Donderdag 08/12/2022

Da Vinci

Wetenschapper onthult geheim achter kunstwerk van da Vinci

null Beeld kos
Beeld kos

Dit kunstwerk van Leonardo da Vinci zag er blijkbaar niet altijd zo uit. Dat ontdekte Pascal Cotte, een Franse onderzoeker die 'De Dame met de Hermelijn' aan een nieuwe lichtreflectie-technologie onderwierp.

HV

Drie jaar, zo lang nam het onderzoek van de Franse ingenieur in beslag. Maar de resultaten van zijn onderzoek bleven niet zonder gevolg: da Vinci schilderde blijkbaar niet één, maar drie versies van zijn dame, eenmaal zonder Hermelijn en tweemaal met. De overschilderingen die de Fransman met zijn revolutionaire lichtreflectie-techniek wist te onthullen, werpen nu een heel nieuw licht op de schildertechniek van da Vinci.

Drie versies, één werk
Aanvankelijk werd aangenomen dat 'De dame met de Hermelijn' geschilderd werd in het jaar 1489-1490. Dankzij de nieuwe onderzoekstechniek van Cotte kwam nu dus aan het licht dat, de finale versie van het werk verschillende fasen doorlopen heeft. Dat het werk in de tijdspanne van één jaar tot stand kwam, lijkt dus onwaarschijnlijk. Het schilderij is een portret van Cecilia Gallerani, een jonge vrouw aan het hof van Milaan die tevens de vermoedelijke minnares van de plaatselijke hertog was. In de eerste versie beeldde da Vinci de dame dus zonder Hermelijn af, in de tweede maakte de schilder verschillende aanpassingen aan haar garderobe.

Schilderij "geschild als een ajuin"
De techniek die Cotte gebruikte om deze onthullingen - zeer letterlijk - aan het licht te brengen, is de Layer Amplification Method. Met deze revolutionaire techniek op basis van lichtreflectie wordt het mogelijk een schilderij laag per laag te bekijken. "Wat we doen is een reeks lichtstralen op het werk in kwestie laten inschijnen. Op basis van de intensiteit en sterkte van het licht dat van het doek terug naar de camera geprojecteerd wordt, kunnen we afleiden welke elementen er precies in welke laag geschilderd werden", aldus Cotte.

null Beeld kos
Beeld kos

Hermelijn als symbool voor overspel
De ontdekking van Cotte betreffende de latere toevoeging van de Hermelijn doen in kunstkringen onmiddellijk nieuwe interpretaties rond het werk rijzen. Zo zou da Vinci de Hermelijn in het werk geïntroduceerd hebben om de buitenechtelijke minnaar van Gallerani te symboliseren. De Hermelijn zou dan in een latere fase groter gemaakt zijn, om zijn directe opdrachtgever te paaien. Een andere theorie is dat Gallerani de kunstenaar expliciet vroeg om haar een Hermelijn in de armen te schilderen, opdat iedereen aan het hof zou weten van haar relatie met de hertog.

Chaotische geest van da Vinci
Martin Kemp, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de universiteit van Oxford, vindt dan weer dat Cotte's revelatie vooral veel onthult over de persoon van da Vinci en de manier waarop hij schilderde. "Het was ook in het verleden al duidelijk dat da Vinci bij aanvang van een werk vaak maar wat 'in het rond fladderde'. Het feit dat hij die werkwijze niet alleen aan het begin van een werk aanhield, maar ook gedurende de hele periode van afwerking redelijk chaotisch bleef, kan verklaren waarom hij zoveel moeite had met het voltooien van een werk."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234