Woensdag 23/10/2019

Must-see

Wat u nog niet wist over Kurt Cobain

Kurt Cobain in zijn huis in Seattle. De film blikt met massa's intieme filmpjes en onuitgegeven muziek terug op het leven van de zanger. Beeld RV

Het was niet de roem of de rock-'n-roll die leidde tot de dood van Kurt Cobain, stelt de documentaire Cobain: Montage of Heck. De film, tjokvol onuitgegeven beelden en muziek, is volgende donderdag eenmalig te zien in alle Kinepolis-bioscopen in het land.

Er is al veel wat we denken te weten over Kurt Cobain. Hoe hij opgroeide in Aberdeen, Washington. Hoe hij van zijn band Nirvana van een gruizig gitaargroepje de belangrijkste rockband van de vroege jaren negentig maakte en wereldberoemd werd. En natuurlijk dat het daarna volledig misging. Cobain kon de druk niet aan, kreeg zijn heroïneverslaving niet onder controle en zou zichzelf op 5 april 1994 van het leven beroven, zijn vrouw Courtney Love en hun dochtertje van anderhalf, Frances Bean, achterlatend. En natuurlijk de inmiddels miljoenen Nirvana-fans voor wie Cobain de belangrijkste spreekbuis van hun generatie was geworden.

Brett Morgen, regisseur van de documentaire Cobain: Montage of Heck gaat aan al deze zaken zo goed als voorbij. Hij wilde niet vertellen hoe Cobain kon uitgroeien tot de rockster die hij tegen wil en dank werd. Ook staat hij nauwelijks stil bij de totstandkoming van Nevermind, het tweede Nirvana-album met de hit 'Smells like Teen Spirit', dat de band wereldberoemd zou maken.

Wat Morgen vooral wilde, zo vertelde hij vorige maand tijdens het South by Southwest Festival in Austin, was proberen uit te vinden hoe Cobain echt in elkaar zat. Wat dreef hem en wat waren zijn demonen? Antwoord op die vragen hoopte hij te vinden tussen de talloze super-8-filmpjes, audiocassettes, foto- en dagboeken die Cobain had nagelaten.

Als eerste kreeg Morgen van de erven Cobain (Courtney Love en Frances Bean) volledige toegang tot het archief. Bovendien hoefde hij zijn bevindingen niet te laten beoordelen door Love, die hem zelf benaderd had, of dochter Frances Bean (inmiddels 22) die als executive producer op de aftiteling staat. Zo groot was het vertrouwen blijkbaar.

Regisseur Brett Morgen. Beeld rv
Kurt Cobain als kind. Beeld rv

Kleine Kurt

Morgen had de volledige vrijheid, en besloot zijn verhaal zo lineair en precies mogelijk te vertellen. Beginnend bij het begin - Cobains kinderjaren in Aberdeen, Washington - vastgelegd op aandoenlijke familiefilmpjes. En eindigend in het zwart, voordat Cobain stierf, 27 jaar oud.

Van meet af aan is Morgens vertelling adembenemend. Ontroerend zijn de vrolijke beelden van de kleine peuter Kurt die Kerstmis viert met zijn familie. Hij oogt gelukkig als hij in de camera roept: "Hi, I'm Kurt Cobain."

Maar dat geluk is tijdelijk. Cobains ouders scheiden van elkaar als hij zeven jaar oud is, en het is die gebeurtenis die volgens Morgen van doorslaggevende invloed is op Cobains verdere leven. Morgen interviewt beide ouders apart, die allebei met enige wroeging uitleggen dat hun zoon sinds dat moment nooit meer dezelfde zorgeloze indruk maakte. Behalve Cobains ouders voert Morgen weinig pratende hoofden op. Vriendin Tracy Marander, Nirvana-bassist Krist Novoselic en Courtney Love komen voorbij, maar verder vertelt de regisseur zijn verhaal zonder voice-over aan de hand van foto's, filmpjes en knappe animaties. Fraai zijn de tot leven geroepen, door het beeld zwevende dagboekaantekeningen en -illustraties.

Van groot belang blijken ook de door Cobain in zijn tienerjaren volgekletste cassettebandjes. Heel openlijk praat hij hier over zijn problemen, zijn eerste seksuele ervaringen en het samenwonen met Tracy Marander. De audio-opnamen zijn door de (Nederlandse) animator Hisko Hulsing verwerkt tot filmpjes: realistische tekenfilmpjes, die soms minutenlang duren. Geen probleem, die lengte, omdat er vaak schitterende, onuitgebrachte Cobain-muziek onder gemonteerd is.

Kurt en Courtney, met hun dochtertje Frances Bean. Beeld rv

Liefde en jaloezie

Het gebruik van Nirvana's liveopnames is fantastisch. Nooit klonken live-opnamen zo goed, vooral die van concerten. Daar moet Morgen een hele klus aan hebben gehad: het probleem van Nirvana live was altijd dat de band wat dunnetjes klonk, omdat Cobain zowel zong als gitaar speelde, wat vaak ten koste ging van het laatste. Pas op het laatst kwam er met Pat Smear (die begon bij de punkband Germs en nadien bekend werd met Foo Fighters) een tweede gitarist bij.

Dan zijn we al aan het eind van de film. Cobain is getrouwd met Love. En wat kijken die twee elkaar in aanwezigheid van hun dochter liefdevol aan. Prachtig ook hoe Morgen onder deze intieme beelden Cobain 'And I Love Her' van The Beatles laat zingen. Een van zijn vele onbekende opnames uit het nooit eerder ontsloten archief.

Maar achter deze façade schuilt leed. Cobain lijdt aan zware maagpijnen, die hij met heroïne tracht te verdoven. Courtney Love maakt hem gelukkig maar ook erg jaloers.

Bloednerveus sigaretten rokend vertelt Love de regisseur dat Cobains zelfmoordpoging in Rome, begin 1994, vooral het gevolg was van zijn vermoeden dat zij in Londen zou vreemdgaan. Dat had ze inderdaad overwogen, maar hoe kon hij dat weten? Bovendien moest hij toch beseffen dat zijn vrouw een hopeloze flirt was. "Ik flirt desnoods met stoelen", bekent ze in de film.

Dat het ook Cobain, net als zijn ouders, niet zou lukken een gelukkig gezin te stichten, was voor hem onverteerbaar. Met die wetenschap kon hij niet leven.

Dat is wat Morgen wil aantonen: Cobain pleegde geen zelfmoord omdat hij het rock-'n-rollbestaan niet aankon of geen superster wilde zijn. Wel omdat het hem niet lukte een gezond familieleven te leiden - zijn diepste wens. Misschien is Morgens conclusie wat kort door de bocht, maar hij maakt zijn verhaal geloofwaardig met geweldig videomateriaal, prikkelende animaties en knap gedoseerde en weergaloze muziek.

Don en Jenny Cobain, de ouders van Kurt. Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234