Maandag 22/07/2019

The Original Soundtrack

Waarom verliefd worden op een robot zo gek niet is

Een beeld uit 'Her'. Beeld The Hollywood Archive

In het radioprogramma The Original Soundtrack sluiten De Morgen-journalist Robin Broos en zijn De Standaard-concullega Jeroen Struys pax media. Elke zaterdagavond zoeken ze op Klara naar de mooiste filmmuziek binnen een afgelijnd thema. Deze week: robots.

Ontworpen objecten moeten ook een ziel hebben. Dat vindt trendvoorspeller Lidewij Edelkoort. In 2012 deed ze haar these uit de doeken in het Nederlandse televisieprogramma Zomergasten, waarvoor ze ook een fragment meebracht uit de animatiefilm Wall-E. Toevallig net door onze redactie verkozen tot beste Pixar-film.

Wall-E is een robot die vuilnis samenperst en op elkaar stapelt. Een afvalverwerkingsbedrijf op zichzelf, als het ware. En hij doet dat alleen, want door alle vervuiling is onze aarde onbewoonbaar geworden en heeft iedereen het pand verlaten. De film wijst dus op een leuke manier op de gevolgen van global warming.

Maar Wall-E heeft ook een prachtig romantisch kantje. Niet tussen mensen, maar tussen robots. En precies daarover wou Edelkoort het hebben. Eve is een hypermoderne, nieuwe robot, die eropuit wordt gestuurd om op aarde een plant te vinden. Dat is haar focus. Tot ze Wall-E ontmoet.

Jeroen Struys en Robin Broos: een pax media uit liefde voor de soundtrack. Beeld RV / Geert Van Hoeymissen

De toenadering tussen die twee robots noemde Edelkoort “de mooiste liefdesscène van de laatste tijd”. Met die scène werd bewezen dat alles wat in de toekomst gemaakt wordt, een ziel moet hebben. Iets wat op het eerste zicht wat akelig klinkt. Denk maar aan HAL 9000, de AI-boordcomputer uit 2001: A Space Odyssey.

HAL praat als een mens, kan schaken en zelfs emoties interpreteren. Maar vooral beheert hij alle systemen aan boord van het ruimteschip Discovery One. De astronauten beseffen dat pas wanneer HAL het schip probeert over te nemen. En dan proberen ze hem angstvallig af te sluiten voor hij hen allemaal doodt.

Wanneer finaal de stekker eruit wordt getrokken, doet HAL een ultieme wanhoopspoging. Om te bewijzen dat hij niet zomaar een stukje software is, begint het besturingssysteem een populair Engels kinderliedje te zingen. Alsof hij de astronauten wil overtuigen dat er tussen hen meer is dan wat eentjes en nulletjes.

Enfin, zo heb ik het toch altijd geïnterpreteerd. Toen we deze aflevering van The Original Soundtrack aan het samenstellen waren, bleek Jeroen dat er nooit in gezien te hebben. Volgens hem is het liedje niet meer dan een grapje van de filmmakers. Alsof het liedje de opstartcassette was van de bewuste boordcomputer.

Hoe het ook moge zijn, HAL 9000 vertelde ons in 1968 al iets over de band tussen mens en machine. Een thematiek die vandaag meer dan ooit actueel is. En ook nu regisseurs weet te inspireren. Denk bijvoorbeeld aan Her van Spike Jonze. Een film uit 2013 over de single man Theodore die verliefd wordt op Samantha. 

Alleen is Samantha geen echte vrouw, maar een slim besturingssysteem dat alle digitale voorwerpen in zijn leven met elkaar verbindt. Een soort super-Siri, waarmee Theodore communiceert. Zij komt zo steeds meer over hem te weten. Omgekeerd krijgt hij het gevoel dat ze een echte band opbouwen. Knettergek, eigenlijk.

En toch. Na twee uur film geloof je in die oprechte liefde tussen mens en – wel ja – software. Al was het maar omdat dat stukje software met de meest begeerlijke stem te wereld spreekt: die van Scarlett Johansson. En ook deze AI zingt, 'The Moon Song'. Heel breekbaar, zelfs. Het contrast met HAL kon niet groter zijn.

Robots en AI, het is toekomstmuziek die we vrezen. Ze gaan onze jobs overnemen. Ze gaan in onze plaats beslissingen nemen. En dat is dubbel, want tegelijk zitten robots als Wall-E, Eve en godbetert alle droid van Star Wars voor altijd in ons hart. Al moeten die laatste nu niet per se beginnen zingen. Want dat is zo mogelijk nòg griezeliger dan een zingende HAL.

Zaterdagavond tussen 18 en 20 uur op Klara.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden