Zondag 19/05/2019

Buitenland

Wandelen als performance in Zuid-Afrika

Bericht uit de regenboognatie: de Belgische choreograaf Benjamin Vandewalle verbaast momenteel Zuid-Afrikaanse festivalgangers met de wandelperformance Walking the Line. 

Als ­deelnemer aan ­'Walking the Line' loop je met een kijkdoos op door de stad. Beeld Lumico

Stel je voor: je zit rustig op restaurant te eten, wanneer een lange sliert mensen binnenstroomt en in stilte je tafeltje omsingelt. Choreograaf Benjamin Vandewalle houdt ervan om dit soort bevreemdende breuken te veroorzaken in het alledaagse stadsleven. Zijn Walking the Line speelt een reeks try-outs in Oudtshoorn op het Klein Karoo Nasionale Kunstenfees, een van Zuid-Afrika’s belangrijkste kunstenfestivals. In Walking the Line is de toeschouwer tegelijkertijd performer: Vandewalle plukt vrijwilligers van de straat, voorziet hen van een zwarte ‘kijkdoos’ en wandelt met hen door de stad – die ze op een nieuwe, theatrale manier ervaren.

Zo’n woordloze, interactieve performance is hier ongewoon. Zuid-Afrikaans theater heeft letterlijk iets te zeggen: het is theater van het gesproken woord, niet zelden met een grote politieke urgentie. Vandewalle: “Deze natie heeft een jonge geschiedenis vol verse, openliggende wonden. Mijn peers hebben apartheid nog meegemaakt, dus de aandrang om die verhalen te vertellen is groot.” 

Vandewalle kent Zuid-Afrika. Voor een project van de Vlaamse Gemeenschap woonde hij vijf maanden in Soweto en tot drie jaar nadien reisde hij geregeld terug om dansworkshops te geven. In die periode zag hij veel voorstellingen, dus hij beseft dat Walking the Line een uitdaging is voor het Zuid-Afrikaanse publiek. “Ik vraag aan de deelnemers om met een theatrale blik te kijken naar de openbare ruimte, om van hun wereld letterlijk een schouwspel te maken en hun vertrouwde buurt zo op een andere manier te ervaren.”

Hugo Theart, kreatiewe hoof van het KKNK, was een van de eerste deelnemers. Theart: “Aanvankelijk was ik behoorlijk bezorgd, want de groep was lawaaierig toen we vertrokken, maar het was fascinerend om te zien hoe gaandeweg iedereen stilviel en everything just happened.” Vandewalle knikt, want zo is het goed: de directe ervaring van het wandelen moet zijn werk doen. 

Stoere beatboxers

Het is de choreograaf nooit te doen om abstracte concepten, altijd om concrete ervaringen. Vandewalle: “In één groep hadden we een heleboel beatboxers, echt stoere mannen. Het was schattig om te zien hoe verlegen ze werden tijdens de performance en hoe zorgzaam ze elkaar door het parcours hielpen. Ook de groep, het spel met collectiviteit, is belangrijk in Walking the Line. Vandewalle: “Wanneer je in zo’n rij loopt ben je afhankelijk van de persoon voor en na je. Mensen houden elkaars handen vast, vaak zijn het de handen van een onbekende, en ze moeten erop vertrouwen dat die ander hen veilig door de stad zal loodsen.”

Walking the Line speelt zich af in de openbare ruimte, en dat betekent: op een territorium van de gemeenschap, niet van de artiest. Bij het inbreken op die ruimte met haar sociale conventies is voorzichtigheid geboden. Vandewalle: “Je creëert spanning doordat je met een grote groep mensen ergens binnenvalt, maar die spanning mag geen bedreiging worden. Daarom is het ook zo belangrijk dat de deelnemers locals zijn. Ik zou Walking the Line perfect in een township kunnen opzetten, maar enkel met mensen uit die township. Anders wordt het provocatief, en wat ik opzoek is sociaal ongemak, geen agressie.” 

In Oudtshoorn intussen is er vooral sprake van opgewondenheid. De reacties van de omstaanders zijn uitgelatener dan in Europa, knikt Vandewalle: “Mensen komen aan je mouw trekken, very excited, omdat ze willen begrijpen wat er gaande is. Dat is fijn: er is minder reserve, meer nieuwsgierige verbazing. Het confronteert me ook opnieuw met het besef dat wat ik maak deel uitmaakt van een bepaalde canon, die minder universeel is dan ik dacht.”

Theart, die er een paar bijzonder stresserende dagen heeft opzitten, geniet vooral na van een welgekomen, meditatieve trip. Theart: “Ik ken het gebied waar we doorheen wandelden zeer goed, ik ben er in voorbereiding naar het festival ontelbare keren doorgelopen. Maar nu zag ik plots dingen die ik nog nooit had gezien, ik merkte details op die me nooit eerder waren opgevallen. Jezus, ik kwam helemaal tot rust.” (lacht) 

De Belgische première van Walking the Line vindt op 7/10 plaats in het Kaaitheater, Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.