Donderdag 23/05/2019

TV-programma's

Wat als... je een dakloze 10.000 euro geeft?

VIER werkt aan een nieuw programma waarin enkele daklozen elk tienduizend euro krijgen om hun leven terug op de rails te zetten, alsook intensieve, persoonlijke en professionele begeleiding. "Een verfrissend idee: het draait de huidige logica van hulpverlening om", vindt het Netwerk tegen Armoede.

Een beeld uit 'The Amsterdam Project'. Het bekroonde Nederlandse programma diende als inspiratie voor VIER. Beeld RV RTL4

Het lijkt op het eerste gezicht behoorlijk fout: geef een dakloze tienduizend euro die hij zelf kan besteden. Gedoemd om te mislukken, denk je dan, en ongetwijfeld goed voor wat sensationele televisie. 

Maar bij VIER drukken ze er hard op dat dat allerminst het geval zal zijn. "Dit is een kwetsbaar project dat we op een integere manier zullen omkaderen." Net zoals Terug naar eigen land een ander beeld gaf van de vluchtelingencrisis, moet dit programma een andere kijk geven op daklozen en hoe hen te herintegreren in de samenleving.

VIER haalde de mosterd voor het nieuwe programma in Nederland, waar de commerciële zender RTL 4 vorig najaar veel lof oogstte met The Amsterdam Project. Daarin kregen vijf daklozen een bankkaart waarmee ze in totaal tienduizend euro konden afhalen. Wat ze met dat geld deden, werd deels bepaald door hun begeleiders. Het Leger des Heils was nauw betrokken bij het programma, dat pas ook genomineerd werd voor de Zilveren Nipkow, een belangrijke Nederlandse tv-prijs. "Hulptelevisie zoals je óók hulptelevisie kunt maken: integer, kalm aan en nu eens zonder tot-aan-de-deur-garantie op 'en ze leefden nog lang en gelukkig'", oordeelde de Volkskrant.

Ook hier zal VIER met een hulporganisatie samenwerken, al vertelt de zender nog niet met welke. Met het programma hoopt de zender wel het debat te openen over hoe je daklozen het best helpt: kies je voor een investering op korte termijn, of ga je voor de lange termijn en met een kostprijs die dan misschien stukken hoger ligt? In het buitenland werden er ook al zulke experimenten uitgevoerd, vaak met succes.

In Londen bood een daklozenorganisatie enkele jaren geleden vijftien daklozen 3.000 pond, zo'n 3.500 euro, en een goede begeleiding aan. Vijftien daklozen deden mee en na negen maanden hadden tien van hen een woonst. Ook de Amerikaanse staat Utah probeert daklozen zo snel mogelijk onderdak te geven, zonder bijkomende voorwaarden. Ambtenaren rekenden uit dat een zwerver op straat de staat jaarlijks 16.670 dollar kost, zo'n 19.500 euro, aan kost en zorg, politie en justitie. Geef diezelfde dakloze een appartement en begeleiding van een hulpverlener: een prijskaartje van 11.000 dollar, ongeveer 9.900 euro, per jaar. Een forse besparing, met andere woorden.

Bij het Netwerk tegen Armoede zijn ze alvast te vinden voor wat VIER zal proberen. "Het is een verfrissend idee: het draait de huidige logica van hulpverlening om", zegt Peter Heirman. "Normaal moeten daklozen eerst aan tal van voorwaarden voldoen voor ze kans maken op bijvoorbeeld een dak boven hun hoofd. Dit vertrekt vanuit vertrouwen en zal hen een enorme boost geven, al blijft een goede opvolging essentieel. Die mensen mogen niet aan hun lot worden overgelaten."

Bezwaren

Dat huisvesting zelden het enige probleem is waar een dakloze mee worstelt, bewijst ook The Amsterdam Project. De deelnemers werden intensief begeleid, maar konden niet alle vijf de stap zetten naar een eigen dak boven het hoofd. Bij de ene is er duidelijk vooruitgang, bijvoorbeeld de jonge moeder Chayenne die intussen een opleiding tot stewardess volgt. Bij anderen is het minder duidelijk welke stappen zij hebben gezet. Het hen op de man af vragen is geen optie. Het project schermt hen zo goed mogelijk af van de media.

En er zijn nog bedenkingen. Het Nederlandse tv-format selecteerde enkel daklozen zonder verslavingsproblematiek of psychische problemen. "1,7 miljoen Belgen leven in armoede. Slechts een fractie daarvan is dakloos. Trek daarvan dan nog de mensen af die psychische of verslavings- problemen hebben: een héél kleine groep", zegt Ive Marx, armoede-expert aan de Universiteit Antwerpen. "Het zal wel goede tv opleveren, maar een grote maatschappelijke waarde? Dat is nog iets anders."

Wanneer VIER het programma zal uitzenden, is nog niet bekend. VIER wil ook nog niet kwijt wie het gezicht wordt van het programma dat gemaakt wordt door Lecter Media, het productiehuis van ex-VTM-programmadirecteur Jan Segers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.