Woensdag 01/04/2020

We vinden folteren oké door Amerikaanse tv-series

In 'Homeland' wordt hoofdrolspeler Nicholas Brody jarenlang gevangen gehouden en fysiek gepijnigd.Beeld PHOTO_NEWS

Amnesty International klaagt aan dat series als 'Homeland' en '24' zorgen dat steeds meer westerlingen folteren een aanvaardbare ondervragingsmethode vinden. Sociaal psychologen bevestigen dat er een link is tussen geweldmedia en standpunten over folteren en doodstraf.

Amnesty International begint een wereldwijde campagne tegen folteren en pakte gisteren uit met een opmerkelijke opiniepeiling. Bij meer dan 21.000 mensen in 21 verschillende landen werd gepeild naar attitudes tegenover folteren. Daaruit blijkt onder meer dan bijna 40 procent van de ondervraagden vindt dat folteren in bepaalde gevallen gerechtvaardigd is om burgers te beschermen. Opvallend: 45 procent van de Amerikanen en 29 procent van de Britten vinden dat geweld tegen gevangenen moet kunnen. Grieken (12 procent), Spanjaarden (17 procent) en Duitsers (19 procent) zijn hier veel voorzichtiger.

Nog opmerkelijker is dat de Britse Amnestydirecteur Kate Allen een verband legt tussen het pro-folterstandpunt van veel westerlingen en populaire tv-series als 'Homeland', '24' en 'Spooks' waarin veel geweld wordt getoond. "Dit soort programma's hebben foltertechnieken gedurende een hele generatie verheerlijkt. Toch is er een gigantisch verschil tussen een fictieve voorstelling door scenaristen en echte folteringen door leden van een staatsapparaat."

Lore Van Welden van Amnesty International Vlaanderen: "Waarschijnlijk krijgen mensen via zulke series het idee dat folteren iets oplevert. Dat iemand die gefolterd wordt bruikbare en juiste informatie geeft. Maar de realiteit is natuurlijk helemaal anders. Folteren werkt niet; iemand die gepijnigd wordt, bekent eender wat. Bovendien geven series als Homeland de indruk dat vooral terreurverdachten gefolterd worden, ook dat klopt niet. Allerhande mensen zijn slachtoffer van foltering: kleine criminelen, opposanten, journalisten, mensen die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats waren."

Habituatie
Sociaal psycholoog Alain Van Hiel (Universiteit Gent) bevestigt dat er wel degelijk een relatie is tussen mediageweld, agressie en het pro-folterstandpunt van een groeiend aantal mensen. "Dat effect is er en we moeten ons daarover zorgen maken. Veel heeft te maken met wat wij habituatie noemen: als je voor het eerst iemand op tv ziet sterven, maakt dat indruk, maar als je voor de honderdste keer een dode op het scherm ziet, heeft dat veel minder impact. En dan is er ook het fenomeen van de cultivering: veel series en computergames stellen de wereld voor als een strijd tussen de goeden en de slechten. Die laatsten mogen gefolterd en vermoord worden. Er zijn mediaconsumenten die zo'n scenario doortrekken naar de realiteit."

Van Hiel zegt verder dat over dit thema zelden gedialogeerd wordt met mediamensen en programmamakers. "Wat ik merk is dat veel mensen over dit thema een defensieve reactie hebben. Ofwel ontkennen ze de relatie tussen mediageweld en agressie, ofwel zeggen ze dat agressieve games op hen geen enkele negatieve invloed hebben en maken ze zich boos omdat je hun spel- of kijkplezier bederft."

Belgische series
Hoewel in de Verenigde Staten weinig grenzen lijken te bestaan voor geweld en foltering in series, lijkt de situatie in België nog mee te vallen. Iets wat wel eens te danken zou kunnen zijn aan een gezonde schroom van regisseurs tegenover gratuit geweld. Jan Matthys, regisseur van onder meer In Vlaamse velden en drie uitzendingen van de politieserie 'Code 37': "Ik weigerde al opdrachten omdat ik vond dat er te veel agressie in het script voorkwam. Zo sloeg ik ooit een aanbod af voor een productie over het leven van seriemoordenaar Andras Pandy. Zonder dat ik mezelf een expert zou noemen, voel je als regisseur aan dat geweld een gevaarlijk domein is dat bij de kijker van alles teweeg kan brengen. Acteurs denken er trouwens vaak hetzelfde over en vinden geweldscènes meestal moeilijker dan seksscènes. Toen actrice Barbara Sarafian in de laatste aflevering van In Vlaamse velden een Duitse officier met een kruisbeeld de kop moest inslaan, vonden we dat geen evidente scène en kozen we ervoor om geweld te suggereren in plaats van bloed en een ingeslagen hersenpan te tonen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234