Zaterdag 25/06/2022

AchtergrondExpo

Wat we nog (altijd) kunnen leren van De Kleine Prins: ‘Het is de diepte en tegelijkertijd de eenvoud die het hem doen’

In Brussels Expo loopt een grote expo over het wonderlijke leven van Antoine de Saint Exupéry (1900-1944) en zijn bekendste werk ‘De Kleine Prins’. Beeld Arnaud Nazare-Aga
In Brussels Expo loopt een grote expo over het wonderlijke leven van Antoine de Saint Exupéry (1900-1944) en zijn bekendste werk ‘De Kleine Prins’.Beeld Arnaud Nazare-Aga

De Kleine Prins strijkt wederom neer op onze planeet, in Brussels Expo deze keer. Bijna tachtig jaar nadat het verhaal van de Franse schrijver-piloot Antoine de Saint-Exupéry is verschenen, bewijst het prinsje dat hij ook vandaag nog het publiek kan bekoren. ‘Het is de diepte en tegelijkertijd de eenvoud die het hem doen.’

Céline Rottier

Dit is mijn geheim, ’t is heel eenvoudig: alleen met ’t hart kun je goed zien. ’t Wezenlijke is voor de ogen onzichtbaar.’ Met die woorden gaf de vos in het populaire boek De Kleine Prins de lezer een waardevolle boodschap mee. Eentje die stelt dat alleen ruimdenkendheid ervoor kan zorgen dat je de wereld rondom je en die in jezelf kunt begrijpen.

Antoine de Saint-Exupéry, de vliegende auteur, stelde in 1943 enkele bijzondere personages voor aan de wereld. Het verhaal van Le Petit Prince volgt een buitenaardse jongen die zijn eenzame asteroïde verlaat om te ontdekken hoe het eraan toe gaat elders in het universum. Op aarde vertelt hij zijn verhaal aan een gestrande piloot in de woestijn. Die leert al snel hoeveel die laatstgenoemde van zijn roos houdt, bijvoorbeeld, de enige van haar soort op zijn planeetje. Of over de baobabbomen die zijn woonplaats bedreigen. Maar ook over volwassenen die vastzitten op en vooral in hun eigen wereld.

Van alle boeken die in het Frans geschreven zijn, is dat van Saint-Exupéry het meest vertaalde. Drie jaar geleden maakte de Aalsterse schrijver Jan Louies er nog De Kleine Prinsj van. Daarnaast is het moderne sprookje talloze keren geadapteerd en vindt men de verhaallijn terug in verschillende films, series, games, theater en exposities. Bekend in België is de adaptatie waarin acteur Julien Schoenaerts met zijn kleine prins Matthias op de planken staat, maar ook het stuk van Theater Malpertuis kon vorig jaar op lof rekenen. “Al die aandacht mag niet verbazen”, stellen auteur en romanist Bart Van Loo en literatuurwetenschapper Vanessa Joosen (UA). “Het verhaal is altijd al relevant geweest.”

Citatenhits

Volgens Van Loo begint het bij de beknoptheid. Het feit dat het boekje van nog geen honderd pagina’s in je broekzak past, maar dat de wijsheid die erin schuilgaat juist heel groot is. “Het is de diepte en tegelijkertijd de eenvoud die het hem doen. Er straalt een soort naïviteit van uit, in de positieve zin van het woord.” Joosen wijst hierbij op het feit dat het verhaal niet té moraliserend is. “De lezer krijgt te maken met een open dialoog. De kleine prins wordt voorgesteld als een filosoof die vragen stelt en zelf niet altijd een antwoord klaar heeft. Hij is gewoon zoekende. Dat maakt het verhaal zo verteerbaar.”

“Het boekje staat ook bol van de evergreens en zogenaamde citatenhits”, vertelt Van Loo. “Dat van de vos is bijvoorbeeld een mooie. Het essentiële dat onzichtbaar is voor het blote oog, maar ook het thema vriendschap dat daarin naar voren komt. ‘Tem mij’, zegt de vos tegen het kleine prinsje. ‘Zeg niet te veel, maar elke dag mag je wel wat dichter komen zitten.’ Zo mooi, die passage, met ook de idee dat echte vriendschap niet te koop is. Op mijn twintigste had ik daar veel aan.”

null Beeld Tempora
Beeld Tempora

Het prinsje ontmoet ook een lantaarnopsteker die zichzelf uit de naad werkt omdat een dag op zijn wereld slechts een minuut duurt. “Herkenbaar, de tijd die vliedt en wij die maar rennen”, vindt Van Loo. De kleine prins vertelt ons dus ook dat we soms eens een versnelling moeten terugschakelen.

De simpele illustraties zetten deze boodschappen kracht bij, volgens Joosen. “Ze brengen de zoektocht van de bescheiden prins mooi in beeld en zijn net als de tekst beperkt tot de essentie. De samenhang tussen tekst en beeld maakt mee deel uit van het succes van deze klassieker.”

Saint-Exupéry droedelde de eerste tekening van zijn kleine prins in 1940 op een papieren tafellaken. Een klein jongetje met vleugels dat de aandacht trok van uitgever Eugene Reynal. “Maak een kinderboek met hem in de hoofdrol”, stelde die laatste voor.

Literatuur voor kinderen

“Is De Kleine Prins eigenlijk wel een kinderboek?” vraagt Van Loo zich luidop af. Een goede vraag, volgens Joosen die zich specialiseerde in het brede genre jeugdliteratuur. “Het is een boek dat altijd al door volwassenen gelezen en gewaardeerd is. De vragen van de kleine prins raken aan het hart en peilen naar wat het nu eigenlijk betekent om mens te zijn. Dat zijn vragen die niet alleen kinderen bezighouden, maar ook relevant zijn voor volwassenen. De kleine prins beantwoordt aan wat ik een romantisch kindbeeld noem: een kind dat met een heel frisse en oprechte blik naar de wereld kijkt. Dat vinden volwassenen vaak prettig om over te lezen.”

null Beeld Arnaud Nazare-Aga
Beeld Arnaud Nazare-Aga

Ook P. L. Travers, de schrijfster van de Mary Poppins-boeken, kon niet met zekerheid zeggen of De Kleine Prins nu een kinderboek is of niet. “Het bevat wel drie ingrediënten die belangrijk zijn in kinderboeken: het is waar in de meest innerlijke zin, het biedt verder geen verklaringen en het bevat een moraal.” Universele thema’s, want volgens Joosen staat er geen leeftijd op goede jeugdliteratuur. “Het is eigenlijk te breed om te definiëren. Het is gewoon literatuur. Voor kinderen, maar evengoed voor volwassenen. Eigenlijk zouden volwassenen vaker kinderboekenwinkels moeten binnenstappen om nog meer boeken zoals De Kleine Prins te ontdekken. Ik kan je verzekeren dat er een schat aan goede boeken op je ligt te wachten.”

De Kleine Prins. Tussen de mensen. loopt tot 30 juni 2022 in Brussels Expo.

null Beeld Arnaud Nazare-Aga
Beeld Arnaud Nazare-Aga

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234