Zaterdag 31/10/2020

RecensieTheater

Waanzinnige theaterervaring: Jetse Batelaan overtreft zichzelf bij HETPALEIS ★★★★★

‘Het eind van het begin van het einde’ gaat over het einde van het theater en hoe dat zo gekomen is. Jetse Batelaan overtreft zichzelf.Beeld kurt van der elst

In Het eind van het begin van het einde schetst de Nederlandse theatermaker Jetse Batelaan hoe een toekomst zonder verbeelding eruit ziet. Hij doet dat op zo’n radicale, verbluffende manier dat het de adem beneemt.

Dit was het dan: de aller-allerlaatste voorstelling in het Antwerpse jeugdtheater HETPALEIS. We kijken naar de laatste technicus die het licht uitdoet op een lege scène – de voorstelling is afgelopen, het décor afgebroken. Of niet … Vanaf dat punt loopt de tijd terug: de ploeg zal achteruitlopend en -bewegend de bühne opnieuw opbouwen tot bij het ‘startpunt’ van de voorstelling. En ja, dat houdt ze vol, anderhalf uur lang: een prop papier springt vanzelf uit een vuilnisbak, iemand spuwt koffie in zijn kop. Iemand met een hoofdverband stoot een half uur later (vroeger!) zijn hoofd tegen een trekkenwand.

Het is opvallend hoe vaak Jetse Batelaan in zijn voorstellingen technici in beeld brengt, maar het klopt met zijn theaterfilosofie: niet het drama op de bühne zelf interesseert hem, maar de de randvoorwaarden; dat wat nodig is om drama te laten ontstaan: de technici, maar ook meer abstracte omstandigheden als tijd, ruimte, bewustzijn. De fysieke aanwezigheid van een publiek, hoe actueel. En natuurlijk: geloof, verbeelding. De oefening die Batelaan vandaag met de kinderen doet – want hij praat met hen via grote letterwoorden die over de bühne zweven – is om hen in deze allerlaatste voorstelling te laten kijken naar wat er niet is, maar zou kunnen zijn.

In ‘Het eind van het begin van het eind’ gebruikt Jetse Batelaan grote letterwoorden die over de bühne zweven.Beeld kurt van der elst

Levensnoodzakelijk

Dat die oefening levensnoodzakelijk is, bewijst de opkomst van een projectontwikkelaar die de zaal komt bezichtigen met klanten. Terwijl de ene tijdsdimensie onverstoorbaar achteruitrolt, springen we tegelijkertijd vooruit naar een niet al te verre toekomst waarin theater niet langer bestaat: “Er gebeurde hier iets dat plots iets anders werd”, licht de verkoper vaagjes toe. Die omschrijving wordt onthaald op ongelovig gelach, maar dat in de theaterruimte wel degelijk transformatieve krachten aan het werk zijn, zullen de verbeeldinglozen aan den lijve ondervinden.

Het verhaal van nu, toen en straks slingert zich op een briljante manier in elkaar en loopt uit in een overdonderend dystopisch schrikbeeld, waarin het theater een spookhuis is geworden, met de laatste overlevenden van de verbeelding als dolende zielen. Met de fantasie blijkt meteen ook de hele mensheid verdwenen, en de natuur baant zich door de gaten in het theaterdak een weg door wat eens een beschaving was. Het is niet alleen esthetisch, maar ook politiek een overdonderende geste: het sterven van de verbeelding als voorbode van het sterven van de mens.

Dit alles gebundeld in een waanzinnige theaterervaring die de hele theatermachine van HETPALEIS binnenstebuiten keert en het maximum vraagt van acteurs, technici en publiek. Batelaan presteerde in het verleden al gedurfde dingen, maar hiermee overtreft hij zichzelf in ambitie, schaal en radicaliteit. En in verbeelding, natuurlijk.

Nog tot 11/10 in HETPALEIS, hetpaleis.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234