Donderdag 12/12/2019

Waarom is VRT-hoofdredacteur Luc Rademakers eigenlijk vertrokken?

Luc Rademakers gold als een sfinks die vooral in zijn bureau zat. Enkele blunders deden zijn populariteit op de redactie alleen maar dalen. Beeld Thomas Sweertvaegher

Wankelen deed de stoel van VRT-hoofdredacteur Luc Rademakers al een hele tijd. Paul Lembrechts, de nieuwe CEO van de openbare omroep, geeft hem nu het ultieme duwtje richting uitgang. Rademakers verlaat de VRT en wordt voorlopig vervangen door Griet De Craen.

Het is een ongeschreven wet in elk mediabedrijf: wanneer de CEO zelf op de redactievloer verschijnt, valt er nieuws te rapen. Het is niet anders als op de VRT-nieuwsdienst Paul Lembrechts zijn troepen komt toespreken. Wat al een aantal maanden in de lucht ging, is nu ook hardop uitgesproken: de positie van Luc Rademakers, directeur informatie en algemeen hoofdredacteur van VRT Nieuws, was niet langer houdbaar. Rademakers vertrekt en wordt ad interim vervangen door Griet De Craen.

Dat het ontslag er komt is geen verrassing, de timing ervan wel. Dat Rademakers niet de juiste man op de juiste plaats was, wisten ze op de redactievloer al langer. In oktober vorig jaar zegde de redactieraad het vertrouwen in haar hoofdredacteur op. Directe aanleiding toen was de openlijke kritiek van Rademakers op Bart Schols. Die had in De afspraak ex-Syriëstrijder Younes Delefortrie geïnterviewd op een manier die, dixit Rademakers, niet beantwoordde aan de journalistieke normen van VRT Nieuws.

Vuurpeloton

Rademakers overleefde die motie van wantrouwen enkel dankzij de steun van zijn vierkoppige hoofdredactie. Björn Soenens, Carl Voet, Emmanuel Rottey en Griet De Craen lieten weten dat bij een ontslag van Rademakers ook zij er de brui aan zouden geven. Een rampscenario dat de nieuwsdienst in complete chaos zou achterlaten. Toenmalige CEO Leo Hellemans koos, met zijn pensioen in zicht, eieren voor zijn geld en hield Rademakers de hand boven het hoofd.

Als zoenoffer naar de redactie toe startte hij een bemiddelingstraject op dat het vertrouwen tussen de redactie en de algemeen hoofdredacteur moest herstellen. "Er wordt constructief gepraat en veel overleg gepleegd", vertelde Björn Soenens, die als hoofdredacteur van Het journaal bij het overleg betrokken was, in februari in deze krant. "Nu moeten we verbeteringen aanbrengen en het vertrouwen herstellen. In een huwelijkscrisis moet je ook aan het vertrouwen werken. En daarna kun je misschien zeggen 'en ze leefden nog lang en gelukkig'." Het optimisme van Soenens sloeg echter niet over naar de redactievloer, waar het wantrouwen bleef hangen. Dat Rademakers zich de laatste maanden steeds minder vaak op zijn redactie liet zien en amper nog met de journalisten sprak, hielp niet om uit de impasse te raken.

Dat stelde ook Lembrechts vast tijdens zijn uitgebreide informatieronde langs een aantal spilfiguren op de nieuwsdienst. Tijdens die gesprekken zal hij gemerkt hebben dat de problemen met de figuur Rademakers al veel langer aanslepen. Rademakers kwam het huis van vertrouwen binnen als pion van de socialistische minister van Media Ingrid Lieten (sp.a). Een politieke benoeming, heette het, een etiket dat Rademakers ook in de jaren nadien met zich mee bleef slepen.

Hij ontpopte zich tot een geslepen onderhandelaar die er, wanneer hij met de VRT-directie moest aanschuiven, steeds in slaagde het onderste uit de kan te halen voor zijn nieuwsdienst. Maar tot een inspirerende visie of begeesterend journalistiek project kwam hij niet. Rademakers was een sfinks die veelal op zijn bureau in een hoekje van de redactie zat. Dat hij problemen rond burn-out op de redactievloer weglachte, deed zijn populariteit alleen maar dalen.

Het ging van kwaad naar erger toen hij ook nog eens een aantal keer verzuimde om zijn journalisten uit de wind te zetten. Bij het eerste zweempje van kritiek distantieerde hij zich van het boek dat Luc Pauwels en Wim Van den Enynde over sp.a-politicus Johan Vande Lanotte schreven. Toen diezelfde Pauwels provinciegouverneur Luc Briers kritisch interviewde na de treinramp in Wetteren, greep Rademakers naar de telefoon om zich bij Briers te excuseren. En ook Bart Schols, ten slotte, weet ondertussen hoe het voelt wanneer je eigen hoofdredacteur je voor het vuurpeloton zet.

Probleemdossier

Het resultaat van die misstappen? Een hopeloze situatie waarin niet langer te werken viel. Er zat voor Lembrechts dan ook weinig anders op dan Rademakers de laan uit te sturen. Een beslissing die hij overigens in zijn eentje nam. "Wat nu gebeurt is een natuurlijk proces", klinkt het in de wandelgangen. "Lembrechts wist dat dit een probleemdossier was dat hij zo snel mogelijk moest zien op te lossen. Hij heeft zich grondig geïnformeerd en daarna gedaan wat hem het beste leek." Dat Rademakers volgende week zijn hervormingsplannen wou voorstellen, versnelde het beslissingsproces. De voormalige hoofdredacteur wou een eengemaakte redactie op poten zetten die content voor alle programma's zou moeten leveren. Een idee waar op de vloer nogal wat weerstand tegen bestond.

Exit Rademakers dus en enter Griet De Craen, die ad interim de taken van Rademakers overneemt tot een opvolger wordt aangeduid. De Craen moest als hoofdredactrice radio de voorbije maanden het bemiddelingstraject met Rademakers in goede banen leiden. Ze ontpopte zich tot aansprekingspunt voor de redactie en kan daardoor nu op heel wat sympathie rekenen. "Met Griet De Craen hebben we eindelijk een echte baas. Leve het onderlinge overleg", tweette radiojournalist Chris Van Den Abeele, een van de weinigen die zich al publiekelijk uitsprak. Al is het afwachten of ook de tv-journalisten kunnen leven met een baas van de radio boven zich.

Maar met het vertrek van Rademakers zijn niet alle problemen verdwenen. Hoe sterk staan de hoofdredacteurs die een paar maanden geleden nog hun lot aan dat van Rademakers verbonden? Björn Soenens stond al eerder ter discussie. Ook over Carl Voet, die als hoofdredacteur duiding blijft worstelen met het nieuwsuur van Canvas en recent besliste om Panorama en Koppen te laten samensmelten, bestaat wrevel. De ploegen van beide programma's vernamen het nieuws van die fusie pas enkele minuten voor het persbericht werd uitgestuurd. Een uitgewerkt plan voor die eenmaking is er nog niet.

Door Griet De Craen uitdrukkelijk als hoofdredacteur ad interim naar voor te schuiven, lijkt de VRT-top zelf de vraagtekens bij haar leidinggevende capaciteiten te zetten. En dat werkt dan weer allerhande speculaties over mogelijke opvolgers in de hand. Bevorderlijk voor de rust op de vloer is dat alvast niet. Voorlopig houden ze aan de Reyerslaan de lippen stijf op elkaar. Noch Rademakers, noch Lembrechts, noch De Craen was gisteren bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234