Donderdag 12/12/2019

REVIEW

'Was getekend, Annie M.G. Schmidt': Weinig origineel, maar toch ontroerend

Beeld ANP Kippa

Erg inventief is deze biografische musical over Annie M.G. Schmidt. niet, maar een feest van herkenning is het wel, met als schitterend hoogtepunt 'De laatste dans'. Simone Kleinsma vertolkt Annie perfect: uitermate vakkundig en steeds geloofwaardiger.

Een koffertje met stof erop en oude brieven erin. Dat vindt Flip van Duin op zijn eigen rommelzolder. Het zijn de brieven van zijn moeder. Hij begint te lezen en vraagt zich af: wie was mijn moeder eigenlijk, waarom was zij zo geliefd, wat waren haar geheimen, haar duistere kanten, haar teleurstellingen? En vooral: hield ze van mij?

De moeder van Flip van Duijn was Annie M.G. Schmidt, naast Juliana en Mies Bouwman zo'n beetje de derde koningin van naoorlogs Nederland. Over haar leven is een nieuwe musical gemaakt door Stage Entertainment, het bedrijf van Albert Verlinde en Joop van den Ende. Na een toneelstuk en een tv-serie nu dus een musical, gebaseerd op de biografie Anna van Annejet van der Zijl.

De vraag bij biografische musicals is altijd: in welk kader plaats je zo'n leven? Hou je je aan de feiten of laat je de fantasie de vrije loop? Wordt het levensverhaal chronologisch verteld of hussel je van alles en nog wat door elkaar? In dit geval volgt scriptschrijver Dick van den Heuvel getrouw de biografie, dus zien we inderdaad een keurige, chronologische aaneenschakeling van vooral hoogtepunten en enkele dieptepunten in Annies leven. Dat is meteen het probleem van deze productie: alles van en over Annie M.G. Schmidt is al bekend, gezegd, gedaan, gespeeld en geschreven.

In Was getekend zijn al die feiten door regisseur Paul Eenens op vlotte wijze aan elkaar gelast, gelardeerd met de overbekende liedjes van Schmidt en na ruim drie uur is het voorbij. Dan weten we opnieuw alles over dat kleine meisje met die strenge ouders in Zeeland, haar opleiding tot notaris in Den Haag, het gedoe met mannen en haar onzekerheid daarin ("als mannen homoseksueel van je worden, hoe lelijk ben je dan?"), de vlucht naar Amsterdam, die énige tijd bij Het Parool, de versjes, de liedjes, de kinderboeken, gevolgd door het enorme succes van de musicals. Intussen had Annie dus ook die ene zoon Flip, en haar man Dick, die al getrouwd was, later ziek werd en uit het leven stapte.

Drie Annies

In het overvolle script komt alles aan bod, soms in flitsende scènes, dan weer te lang uitgesponnen. Annies biografische gegevens zijn de bouwstenen van Was getekend, de liedjes en shownummers het cement. Als Annie naar Den Haag verhuist, horen we 'Wat voor weer zou het zijn in Den Haag?'; als ze met een vrijer met Duitse sympathieën thuiskomt, klinkt 'Herr Heinzelmann'. Erg inventief is het allemaal niet, maar wel een feest van herkenning. Als stramien is gekozen voor een terugblik en het retrospectief. Soms staan er zelfs drie Annies op het podium: het kind, de jonge vrouw en de oude Annie. Vaak loopt dat soepel in elkaar over, soms is het wat onhandig en bedacht.

Simone Kleinsma is als Annie M.G. in alles de perfecte vertolker: professioneel, uitermate vakkundig en gaandeweg ook steeds geloofwaardiger. Eerst denk je nog: o ja, dat is Simone Kleinsma met een pruik op, maar die gedachte speelt zij genadeloos weg. Dat zij een fantastische zangeres is, weten we intussen, maar ook haar acteren is in deze productie voorbeeldig: goed getimed, soms bijna achteloos en op een grappige manier laconiek, alsof Annie het zelf ook allemaal niet meer zoveel kan schelen wat er is gebeurd en hoe men over haar denkt. Zoon Flip wordt gespeeld door William Spaaij en hij heeft een lastige klus als aangever en katalysator. Maar op een soepele, soms aandoenlijke manier speelt hij zijn ietwat sneue, zoekende personage: de zoon van.

Veel scènes zijn in het koddige register gezet, soms op het kluchtige en kinderlijke af. Een meisje op een schommel, het ensemble in een roeibootje, olijke balletpasjes, het is af en toe wel erg belegen. De Jip & Janneke-sketch is zo over de top dat hij weer leuk wordt, Annies ontmaagdingsmoment pijnlijk onleuk. Van 'Sorry dat ik besta' en vooral 'De laatste dans' zijn schitterende, nieuwe musicalnummers gemaakt. 'De laatste dans' groeit uit tot een van de beste musicalmomenten van de afgelopen jaren. Kleinsma begint daarin timide, om in 5 minuten tijd tot een grandioze climax te komen, samen met het voortreffelijke ensemble.

Ook het slot is mooi en zowaar ontroerend. Kleinsma zingt dan één enkel couplet uit 'Het is over', en komt met haar zoon in het reine. Tranen. Maar dat kan ook komen omdat mijn moeder ook Annie heette, en er net zo uitzag − met die bril, te wijd vallende jasjes en dat eeuwige sigaretje. Moeders en zonen − het blijft een raadsel.

Tot 27 september in DeLaMar Theater, Amsterdam. Op tournee tot en met 15 juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234