Donderdag 04/06/2020

Wannes Van de Velde: de enige echte stadsdichter van Antwerpen

Beeld UNKNOWN

Wannes Van de Velde is op 29 april 1937 in het hartje van Antwerpen geboren als Willy Cecile Johannes Van de Velde. Wannes, die ook de "enige echte stadsdichter van Antwerpen" werd genoemd, groeide op in de Antwerpse Zirkstraat in een levendige volksbuurt tussen de Grote Markt en het Schipperskwartier. Als kind maakte hij de gruwel van de oorlog mee.

Flamencogitaar

Wannes studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten en later aan het Hoger Instituut voor Grafiek. Nadien studeerde hij ook nog klassieke gitaar bij Ilse Alfonso. Tijdens zijn academiejaren koesterde Van de Velde al een levendige belangstelling voor muziek en vooral voor de marginale vormen ervan: jazz, flamenco, zigeunermuziek, blues, chanson en het volkslied in het algemeen.

Op de academie leerde de Spanjaard Sábas Gómez y Marín Wannes de geheimen van de flamencogitaar kennen. Het podiumdebuut van Van de Velde dateert van rond 1960. Wannes heette toen nog Wim, zijn instrument was de saxofoon en hij speelde jazz in de kroegen rond de Antwerpse Stadwaag.
In het begin van de jaren 1960 begon Wannes volksliedjes te zingen en groeide zijn belangstelling voor dat genre. Hij werd daarbij begeleid door violist Flor Hermans. In 1966 kwamen fluitist Walter Heynen en accordeonist Bernard van Lent erbij.

Jef heeft me 'n sjiek gerefuseerd

Dankzij Wannes Van de Velde ontstond opnieuw een verrassend levendige belangstelling voor het volkslied. Al gauw begon hij ook zelf teksten te schrijven en te componeren.

Het eerste lied dat Wannes ooit op vinyl heeft gezet, was Jef heeft me 'n sjiek gerefuseerd. Het werd in 1966 de openingstrack van zijn debuutelpee "Wannes Van de Velde", die een onverwacht succes werd. Uiteindelijk werden van die plaat 3.000 exemplaren verkocht. Al snel kwam er een tweede en een derde elpee en stond hij aan de wieg van een hele nieuwe beweging: de Vlaamse 'folkrevival'.
In 1970 werd Wannes Van de Veld als muzikaal ambassadeur afgevaardigd naar de Wereldtentoonstelling in Japan.

Mistero Buffero

In de jaren zeventig stortte Wannes Van de Velde zich op het theater. Samen met een collectief jonge acteurs (de Internationale Nieuwe Scène) en de Italiaanse regisseur Arturo Corso creëerde hij de voorstelling Mistero Buffo. Een samensmelting van monologen van Dario Fo, de verhalen van de 'guillare' en door Wannes uitgekozen en bewerkte Italiaanse volksliederen. Deze productie toerde verschillende jaren door Vlaanderen, Nederland, Wallonië en Frankrijk.

Mistero Buffo werd ook in Duitsland opgevoerd en tijdens de repetities in Essen, in 1973, leerde Wannes de actrice Christa Bernhardt kennen, met wie hij twee jaar later in het huwelijk trad.
Later maakte Wannes nog verschillende vertalingen (Brecht, Lorca, de Ghelderode) voor het theater en werkte hij als componist/muzikant mee aan grote internationale theaterproducties.

In 1973 brengt Van de Velde de plaat "Ne zanger is een groep" uit met nummers zoals 'Als ik wil gaan huishouden', 'Mijn mansarde', 'Bitter zeemanslied', 'De dansende begijn', 'Een schip' en 'Ik wil deze nacht in de straten verdwalen'.

Poesjenellentheater 'Water en wijn'

Begin jaren tachtig begon Wannes Van de Velde een poppentheater dat de oude Antwerpse poppenspeltraditie 'de poesje' verder wilde zetten. Zijn poesjenellentheater heette 'Water en wijn' en Wannes leverde niet alleen tekst en muziek, maar ook de poppen en het decor. Hij schreef er zelf ook verschillende stukken voor.

In 1986 kreeg de Groep Wannes Van de Velde een nieuwe bezetting: Flor Hermans (viool), Stefan Wellens (viool), Jan Wellens (gitaar), Walter Poppeliers (contrabas). In 1992 kwam daar nog Gilberte Van den Plas (viool) bij.

Sinds 1985 was Wannes betrokken bij enkele grote projecten, opgezet door de openbare omroep (Radio 1), die de schat aan Vlaamse volksliederen weer tot leven brachten: De IJslandsuite, Het Zwarte Goud, Vive le Geus en De Liedboeken.

Ook literair bleef Wannes actief: in 1986 verscheen 't Stad, een selectie uit de columns die hij voor het weekblad Knack schreef en in 1989 Man in landschap, zijn vierde dichtbundel.

In 1989 verscheen de cd Het Beste Van, een jaar later volgde de cd De zwarte rivier. In januari 1993 bracht Wannes de plaat Café met rooi gordijnen" uit. Daarna volgde De kleuren van de steden. In 1995 verloor hij zijn trouwe vriend, muzikale metgezel en mentor, de componist en fluitist Walter Heynen.

Roland

Wannes Van de Velde ontving de Sabamprijs 1994 voor de discipline variété-lichte muziek. Een jaar later kreeg hij een Zamu-award. In april 1997 vond in de Antwerpse Bourlaschouwburg een huldeconcert voor Van de Velde plaats. In mei 1997 werd de Arkprijs van het Vrije Woord uitgereikt aan Wannes, die pas 60 geworden was. Het Arkcomité loofde de wijze waarop Van de Velde consequent en rebels omging met het vrije woord.

In 1996 ging Wannes Van de Velde op tournee met een jazzkwartet en in 1999 maakte hij een unieke cd met de blueszanger Roland Van Campenhout. Van de Velde en Roland trokken ook rond met hun theatertournee Nomaden van de Muziek.

Dagboeknotities
Sinds 2000 verschenen verschillende boeken met dagboekfragmenten, korte notities en gedichten. Zo schreeft Wannes in 2001 een bundel Flamencoschetsen over zijn grote liefde voor de flamenco. In 2003 verscheen Met een lint vol jasmijnen, een vertaling van teksten van Amparo Cortés.In 2000 werd bij Van de Velde chronische lymfatische leukemie vastgesteld.

Twee jaar later, in mei 2002, stond Van de Velde, die net 65 was geworden, sinds lang weer op het podium, in het kader van Brugge 2002. Eind november 2003 kreeg hij de Klara-Carrièreprijs 2003 voor zijn hele oeuvre, maar hij moest om gezondheidsredenen de hommage missen. In 2004 gaf Van de Velde de dagboeknotities Tijdsnede uit.

Eind februari 2005 laat Wannes weten dat na een strijd van vier jaar de lymfatische leukemie volledig onder controle is.

In 2005 verscheen een nieuwe cd met de zanggroep 'Water en wijn', die destijds ontstond in de schoot van het gelijknamige poesjenellentheater.

Sinds 1966 heeft Wannes Van de Velde tientallen platen en cd's opgenomen en heeft hij meegewerkt aan onder meer theaterproducties, muziekprojecten en boeken. Hij begeleidde, als flamencogitarist, de Spaanse danslessen in de Koninklijke Balletschool Antwerpen en gaf les aan de Studio Herman Teirlinck en aan het Koninklijk Conservatorium te Antwerpen.

Huldiging

In augustus 2005 werd Wannes Van de Velde gevierd in zijn stad Antwerpen, voor zijn levenslange verdiensten en inspanningen voor de volkscultuur. De Groep Wannes Van de Velde bestond op dat moment uit Jan Wellens (gitaar), Gilberte Van den Plas (viool), Stefan Wellens (viool) en Ben Faes (contrabas).

Op zijn zeventigste verjaardag, op 29 april vorig jaar, verscheen zijn dagboek Beloken dagen 2001-2003. Zijn tournee In de maat van de seizoenen was een van zijn laatste wapenfeiten. Die tournee werd in juni 2007 afgelast wegens gezondheidsproblemen. (belga/mvdb)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234