Vrijdag 15/11/2019

Theater

"Wachten op verblijfsvergunning maakt mensen tot dieren"

Mokhallad Rasem. Beeld Bob Van Mol

"Ik kan hen geen papieren geven, maar misschien kan ik wel helpen om perspectieven te creëren." Regisseur Mokhallad Rasem verbleef zes weken in het opvangcentrum van Menen. De voorstelling Zielzoekers is de weerslag van zijn ervaring.

Gewapend met opnamemateriaal, papier en tekengerief ging Mokhallad Rasem begin dit jaar intensief in gesprek met asielzoekers die in Menen wachtten op nieuws over hun asielprocedure. “Ik zocht naar manieren om voor hen een soort nieuwe identiteit te creëren. Door de verbeelding te stimuleren kun je weer hoop geven. Asielzoekers zitten in een vacuüm. Ze hebben enerzijds een leven achter zich gelaten, maar hebben anderzijds het gevoel dat ze nog geen nieuw bestaan kunnen uitbouwen.”

Toch benadruk je dat het leven in een opvangcentrum geen kommer en kwel hoeft te zijn.

Mokhallad Rasem: “Het hangt natuurlijk af van persoon tot persoon. Een van de mensen die ik in Menen ontmoet heb, zei me dat het lange wachten een dier van hem maakte. Maar er zijn ook mensen die dolblij zijn dat ze eindelijk een veilig dak boven hun hoofd hebben. Ik sprak zelfs met een man die een verblijfsvergunning had gekregen, maar nog geregeld kwam koken omdat hij de sfeer miste. Hij voelde zich eenzaam in zijn appartementje. 

"Je zult me nooit horen zeggen dat een opvangcentrum een ideale plek is, maar ik denk dat het best mogelijk is om je verblijf daar zinvol te maken.”

Dat is ook het doel dat je voor ogen had met je kunstproject?

“Als je zo lang moet wachten, bestaat de kans dat de trauma’s uit je verleden opspelen, en je niet in staat bent je toekomst te verbeelden. Ik wilde hen helpen zoeken naar manieren om iemand te zijn, of ze nu papieren krijgen of niet. Alleen al door hen te vragen wat ze zouden doen, mochten ze een verblijfsvergunning krijgen, creëer je opnieuw ruimte in hun hoofd.”

Scènebeeld van 'Zielzoekers', de voorstelling van regisseur Mokhallad Rasem. Beeld rv Toneelhuis/Mokhallad Rasem

De voorstelling vindt plaats in een kerk. Kies je daarvoor omdat je vindt dat er vaak religieuze motieven spelen in de conflicten waar mensen voor op de vlucht slaan?

“Nee, ik zocht veeleer naar een symbolische plek waar ik mensen kan samenbrengen. Dat is ook de taak van een kunstenaar: verschillende werelden verenigen. Mocht de voorstelling hernomen worden, dan zou ik ze overigens gerust in een moskee willen plaatsen. 

"Maar voor de duidelijkheid: geweld en religie hangen voor mij niet samen. IS heeft bijvoorbeeld niks met de islam te maken. Mensen die aanslagen plegen, zijn mensen die misvormd zijn door hun context. Als je opgroeit met geweld, is de kans groot dat je later zelf ook geweld zult gebruiken.”

Zelf was je ooit asielzoeker, dus word je nu vaak ‘vluchteling-kunstenaar’ genoemd. Nu je met die thematiek aan de slag gaat, wordt dat nog eens extra in de verf gezet. Raak je dat label niet beu?

“Ik vind het thema te belangrijk om het te laten liggen. Vluchtelingen komen vaak negatief in de media. Ik wil dat het publiek hen ziet en hun verhalen hoort, zodat ze meer worden dan abstracte asielzoekers. Ze verdienen het een stem en een identiteit te krijgen. Ik merk dat de angst voor het vreemde verdwijnt door dit soort van voorstellingen. 

"En ja, ik heb inderdaad het stempel van vluchteling. Maar ik ben daar eerlijk gezegd niet zo mee bezig. Hoe mensen naar mij kijken, is niet mijn probleem. Zolang ik als kunstenaar maar op zoek kan blijven gaan naar nieuwe vormen en thema’s, ben ik tevreden. Voor mij is mijn creativiteit het enige wat telt.”

Zielzoekers is een coproductie van Theater Malpertuis, Toneelhuis, CC De Steiger en het Rodekruis Opvangcentrum in Menen. Première op 26/4 in CC De Steiger, Menen. Nadien ook te zien in Tielt en Antwerpen. malpertuis.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234