Zaterdag 01/04/2023

InterviewBoeken

Wat leest Annie Leibovitz? ‘Mijn collectie fotografieboeken past niet in mijn appartement’

Annie Leibovitz: ‘Boeken zijn bijna altijd onderzoek voor foto’s. Ik ga helemaal op in de boeken die ik lees ter voorbereiding van een shoot.’ Beeld FilmMagic
Annie Leibovitz: ‘Boeken zijn bijna altijd onderzoek voor foto’s. Ik ga helemaal op in de boeken die ik lees ter voorbereiding van een shoot.’Beeld FilmMagic

‘Ik werd fotograaf door The World of Henri Cartier-Bresson, dat werd gepubliceerd toen ik studeerde aan het San Francisco Art Institute,’ zegt Annie Leibovitz (73), wier jongste fotoboek Wonderland is. ‘Ik studeerde schilderkunst. Misschien was het iets met het woord ‘wereld’ en met de foto’s dat me verleidde.’

The New York Times

Welke boeken staan op uw nachtkastje?

Alice Neel: The Art of Not Sitting Pretty van Phoebe Hoban ligt op de bank waar ik een stapel boeken heb liggen waarin ik geïnteresseerd ben. Ook Roni Horns Island Zombie: Iceland Writings. Ik heb de zuidelijke route door IJsland verschillende keren gereden. Roni Horns schrijven, vergezeld van haar foto’s, is dicht en sterk en mooi, net als het landschap.”

Beschrijf uw ideale leeservaring (wanneer, waar, wat, hoe).

“Idealiter zou ik ergens heen gaan en niet werken. Maar dat gebeurt vrijwel nooit. Boeken zijn bijna altijd onderzoek voor foto’s. Ik ga helemaal op in de boeken die ik lees ter voorbereiding van een shoot. Toen ik werkte aan een project over plaatsen, las ik Thoreau voordat ik naar Walden Pond ging en bracht ik tijd door in de bibliotheek van Ralph Waldo Emerson en in Orchard House, waar Louisa May Alcott Onder moeders vleugels schreef. Ik las Mabel Dodge Luhans ­Winter in Taos toen ik naar New Mexico ging om Georgia O’Keeffe’s Ghost Ranch en Abiquiu te fotograferen. Mabel Dodge Luhan was de excentrieke erfgename die O’Keeffes toegang was tot een soort schrijverskolonie in de buurt van Taos.”

Welke schrijvers − romanschrijvers, toneelschrijvers, critici, journalisten, dichters − van vandaag bewondert u het meest?

“Nogmaals, het heeft veel te maken met mijn werk. Ik fotografeer mensen uit alle lagen van de bevolking en ik bewonder velen van hen. Als het schrijvers zijn, lees ik hun boeken. Onlangs bijvoorbeeld Ta-Nehisi Coates’ Tussen de wereld en mij en zijn roman De waterdanser, Chimamanda Ngozi Adichies Americanah, Bryan Stevensons Just Mercy, Alexandra Fullers memoires over opgroeien in zuidelijk Afrika. Ik hou vooral van Onder de boom van vergetelheid, over haar moeder.

Welk boek heeft uw beslissing om fotograaf te worden het meest beïnvloed, of heeft bijgedragen aan uw artistieke ontwikkeling?

“Ik werd fotograaf door The World of Henri Cartier-Bresson, dat werd gepubliceerd toen ik studeerde aan het San Francisco Art Institute. Ik studeerde schilderkunst. Misschien was het iets met het woord ‘wereld’ en met de foto’s dat me verleidde. Het idee dat een fotograaf met een camera naar verschillende plaatsen kon reizen, zien hoe andere mensen leefden, van kijken een missie maken − dat dat je leven kon zijn was een verbazingwekkend, opwindend idee.

“De foto’s in dat boek staan al meer dan vijftig jaar in mijn geheugen gegrift. Het boek was het begin van een lange relatie met de boeken van andere fotografen − ze bekijken en vervolgens verzamelen en een werkbibliotheek aanleggen. The Decisive Moment, met het Matisse-knipsel op de voorkant in plaats van een foto, is historisch gezien een belangrijker boek, maar het was in 1968 moeilijk te vinden, zeker voor een student. Ik heb nu een exemplaar.”

Wie schrijft er bijzonder goed over fotografie? Uw favoriete memoires van een fotograaf?

“Sally Mann is een geweldige verteller. In haar memoires, Hold Still, slaagt ze erin zo over haar werk te praten dat het begrijpelijk is in de context van haar leven. Ze staan niet los van elkaar. Arthur Lubows biografie van Diane Arbus is ook meeslepend en verhelderend, vooral over haar beginjaren als fotografe in New York City.”

Wat zijn de beste boeken over fotografie die u hebt gelezen?

“Ik heb een zeer grote collectie fotoboeken, maar ik lees niet veel boeken over fotografie. De collectie is te groot om in mijn appartement te passen. De meeste boeken staan nu in de opslag. Ik leef met een fractie ervan − misschien ongeveer vierhonderd.

“Er zijn er zoveel die ik mooi vind. Om er maar een paar te noemen: Jacques-Henri ­Lartigues Diary of a Century; Cartier-Bressons Scrapbook, de reconstructie van het album dat hij in 1946 maakte voor de curatoren van zijn eerste belangrijke retrospectief in het MoMA in New York; Robert Franks The Americans; Julia Margaret Cameron: The Complete Photographs; Nadar: Exposición Metropolitan Museum of Art 1995; Irving Penns Worlds in a Small Room; Diane Arbus’ A Box of Ten Photographs; Helmut Newtons White Women en Portraits; Richard Avedons Evidence en ­Nothing Personal, met een essay van James Baldwin; eigenlijk al zijn boeken.”

U hebt geschreven over uw nauwe relatie met Susan Sontag gedurende de laatste vijftien jaar van haar leven. Heeft zij uw leesgewoonten in die tijd beïnvloed?

“Ik ontmoette Susan omdat ze wilde dat ik haar fotografeerde. Ze had een nieuw portret nodig om een boek te promoten. Haar favoriete fotograaf, Thomas Victor, was erg ziek en zou spoedig sterven aan aids. We praatten en maakten afspraken om elkaar te ontmoeten. Ik was doodsbang om alleen met haar te zijn en ter voorbereiding las ik die dag The New York Times van begin tot eind. Ik las ook haar eerste roman, De weldoener. Daar was ze van onder de indruk. Ze vertelde me dat ze liever fictie wilde schrijven dan kritische essays.

Wat leest Annie Leibovitz? Beeld Jip van den Toorn / Getty Images
Wat leest Annie Leibovitz?Beeld Jip van den Toorn / Getty Images

“Nadat we een tijdje samen waren geweest, zei Susan tegen me dat als ze zo langzaam las als ik, ze niets zou lezen. Ik had de indruk dat ze boeken inademde. Toch vroeg ik haar een boekenlijst voor me te maken. Daarop stonden Virginia Woolfs Mevrouw Dalloway, Elizabeth Hardwicks Slapeloze nachten, Beryl Markhams De nacht achterna, Joan Didions roman Het spel meespelen en Thomas Manns De dood in Venetië. Ze stelde een bibliotheek samen voor het huis op het platteland met Modern Library- en Everyman’s-edities. Via haar ontmoette ik veel schrijvers en kunstenaars. Oliver Sacks bezocht haar zodat hij het zwembad in London Terrace, waar we woonden, kon gebruiken.

“Ik las natuurlijk On Photography en we spraken over foto’s, maar ze stuurde me niet de weg van de kritische theorie op.”

Hoe organiseert u uw boeken?

“Alfabetisch. Maar ik ben bang dat ze nu behoorlijk in de war zijn.”

Wat voor soort lezer was u als kind? Welke jeugdboeken en auteurs zijn u het meest bijgebleven?

“We verhuisden vaak omdat mijn vader bij de luchtmacht zat en om de paar jaar van basis naar basis werd overgeplaatst. We woonden in Ohio, Mississippi, Alaska, Texas. Eens per week nam mijn moeder ons mee naar de basisbibliotheek of de openbare bibliotheek in de stad waar we woonden, en mijn broers en zussen en ik zaten dan op de grond te lezen. Ik herinner me de Just So Stories van Rudyard Kipling, de sprookjes van de gebroeders Grimm, Mike Mulligan and His Steam Shovel en The Little House van Virginia Lee Burton, en natuurlijk Nancy Drew. Ik las de exemplaren van mijn broer Howard van Vreemdeling in een vreemd land en The Lord of the Rings.

“Ergens onderweg had mijn moeder een oude boekenkast gekocht die vol stond met boeken, waaronder de 28 in leer gebonden delen van de 1911-editie van de Encyclopaedia Britannica. Jaren later leerde ik dat die geschreven was door de grootste geleerden van die tijd.”

U organiseert een literair etentje. Welke drie schrijvers, dood of levend, nodigt u uit?

“Ik heb de kamers en tuinen van Charleston Farmhouse op het Engelse platteland verschillende keren gefotografeerd, en ook het huis en de tuinen van Monk’s House, een paar kilometer verderop, waar Virginia en Leonard Woolf woonden. In Charleston schilderden Vanessa Bell en Duncan Grant de muren, de vloer, de meubels, de lampen en de lampenkappen. Het huis doemt groot op in mijn verbeelding. Ik ­fantaseer over een etentje daar. De Woolfs en diverse andere Bloomsbury-figuren zouden te gast zijn: E.M. Forster, Lytton Strachey, Dora Carrington, John Maynard Keynes en zijn vrouw, Lydia Lopokova. Misschien ook Frederick ­Ashton, Vita Sackville-West en T.S. Eliot.”

Wat gaat u hierna lezen?

“Ik fotografeerde acteur Hugh Jackman onlangs voor de herneming van de musical The Music Man. We verwerkten dansbewegingen in de foto’s. Hij gaf me een versleten paperback met een van Barbara Morgans foto’s van choreo­grafe Martha Graham op de cover. Het was ­Agnes de Milles biografie van Graham. Hij zei dat hij het net had gelezen, en als hij een boek uit had, gaf hij het graag door.

“En Paul McCartneys The Lyrics, een tweedelige boekenset die Pauls verhaal vertelt aan de hand van zijn liedjes. Het is gevuld met zoveel leven.”

© The New York Times

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234