Zondag 08/12/2019

Film

Welkom op Brijuni, het eiland van lama’s en neofascisten

Peter Van den Begin (centraal) neemt opnieuw de rol van de harkerige Nicolas III voor zijn rekening. Beeld rv

In België werd King of the Belgians geen succes, maar na een internationale zegetocht besloten regisseurs Jessica Woodworth en Peter Brosens om toch een sequel te draaien: The Barefoot Emperor, een surrealistische satire op het tijdperk van Trump, brexit en Schild & Vrienden. Wij bezochten de set op het bijzondere eiland Brijuni, waar de Joegoslavische dictator Tito ooit zijn zomerresidentie had.

Absolute stilte. Dat is het eerste wat ons opvalt als we aankomen op Brijuni, een groen eiland voor de kust van Istrië, in het Noorden van Kroatië. Wanneer de laatste overzetboot is weggevaren, sterft elk geluid uit. Auto’s rijden hier niet, en als er al nachtclubs waren, dan zou er geen kat op de dansvloer staan. Brijuni is een nationaal park van 34 vierkante kilometer, waar meer herten dan mensen wonen.

Over lawaai hoeven regisseurs Jessica Woodworth en Peter Brosens zich dus geen zorgen te maken tijdens de opnames van hun nieuwe film, die zich volledig op het eiland afspeelt. The Barefoot Emperor is een vervolg op de komische roadmovie King of the Belgians. U weet wel, de film uit 2016 waarin Peter Van den Begin de fictieve koning Nicolas III van België speelde. Alhoewel, het is maar de vraag of u dat nog weet. Want in ons land gingen nauwelijks 17.000 mensen naar King of the Belgians kijken. “Blij zijn we daar niet mee”, geeft Jessica Woodworth toe, “maar we hebben dan ook alles zelf moeten doen. Geen enkele Belgische distributeur wilde de film. We hadden geen budget om reclame te maken, met grote posters op trams of zo. Daardoor is de film onder de radar gebleven. Heel jammer.”

Maar wat in eigen land niet lukte, ging in de rest van de wereld vanzelf. King of the Belgians werd aan 60 landen verkocht en werd uitgenodigd op 75 internationale filmfestivals. “Het was interessant om te zien hoe de film aansloeg van Zuid-Afrika tot in Iran, en van Brazilië tot in Roemenië”, zegt Peter Brosens. “De reacties waren soms ronduit overweldigend.” Peter Van den Begin herinnert zich de wereldpremière op het prestigieuze Filmfestival van Venetië: “Na afloop stonden we aan de uitgang van de zaal te wachten, om een beetje hoogte te krijgen van de reacties. Maar toen de mensen ons herkenden, begonnen ze plots minutenlang te applaudisseren. Ik ga die avond nooit meer vergeten.”

Door de internationale zegetocht begonnen Brosens en Woodworth te spelen met het idee om een vervolg te maken. Ze lachen wanneer we opwerpen dat dit de eerste arthouse-sequel uit de Belgische filmgeschiedenis moet zijn. “We hadden het zeker niet zo gepland toen we King of the Belgians maakten”, zegt Woodworth, “maar toen hij af was, hadden we nog honger.”

Mopje?

Tot groot ongeloof van de acteurs, weliswaar. “De eerste keer dat Jessica en Peter van een vervolg spraken, dachten we allemaal dat het een mop was”, zegt acteur Titus De Voogdt. Hij speelt opnieuw Carlos, de rechterhand van de koning. “Ik vond het aanvankelijk ook een slecht idee. Totdat ze me uitlegden wat ze precies wilden doen. Het is absoluut geen typische sequel. Twee keer hetzelfde doen, interesseert hen niet.” 

Brosens beaamt: “The Barefoot Emperor is op vele vlakken het tegenovergestelde van King of the Belgians. De eerste film was een roadmovie doorheen de Balkan, de tweede speelt zich volledig af op dit eiland. Bovendien is de stijl ook helemaal anders: we stappen af van het mockumentary-gegeven, en kiezen opnieuw voor een meer gestileerde aanpak, zoals in onze vroegere films Khadak, Altiplano en Het vijfde seizoen.”

Ook Peter Van den Begin stond te popelen om weer in de huid van stijve hark Nicolas III te kruipen. “Want de ervaring van King of the Belgians was voor mij een openbaring. De manier waarop Jessica en Peter werken – we draaiden de film met een enorme vrijheid, helemaal in chronologische volgorde –, heeft me enorm gevoed als acteur. En als mens. Ik ben er heel wat dingen door in vraag gaan stellen.”

De cast was dus snel weer aan boord, maar de rest van de wereld – en dan vooral de mensen die geld op tafel moesten leggen – bleek moeilijker te overtuigen. Een Belgische distributeur vinden was ook nu weer onbegonnen werk, en het budget voor de film kregen Woodworth en Brosens, die hun films ook zelf produceren, niet volledig rond. “We komen eigenlijk nog 180.000 euro tekort”, zegt Brosens.“Dat legt een enorme druk op de opnames”, vult Woodworth aan. “We moeten de hele film in twintig dagen tijd inblikken. Dat is niet normaal voor een regisseursduo dat aan zijn vijfde film toe is.”

Die druk liet zich keihard voelen toen halverwege de opnames het noodlot toesloeg. Op dag negen overleed Brosens’ moeder. “Ik ben toen holderdebolder naar België teruggevlogen om bij mijn familie te zijn. Binnen een uur zat ik op het vliegtuig. Jessica heeft de opnames van die dag nog afgemaakt, en vertrok enkele uren later ook. Maar lang konden we niet blijven: we moesten vrijwel onmiddellijk terug naar Brijuni om verder te draaien. We konden het ons gewoon niet permitteren om een paar dagen stil te liggen.”

Autoritaire leiders

Het illustreert het belang dat de makers aan dit project hechten: ze maken deze film niet alleen uit pure goesting, maar ook uit bezorgdheid om wat er de laatste jaren in de wereld is gebeurd. Ze hebben het gevoel dat ze dit verhaal móéten vertellen. “De tijdgeest is enorm veranderd sinds we King of the Belgians schreven”, zegt Woodworth. “Toen was er nog nauwelijks sprake van bootvluchtelingen, brexit, Trump of Catalonië. Europa is de laatste jaren in sneltempo verrechtst, nationalisme zit weer in de lift en mensen verlangen opnieuw naar autoritaire leiders. Kijk naar Polen, Hongarije, Italië... Verschrikkelijk. Daar moest onze film dus over gaan – zij het wel met de nodige humor.”

In The Barefoot Emperor raakt de Koning der Belgen – die in feite geen koning meer is, want ons land spatte in King of the Belgians uiteen – gewond bij een herdenking van de Eerste Wereldoorlog in Sarajevo. Wanneer hij drie dagen later wakker wordt, bevindt hij zich in het sanatorium van de dubieuze Dr. Kroll (gespeeld door Udo Kier) op een afgezonderd eiland – Brijuni dus. Intussen is de EU geïmplodeerd en heeft het neofascistische Nova Europa de macht gegrepen. Zij kiezen Nicolas III – die het imago heeft een slappe marionet te zijn – als hun keizer, kwestie van een vriendelijk en democratisch gezicht te hebben.

We mogen mee naar de set voor de opnames van de grote kroningsceremonie. De avond is gevallen, een oud fort in Pula – dit is de enige scène die op het vasteland gedraaid wordt – wordt spookachtig verlicht, terwijl bewakers met pijl en boog op de omwalling plaatsnemen. Op de achtergrond wappert de paarse vlag van Nova Europa. Een operazangeres heft de nieuwe Europese hymne aan: “We will rise”, schalt het onheilspellend over de set. Tussen de takes door laat Titus De Voogdt ons een foto zien waar hij met een trui van Nova Europa en een afgeborsteld kapsel voor het fort poseert. “Net Dries Van Langenhove, toch?”, grinnikt hij.

Schild & Vrienden

De Schild & Vrienden-affaire barstte net voor de opnames los. “Toen we het nieuws lazen”, vertelt Peter Van den Begin, “begonnen we mekaar meteen berichtjes te sturen. We vonden die zaak heel confronterend, want precies over dat soort fenomenen gaat de film. Toen ik de reportage van Pano bekeek, zag ik het verhaal voor mijn ogen realiteit worden. Heftig.”

“Het is tijd om satire te maken”, vindt Woodworth. Had King of the Belgians met zijn verwijzingen naar de Belgische actualiteit al een licht politieke ondertoon, dan is politiek in dit vervolg de kern van de zaak. Niet te verwonderen dat actrice Geraldine Chaplin, dochter van Charlie, dolgraag wilde meespelen. “Mijn vader was altijd enorm geëngageerd en trouw aan zijn principes. Dat heb ik van hem geërfd. En net als hij geloof ik dat de lach het sterkste wapen ter wereld is. Toen zijn film The Great Dictator (uit 1940, een parodie op Hitler, LT) voor het eerst vertoond werd – tijdens de blitzkrieg nota bene – konden de mensen eens goed lachen met Hitler. Dat maakte dat monster wat kleiner en minder griezelig. Precies dat vind ik ook zo aantrekkelijk aan The Barefoot Emperor: de combinatie van humor, vreemdheid en politiek.”

Surreëel safaripark

De keuze voor Brijuni als decor was dan ook geen toeval. “Van 1953 tot 1980 had de grote Joegoslavische leider Tito hier zijn zomerresidentie”, legt Brosens uit. “Hij wordt in deze regio nog altijd op handen gedragen, maar in feite was hij een dictator. Die context geeft de film een extra dimensie.”

Als we het stoffige museumpje dat aan Tito gewijd is, mogen geloven, ontving hij op Brijuni maar liefst 90 staatshoofden uit 58 landen. Tussen de foto’s van Yasser Arafat, Queen Elizabeth en Moammar al-Kadhafi hangt zelfs een echte ‘King of the Belgians’ te blinken: ook koning Boudewijn kwam op Brijuni van de stilte proeven.

Het meest surreële restant van Tito’s internationale theekransjes: het enorme safaripark midden op het eiland, dat tot op de dag van vandaag gevuld is met geschonken exotische dieren. Als u in de film een lama ziet opduiken, weet dan dat Che Guevara die meebracht. De olifant? Cadeautje van Indira Gandhi. Om van de hele kudde zebra’s nog te zwijgen. “Ook dat maakt dit bizarre eiland zo’n ideale locatie”, besluit Brosens. “Het is één grote openluchtfilmset.”

‘The Barefoot Emperor’ zal in de loop van 2019 afgewerkt worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234