Zondag 23/02/2020

Oscars

Waarom kleine indiefilm topfavoriet 'La La Land' achter zich liet op de Oscars

Producers Jeremy Kleiner, Adele Romanski en regisseur Barry Jenkins met de Oscar voor beste film voor 'Moonlight'. Beeld EPA

Een kleine, maar prachtige film heeft zondagnacht de gedoodverfde Oscar-winnaar La La Land verslagen. De musical mocht dan wel zes beeldjes mee naar huis nemen, het was Moonlight die met de prijs voor beste film aan de haal ging. Een grote verrassing, maar wel een die perfect te verklaren valt.

Was er zondagavond niemand tussenbeide gekomen op het Oscar-podium, hadden we met zijn allen ook geloofd dat La La Land met de award voor beste film naar huis zou gaan. De buzz rond de musical was – jawel, ook hier – zodanig groot dat de vergissing niet eens opviel. Hoe komt het dan dat Moonlight uiteindelijk aan het langste eind trok?

Wie La La Land met Moonlight wil vergelijken, zal snel vaststellen dat dit twee totaal verschillende films zijn. De ene is een van nostalgie en hoop doordrenkte musical, de andere een klein, intiem drama. De ene ademt het grootse Hollywood van lang vervlogen tijden, de andere is een pure indiefilm die tien jaar geleden nog niet eens gemaakt had kunnen worden. En de hoofdpersonages van La La Land zijn blanke filmsterren, terwijl de cast van Moonlight bestaat uit zwarte, onbekende acteurs.

Blank mannenbastion

Op papier leek Moonlight, zelfs na die Golden Globe voor beste drama, dus nauwelijks concurrentie voor La La Land: de Academy of Motion Picture Arts & Sciences, dat de prijzen uitreikt, heeft de reputatie een blank mannenbastion te zijn, dat bovendien snel gecharmeerd is door films die over de filmindustrie gaan. Een homerun voor Damien Chazelles musical leek in de sterren geschreven.

Maar in de aanloop naar de prijsuitreiking heeft het verzameld filmjournaille misschien té weinig rekening gehouden met de specifieke Oscar-troeven waarover ook Moonlight ontegensprekelijk beschikt.

Buiten de comfortzone

Misschien heeft Moonlight geprofiteerd van de #OscarsSoWhite-controverse die ontstond toen de Academy vorig jaar geen enkele gekleurde acteur nomineerde. Voor het eerst in de geschiedenis van de filmprijzen was er ten minste één gekleurde acteur genomineerd in elke acteurscategorie. “Ik hoop dat het niet alleen door een hashtag komt”, reageerde actrice Viola Davis, die een Oscar won voor haar bijrol in Fences.

Feit is dat sinds de bewuste hashtag de Academy een recordaantal nieuwe leden heeft uitgenodigd. Van de 683 nieuwe leden was 46 procent vrouw en 41 procent gekleurd. De kans is reëel dat die diversere groep stemgerechtigden bewust voor meer kleur heeft gekozen. Zo won er ook voor het eerst een moslim een Oscar in een acteercategorie: Mahershala Ali voor zijn bijrol in Moonlight.

“Door alle ophef zijn kijkers buiten hun comfortzone getreden”, zei Barry Jenkins, de Afro-Amerikaanse regisseur van de Oscar-winnaar, vooraf in The New York Times. “Vroeger zou men gedacht hebben: een film over een zwarte homojongen met een crackhead mom, het zal wel. Nu geven ze Moonlight een kans.” En effectief. Al heeft dat natuurlijk ook te maken met de film zelf, waarin Chirone, een zwarte, homoseksuele jongen, moet opboksen tegen vooroordelen en uit de grenzen van zijn beklemmende omgeving wil breken.

Juweeltje

Laat er vooral geen twijfel over bestaan: Moonlight ís een goede film. “Wat een juweeltje”, schreef ook onze recensent in januari. “Dit is niet gewoon het soort film dat je goed wilt vinden omdat hij belangrijke thema's als homoseksualiteit, armoede en huidskleur aansnijdt. Dit is een ragfijne karakterstudie die met zo veel zorg en liefde gemaakt is, dat zelfs de blankste, rijkste hetero zich erin kan herkennen.”

Onze recensent was niet de enige die er zo over dacht. Op Metacritic, dat filmrecensies van de belangrijkste media bundelt, haalde Moonlight een score van 99 op 100. Iedereen leek het erover eens dat Jenkins' film een van de beste van de afgelopen jaren is, terwijl de meningen over La La Land de laatste maanden steeds meer verdeeld geraakten – naast fervente fans genereerde de musical ook steeds meer rabiate tegenstanders.

Daardoor heeft Moonlight een streepje voor bij de stemprocedure. Voor beste film is die anders dan die voor andere categorieën: leden van de Academy kiezen op hun stemformulier niet voor één titel, maar rangschikken de genomineerden. Films die op uiteenlopende meningen stuiten, zien zo hun kansen slinken, terwijl titels met een grote consensus hun kansen juist zien toenemen.

Grote Thema's

Maar Moonlight beschikt over nog andere Oscar-troeven, die zijn grote concurrent ontbeert. Drama's hebben immers altijd een beentje voor bij de Academy, terwijl lichtvoetige films nauwelijks kans maken – of ze moesten geregisseerd zijn door Woody Allen, en dan nog het liefst in de jaren 70.

La La Land mag dan geen komedie zijn, het is wel een film die licht in het leven staat, en de Grote (lees: Zware) Thema's links laat liggen, terwijl Moonlight die Thema's net omarmt. Vandaar dat de feelgoodmusical naast de award voor beste originele scenario greep, terwijl het indiedrama wel naar huis ging met de prijs voor beste bewerkte scenario. 

De afgelopen jaren is eens te meer gebleken dat een goed – lees: belangrijk – verhaal voor de Academy meer garantie biedt op een prijs voor beste film, dan die voor beste regie. Zowel Spotlight (2016), 12 Years a Slave (2014) als Argo (2013) wonnen een scenarioprijs, en uiteindelijk ook de Oscar voor beste film, terwijl de regie-award in die jaren ging naar respectievelijk The Revenant, Gravity en Life of Pi – stuk voor stuk feilloos in beeld gebrachte huzarenstukjes, die hun kansen op goud zagen slinken door dunne of weinig relevante verhaallijnen.

La La Land past naadloos in dat rijtje, terwijl Moonlight dan weer aansluiting vindt bij films als Spotlight en 12 Years a Slave, die maatschappelijke problemen, van vroeger én nu, aankaarten. De kersverse Oscar-winnaar doet hetzelfde, maar op een kleinere, intiemere manier.

Politiek statement?

Regisseur-scenarist Barry Jenkins brengt immers een persoonlijk verhaal, maar wel in een maatschappelijke context. Dat is een grote pro, zeker in tijden waarin Hollywood zich verzamelt tegen het beleid van een president die minderheden schoffeert. Als je in zo'n tijdsgewricht een film maakt over de lijdensweg van de zwarte zoon van een drugsverslaafde moeder die opgroeit in een getto dat nauwelijks een uitweg op een beter leven biedt, heb je meer slagkracht dan wanneer je een film maakt over twee verliefde dromers die om de haverklap in zingen en dansen uitbarsten, zonder ook maar enige referentie aan het sociale klimaat van vandaag.

Zoals de Iraanse regisseur Asgar Farhadi, winnaar van de Oscar voor beste niet-Engelstalige film voor The Salesman, het verwoordde in zijn dankwoord: “Filmmakers kunnen hun camera gebruiken om gedeelde, humane waarden vast te leggen, en de stereotypen tussen verschillende nationaliteiten en religies afbreken. Zo creëren ze empathie. Die empathie hebben we vandaag meer dan ooit nodig.” Laat dat net een van de kwaliteiten van Moonlight zijn.

Moeten we dan een politiek statement lezen in de bekroning? De overwinning van Moonlight enkel aan de hand daarvan verklaren, zou de film oneer aandoen. Maar Jenkins en de zijnen hebben de tijdsgeest in Hollywood wel mee, zeker na de #OscarsSoWhite-controverse van vorig jaar. In zijn openingsspeech maakte Oscar-host Jimmy Kimmel daar nog een cynische grap over. Zo bedankt hij president Trump. “Herinner je je nog vorig jaar toen de Oscars racistisch leken?”, vroeg hij het publiek. “Dat is nu voorbij, dankzij hem.” En de nieuwe Academy gaf hem volmondig gelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234