Zaterdag 07/12/2019

Rock Werchter

Weemoedig voorwaarts: shoegaze is terug

Slowdive speelt vandaag om 14 uur op de Mainstage van Rock Werchter. Beeld rv

Vandaag vervangt Slowdive de IJslandse bluesrocksensatie Kaleo. Daarmee mag een 90s-relikwie de plaats van aanstormend talent innemen op Rock Werchter. Het lijkt haast een symbolische wissel van de wacht om de revival en survival van shoegaze-oudjes in de verf te zetten.

“Vergeef ons grof taalgebruik, maar godverdomme, wat hadden we indertijd een schijthekel aan dat bespottelijke woord”, schudden Mark Gardener en Andy Bell van Ride meewarig het hoofd. Hoewel de term vandaag even neutraal klinkt als pakweg stonerrock, was shoegaze in de jaren 90 een veredelde spotnaam – bedacht door een of andere wijsneus van NME. De muziekrecensent van dienst dreef in zijn stuk de spot met het intense chorus-and-delay-effectbejag van gitaristen in de Britse pop en rock. Op die manier werd een kathedraalgeluid gecreëerd, waarbij de snarendrijvers van dienst onveranderd naar hun schoentippen bleven staren, hoewel ze met hun hoofd in dikke gitaarwolken zaten. In dit genre gold: sound wint het van show.

Daarmee boden groepen als My Bloody Valentine, Spacemen 3, Slowdive of Ride een antwoord op het uitzinnige hedonisme van de Madchester-periode, en de opdringerige ego’s die de Britse hitlijsten bezetten. Muziekfans die te introspectief waren om wild te feesten, kregen er ineens gelijkgestemde helden bij. “We speelden voor verlegen jongetjes en dromerige meisjes”, herinnert Bell zich. “Het was een samenzwering van onbegrepen muziekgekken, die net als wij liever naar de grond keken dan naar elkaar.”

Gehaat genre

Ondanks het prille succes van shoegazers, kon de muziek al snel op heel wat tegenkanting rekenen. "Ik zal Slowdive altijd méér haten dan Hitler,” liet Richey James Edwards in 1991 zelfs optekenen. De (later verdwenen) gitarist van Manic Street Preachers werd daarbij geruggensteund door een hele generatie van grunge-acts, die het genre verguisden. En ook door de Britse muziekpers: “Ik verzuip nog liever in een trog havermoutpap dan dit ooit opnieuw te moeten beluisteren”, schreef Melody Maker ooit. Het muziekblad betitelde shoegaze ook schamper als "the scene that celebrates itself”, omdat alle groepen met elkaar verbroederden hoewel ze een heel verscheiden sound hadden, van dreampop over psychedelische hymnes tot rauwe punkrock.

Geestig genoeg zie je dergelijke muziekbladen vandaag een nederig mea culpa slaan door de nieuwste, titelloze plaat van Slowdive – terecht! – met lauwerkransen te overladen. Creation Records liet Slowdive evenwel in 1995 roemloos vallen, amper een week nadat hun laatste plaat was uitgekomen. Ride gooide een jaar later de handdoek in de ring. “We waren jong, hadden grote ego’s die makkelijk gekwetst werden, en we waren ontgoocheld door de muziekwereld”, vertelt Gardener. “Britpop had net zijn opgang gemaakt, en als je geen ruk vond aan Oasis, stond je helemaal alleen.” Een gênante bekentenis van Gardener: gitarist Andy Bell werd in 1999 namelijk bassist… bij Oasis.

Shoegazers verdwenen nooit helemaal uit de muziekscene, maar het hypnotiserende geluid van galmende gitaren kende toch pas de jongste jaren weer een heuse heropleving. Heel wat opkomende bands kozen plots opnieuw voor hoge geluidsmuren van spanbeton, atmosferische geluidslandschappen en verdoofde oren. In ons land tonen Arquettes en Tubelight zich schatplichtig aan die sound, terwijl bands als Newmoon en The Mary Hart Attack de hedendaagse vaandeldragers van het genre zijn.

Van die revival lijken heel wat gouden oudjes vandaag gebruik te maken om een doorstart te forceren. Tien jaar geleden staken die van The Jesus and Mary Chain de koppen weliswaar al dichter bij mekaar, een jaar later kroop ook Swervedriver opnieuw achter het stuur, en palmden bands als My Bloody Valentine, Slowdive, of Ride succesvol festivals als Best Kept Secret, Lokerse Feesten en Pukkelpop in. Er kwamen vrij recent zelfs nieuwe platen van.

“It seems you never know / Which direction life will blow”, klinkt het in ‘Weather Diaries’, een nieuwe song waarmee Ride deze maand een vervolg breit aan hun nineties-carrière. “Tot drie jaar geleden hadden we nooit gedacht aan een reünie, hoewel er geen kwaad bloed was tussen ons,” vertelt Gardener. “Eigenlijk is de nieuwe plaat er alleen gekomen omdat we ons moreel verplicht voelden, en het muzikaal opnieuw jeukte. Op Best Kept Secret kreeg ik de indruk dat onze fans geen spatje minder devoot waren dan vroeger”, fluit Bell bewonderend tussen zijn tanden. “Dat hadden we nooit verwacht. Drie jaar geleden werd ons een pak geld aangeboden om een reünieconcert te geven. We deden het – erewoord – niet voor de poen, maar konden plots geen énkele reden meer bedenken om een reünie uit te stellen (lacht). Een half jaar na onze vrij bittere split in ’96 hadden we elkaar al vergeven. Maar we zagen gewoon het nut niet van een doorstart, omdat je het verleden soms beter laat rusten. Maar ik miste de oude songs wel. En nog belangrijker: we kunnen ze nu eindelijk spelen zoals het hoort. Je weet dat heel wat shoegazebands als My Bloody Valentine en wij altijd pokkeluid speelden, hè? De reden daarvoor was eenvoudig: hoe hoger het volume, hoe minder het opviel dat we voortdurend over de snaren struikelden, en de ritmesectie de maat niet kon houden (lacht). Vandaag kunnen fans eindelijk horen hoe de songs indertijd moesten klinken.”

Dezelfde argumentatie gaf Slowdive onlangs op in een Britse radioshow: “Eigenlijk is het spijtig dat heel wat muziekgroepen zo’n kort leven beschoren zijn. Met de jaren word je gewoon een betere muzikant. Gelukkig maar: op Primavera in Barcelona speelden we drie jaar een sound die onze reünie kon maken of breken. Dat we er toen stonden, mondde uit in nieuwe tours en een nieuwe plaat. Dat laatste was cruciaal. We willen niet achterom blijven kijken.”

Zo moet het misschien altijd gaan met nostalgie: weemoedig voorwaarts.

Weather Diaries van Ride is uit bij Wichita. Slowdive van Slowdive is uit bij Dead Oceans. Die laatste speelt vandaag van 14 tot 14.50 uur op de Mainstage.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234