Woensdag 19/05/2021

DM Zapt

We mogen nooit vergeten dat de staat er zou moeten zijn voor de mensen, en niet omgekeerd

Francis en Marco Gottschalk zaten respectievelijk vijftien en achttien jaar onschuldig in de cel. In 'De onfatsoenlijken' vertellen zij en anderen over hun ervaringen met gerechtelijke dwalingen. Beeld Tim Dirven
Francis en Marco Gottschalk zaten respectievelijk vijftien en achttien jaar onschuldig in de cel. In 'De onfatsoenlijken' vertellen zij en anderen over hun ervaringen met gerechtelijke dwalingen.Beeld Tim Dirven

Frederik De Backer zet de blik op oneindig. Vandaag: De onfatsoenlijken.

In 2018 verscheen de Roemeen Constantin Reliu in zijn land voor de rechter met één doel: bewijzen dat hij nog leefde. Hij deed dat niet in horizontale toestand, wat de zaak inderdaad complexer zou hebben gemaakt, welnee, hij zat, hij stond, hij sprak. En hij verloor de zaak.

Reliu was in 1992 naar Turkije geëmigreerd om er te werken als kok. In 2016 werd hij door de rechter, op vraag van zijn achtergebleven vrouw die al jarenlang niets meer van hem had gehoord, doodverklaard. Maar omdat Reliu die beslissing niet binnen de twee jaar had bestreden, was het onmogelijk ze terug te draaien.

Zo sprak een rechter, met uitgestreken gezicht. Want er was geen regeltje voor bedacht. Toegegeven, voor de meeste doden is dit niet nodig, maar wanneer de verscheidene in kwestie voor zijn neus staat zou je van zo’n jurist toch verwachten dat hij inziet dat de lijkstijfheid vooral in zijn eigen brein is ingetreden. Sum ergo cogitas. Ik ben, dus je denkt. Zou je denken. Ergens in Praagse grond ligt een schrijver te draaien als een tol.

De slotaflevering van het Canvas-programma De onfatsoenlijken, dat naging waarom mensen hun toevlucht zoeken bij populistische politici, gaat over gerechtelijke dwalingen. En over hoe grondig onderzoek elk van de geïnterviewden veel leed had kunnen besparen.

Steeds wordt dit falen geweten aan personeelstekort. En dus wordt de lat lager gelegd. En lager, immer lager, tot het gaatje is gevuld. Of niet. Omdat er moet worden bespaard. Welnu, met het risico zelf populistisch gezwam te worden aangewreven: is er eigenlijk iets waar we nog wél geld aan willen uitgeven? Welzijn, onderwijs, wetenschap: op elk van deze gebieden is de afgelopen jaren drastisch bespaard. En kijk, een Chinees niest in de soep en plots blijken die sectoren broodnodig. Intussen staat een stel straaljagers te roesten in een hangar.

Ons overheidsapparaat (mv.) is te log, dat klopt, maar wat dit land nodig heeft, zijn net méér ambtenaren. Als ze hun job doen. Als ze hun job mógen doen. Waar we vooral veel minder van nodig hebben, zijn bazen. Met hun vergaderinkjes en hun toespraakjes, en hun hemdjes en Engelse termpjes. En hun eeuwig gelul.

De NMBS heeft meer chefs dan rails. Chefs besparen zelden op chefs.

We mogen nooit vergeten dat de staat er zou moeten zijn voor de mensen, en niet omgekeerd, zoals al eeuwen in de praktijk het geval is. Onze levens dienen om de economie draaiende te houden, in plaats van andersom. Een lijn stijgende. We zijn herleid tot statistieken, ‘onbenut spaargeld’. Cijfers in functie van cijfers. Een af te haspelen dossierachterstand. Vlugvlug, voor het kwartaal om is. Maar een leven is geen highscore.

Ik begrijp de aantrekkingskracht van populisten: zij zien ons niet als statistieken. Zij zien ons niet, punt. Enkel zichzelf. Hoogstens hóren ze ons, als klapvee. Op partijbijeenkomsten. Het eigen publiek, en fuck de rest.

Zagen wij het maar.

De onfatsoenlijken, morgen om 21.20 uur op Canvas

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234