Maandag 16/12/2019

Data-analyse

Vrouwen mogen meespelen, maar moeten wel hun mond houden

Belle en haar beest. Beeld disney

Vrouwen worden niet gecast om hun babbel, blijkt uit twee recente analyses van van iets meer dan tweeduizend filmscripts en Disneys prinsessenfilms.

Uit een data-analyse van de scripts van iets meer dan de tweeduizend meestbezochte films in de Verenigde Staten komt een schrikbarend beeld van de man-vrouwverhouding in Hollywood naar voren. In slechts 22 procent van de onderzochte films had een vrouw de meeste tekst. In 18 procent van de films waren het vrouwen die twee van de drie belangrijkste rollen speelden.

De omvangrijke analyse werd uitgevoerd door Polygraph, een website die data-analyse inzet om een beter beeld te scheppen van popcultuur. De datajournalisten verzamelden 2.006 scenario's en legden deze naast de imdb-gegevens van de films. Alle rollen met minder dan honderd woorden werden uit de analyse gelaten. Hierdoor komt het dat in films als X-Men en Schindler's List 100 procent van de tekst door mannen wordt uitgesproken.

Over de linie genomen komen mannenrollen er het best vanaf op tekstvlak. In de meeste films wordt 60 tot 90 procent van alle tekst uitgesproken door mannen. In acht films spreken vrouwen 90 procent van alle woorden uit, in 304 van de bestudeerde films doen mannen dat.

Sneeuwwitje is mooi in balans: 50 procent van de tekst in de film wordt uitgesproken door vrouwen. Beeld disney

De aanleiding van de analyse was een artikel in The Washington Post waarin linguïsten Carmen Fought en Karen Eisenhauer hun tussentijdse bevindingen presenteren van een onderzoek naar prinsessenfilms van Disney.

Ze onderscheiden drie periodes in de prinsesjescinema: de klassiekers tot de jaren vijftig, de renaissance in de jaren tachtig en negentig en de new age, vanaf 2009. Opvallend aan hun onderzoek is dat in de klassiekers de vrouwen er wat tekst betreft relatief goed vanaf komen, tegenover de jaren negentig waarin de mannen de boventoon voeren. Zo spraken prinses Mulan en haar seksegenoten maar 23 procent van alle woorden uit.Het vrouwenprobleem uit de jaren '90 komt voort uit de opkomst van ensemblefilms: in tegenstelling tot de klassiekers worden de Disneyfilms uit de renaissance bevolkt door tal van mannelijke bijrollen.

Onderzoekster Carmen Fought zegt over Disneys prinsessenfilms tegen The Washington Post: 'Er zijn geen vrouwen die de dorpelingen naar het dorp leiden om te vechten tegen het beest; vrouwen zitten niet schouder aan schouder in het café drinkliederen te zingen; ze geven elkaar geen opdrachten of doen uitvindingen. Iedereen die iets anders doet dan het vinden van een man, is een man.'

Een andere reden die de onderzoekers aandragen is de mannelijke sidekick van de vrouwelijke hoofdrolspeelster. Zo heeft zeemeermin Ariël krab Sebastiaan en vis Botje en Belle de lamp Lumière om haar bij te staan. De bijdehante zeedieren en meubelstukken overstemmen de hoofdrolspeelsters - al moet de kanttekening gemaakt worden dat (spoiler alert) Ariël lijdt aan stemproblemen.

Afgaande op de inhoud zijn er wel duidelijke verschillen te zien. Zo keken de onderzoekers naar de complimentjes die de hoofdrolspeelsters ontvangen. Daaruit blijkt dat de prinsessen in de klassieke Disneyfilms vaker worden gecomplimenteerd met hun uiterlijk, dan voor hun bekwaamheid. Tegenwoordig worden de prinsessen vaker geprezen om hun kunnen.

Ariël en haar twee mannelijke metgezellen Sebastiaan en Botje. Beeld disney

Ook de datajournalisten van Polygraph hielden Disneyfilms tegen het licht, maar keken verder dan het prinsessengenre. Uit een steekproef van 30 Disney- en Pixarfilms (eigendom van Disney) bleek dat in 22 van de films mannen de boventoon voeren. Zo bestaat Jungle Book voor 98 procent uit mannelijke dialoog, met de films Monsters Inc. en Up daar vlak achter. Doornroosje, Malafide en Alice in Wonderland komen het best uit de test.

Onderzoekers Fought en Eisenhauer benadrukken in het Washington Post-stuk het belang van hun werk. "We geloven niet dat kleine kinderen zich op een natuurlijke manier gedragen, of spreken", zegt Fought tegen de Post. "Ze zijn niet geboren met een voorkeur voor een roze jurk, dat leren we ze op een zeker moment. Het is daarom een belangrijke vraag waar ze hun ideeën vandaan halen over wat het betekent om een meisje te zijn."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234