Zaterdag 21/09/2019

Eurosong

Waarom heel België vanavond supportert voor Laura Tesoro

Menige Belg hoopt dat Laura de tricolore eer aandoet en aldus zorgt voor een momentane, kortstondige vertrouwensopstoot. Beeld AFP

Dit land snakt hartstochtelijk naar een streepje goed nieuws. Zelfs een vrolijk lachend negentienjarig meisje dat weet door te stoten tot de finale van het Songfestival wordt dan met euforie begroet.

Het is, weliswaar in één welbepaald opzicht, een treffend beeld. Wanneer bekendgemaakt wordt dat Laura Tesoro namens België geselecteerd is voor de finale van het Eurosongfestival, vanavond in Stockholm, wipt presentatrice en sympathieke spring-in-'t-veld Ingeborg hoog op aan tafel bij Van Gils & Gasten. Al even wild gaat commentator Peter Van de Veire live vanuit Zweden tekeer wanneer de allerlaatste finaleplaats aan ons land is toegekend.

Die euforie krijgt een echo in vele huiskamers, waar jubelkreten en gebalde vuisten de spanning verjagen. Ook op sociale media is er eensluidend gejuich, ook bij de doorgaans bedaarde, ironisch monkelende medeburger. Nochtans is er nog lang niks gewonnen. De immer lachende Laura Tesoro zingt een alleraardigste popdeun en danst alsof de gewrichten in haar knieën alle kanten uit kunnen draaien. Maar in het geopolitieke diplomatieke overleg genaamd Eurovisiesongfestival eindigt het nietige België voor hetzelfde geld vanavond gewoon weer anoniem zeventiende.

Waarom al die voorbarige blijdschap? Zeker, in Nederland wanen ze zich met hartenbreker Douwe Bob al zegezeker, maar een nationalistisch land als Nederland waant zich zegezeker in elke wedstrijd waarin het deelnemers afvaardigt. In België ligt dat anders. Dit is een land dat, al was het maar omwille van zijn staatsstructuur, geen nationaal sentiment kent.

Of is het juist daarom dat precies nu de vreugde zo kunstmatig hoog ligt? Als het dit land de voorbije anderhalve maand aan iets ontbroken heeft, dan wel aan nationaal sentiment. België is niet het eerste land dat een aanslag te verwerken kreeg en andere landen zijn zelfs getroffen met veel zwaardere en dodelijkere klappen. Maar terwijl een robuust Frans, Spaans of Engels/Brits nationalisme die slag opvangt, lijkt het alsof in dit land met de klap ook de hele onderbouw van de staat aan gruzelementen geslagen is.

Belgitude

Falen heeft mede de aanslagen van 22 maart mogelijk gemaakt, maar het bestuurlijke en politionele falen dat voorafging aan bijvoorbeeld 9/11 was nog zovele malen groter. Toch zal niemand de Verenigde Staten een 'failed state' noemen. Omdat de VS een kloeke natie zijn. België is dat niet. De belangrijkste nationalistische stroming, de flamingante, strijdt hier (vreedzaam) tegen de Belgische staat. Dat ze tegelijkertijd belangrijke politici in de regering van die staat posteert, geeft een dubbelzinnig signaal. Ook dat helpt niet om een nationale identiteit te vestigen.

Geen enkele politicus heeft de voorbije weken de juiste, troostrijke, gezagvolle woorden gevonden om de scherven van het land weer bijeen te rapen. Premier Charles Michel (MR) heeft het zeker en vast geprobeerd, maar hij wordt alweer in de rug geschoten door zijn eigen kijvende en spinnende coalitiepartners. In dat vacuüm hebben eerst hooligans en dan linkse betogers van de rouwplek aan het Brusselse Beursplein een strijdperk voor het eigen, particuliere gelijk gemaakt. De Belg die op zoek is naar een nationaal gedeeld gevoel van rouw of veerkracht vindt enkel een brandend gat.

Het is de negatieve zijde van de vaak ironisch bejubelde 'belgitude'. In de belgitude wordt het ontbreken van een nationale identiteit verheven tot dé nationale identiteit. Maar als het surrealistische bouwwerk van instellingen en systemen ertoe bijdraagt dat de veiligheid in het gedrang komt, dan is de lol van een 'surreal Belgium' er gauw vanaf.

En zo kan het gebeuren dat het lot van de natie plots lijkt af te hangen van de geslaagde kniezwengel van de sympathieke Laura Tesoro uit Antwerpen. Weinig is genoeg om wat euforie te doen ontbranden. Dit land snakt hartstochtelijk naar nieuws waarover we het eens zijn dat het een keer goed nieuws is. Eén avond hopen op 'Belgium twelve points', en niet herinnerd worden aan afbrokkelende tunnels, falende veiligheidsplannen en stakende luchtverkeersleiders of cipiers.

Wereldkampioen

In de 'Geopolitiek van de emotie' (2009) beschrijft de Franse Harvard-politicoloog Dominique Moïsi dat belang van emotie en het ontbreken van een 'positief gevoel van vertrouwen' in vele Europese landen. Maar dat kan ook weer omkeren, zei Moïsi daarover in De Morgen. "Zo bestaat er ook een kortetermijnvertrouwen dat bijvoorbeeld de kop opsteekt als een land wereldkampioen voetbal wordt: je bent wereldklasse omdat je ploeg wereldklasse is. Dat gevoel is vaak zo sterk dat het een reële impact heeft op de economie, ook al is die meestal slechts van korte termijn. In Frankrijk gebeurde dat in 1998, toen Les Bleus wereldkampioen werden. Dankzij de wereldtitel voetbal kreeg Frankrijk even vleugels."

Vlaams-nationalisten hoeven niet te wanhopen en belgicisten moeten zich geen illusies wijsmaken. Ook als Laura de tricolore eer aandoet, zal er niet plots zoiets ontstaan als een algemeen Belgisch nationalisme. Net zoals Les Bleus niet verhinderd hebben dat de Fransen alweer sinds lang met elkaar en zichzelf in de knoop liggen, hebben ook eerdere Belgische successen nooit een duurzaam nationaal sentiment bewerkstelligd. Misschien is dat maar goed ook.

Maar voor zo'n momentane, kortstondige vertrouwensopstoot hoopt menige Belg vanavond toch wel op succes voor 'What's The Pressure'. En dan moet het EK voetbal nog komen, dat we ook gaan winnen.

Laura Tesoro. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234