Donderdag 21/10/2021

InterviewPaul Verhoeven

‘Vrouwen die elkaar met hulpstukken bevredigden moesten dood. Vandaar die dildo’

Zusters Bartolomea (links) en Benedetta. Beeld DR
Zusters Bartolomea (links) en Benedetta.Beeld DR

Bijna dertig jaar na Basic Instinct weten de films van Paul Verhoeven nog altijd te prikkelen. In Benedetta, over een lesbische non in een zeventiende-eeuws klooster, maakt niet het kruis van Sharon Stone maar wel een Maria-vormige dildo veel ophef.

Met een grote grijns op zijn gezicht bladert Basic Instinct-regisseur en eeuwige deugniet Paul Verhoeven (82) door een boek vol barokke schilderijen. Hier en daar wijst hij een tafereel met een zwaar homo-erotische lading aan. Het diende allemaal als inspiratie voor zijn nieuwste film, zegt hij: Benedetta, een geinig perverse kloosterthriller over lesbische nonnen in de zeventiende eeuw.

Benedetta vertelt het (min of meer) waargebeurde verhaal van Benedetta Carlini (vertolkt door onze landgenote Virginie Efira), een jonge zuster die geplaagd wordt door levensechte visioenen van Jezus, en in het geniep een seksuele relatie begint met een andere non, Bartolomea. De schuine glimlach van Verhoeven illustreert de toon van de film: lichtjes humoristisch en in al zijn provocerende details duidelijk bedoeld om de hypocrisie van religieus fundamentalisme aan de kaak te stellen – al komt zijn discours anno 2021 soms wat achterhaald over. Maar tegelijk is Benedetta ook een oprechte overpeinzing over wat geloven echt betekent.

Dat de regisseur van RoboCop en Total Recall een film over religie maakt hoeft niet te verbazen. Verhoeven verdiepte zich jarenlang in de geschiedenis van Jezus Christus en schreef er zelfs een boek over. Gelovig was hij zelf maar heel even. “Ik ben niet religieus opgevoed, maar in mijn twintiger jaren ben ik wel lid geworden van een pinksterkerk in Nederland. (lacht) Dat heeft drie weken geduurd. Maar wanneer de predikant zei: ‘Bedankt Jezus om hier bij ons aanwezig te zijn’, dan voelde ik ook echt dat hij er was. Dat gevoel wilde ik in deze film overbrengen.”

Veel vertraging

Wanneer we Verhoeven ontmoeten op het filmfestival van Cannes is Benedetta er net in première gegaan. Maar de opnames van de film vonden liefst drie jaar eerder plaats. Eerst leidde een dringende heupoperatie tot vertraging bij de afwerking van de film, later strooide corona nog meer roet in het eten. “Toen ik de film gisteren zag”, zegt Verhoeven, “herkende ik hem nauwelijks, zo lang was het geleden dat we hem maakten. Ook de reacties hebben me verrast. Hét element waar iedereen me over aanspreekt is dat Maria-beeldje waaruit Benedetta en Bartolomea een dildo hebben gesneden.”

Virginie Efira (links), regisseur Paul Verhoeven en Daphne Patakia in Cannes. Beeld AP
Virginie Efira (links), regisseur Paul Verhoeven en Daphne Patakia in Cannes.Beeld AP

Het is een pikant detail dat Verhoeven en zijn coscenaristen niet vonden in het historische boek van Judith C. Brown, dat aan de basis van de film lag, maar dat ze zelf verzonnen. Verhoeven had er een goede reden voor, zegt hij. “We hebben die dildo niet gewoon bedacht om te provoceren maar om de situatie voor Benedetta riskanter te maken. In het boek van Judith Brown las ik namelijk dat de straffen op seks tussen twee vrouwen doorheen de tijd enigszins waren afgezwakt. Aan het begin van de zestiende eeuw werd een wet uitgevaardigd dat vrouwen die seks met elkaar hadden op de brandstapel werden gezet. Maar in de periode waarin het verhaal zich afspeelt, rond 1625, werd dat specifieker: alleen vrouwen die elkaar met hulpstukken bevredigden moesten nog dood. Vandaar dus die dildo.”

Verhoeven vertelt het alsof hij er niet bij had stilgestaan dat er over zulke scènes gepraat zou worden. “Echt waar, toen we die scène bedachten beseften we dat niet. Precies zoals we ten tijde van Basic Instinct totaal niet hadden verwacht dat de scène waarin Sharon Stone haar benen over mekaar slaat (en de aandachtige kijker kan opmerken dat ze geen ondergoed draagt, LT) zoveel ophef zou veroorzaken. En kijk, dertig jaar later hebben we het er nog over.”

Mannen van de set

Verhoeven verwijst daarmee naar de memoires van Stone, die eerder dit jaar verschenen. Daarin verklaart de actrice dat Verhoeven haar destijds onder druk zette om haar slipje uit te doen, en haar garandeerde dat er in de film geen details te zien zouden zijn.

“Ik herinner me dat moment anders”, reageert Verhoeven. “Ik wil haar niet in diskrediet brengen, want ik ben haar heel dankbaar voor haar fantastische vertolking. Maar ik denk dat haar entourage – haar advocaten, haar manager, haar publicist – haar meteen na de opnames is beginnen te pushen om te zeggen dat ze niet op de hoogte was van hoe dat shot eruit zou zien. Ze zagen dat die film een succes zou zijn en dat zij een ster zou worden. Daarom wilden ze dat ene pikante shot uit de film laten knippen, omdat het haar kansen op een Oscar-nominatie zou hypothekeren. Wat uiteindelijk ook waar is gebleken. Maar ik zal je zeggen hoe we die scène hebben opgenomen: Sharon vroeg me om alle mannelijke acteurs van de set te sturen, dus dat heb ik gedaan. Toen deed ze haar slipje uit en gaf ze het aan mij, als cadeau. Ik gaf het aan mijn vrouw, en zij stak het in de wasmachine.”

Op de set van Benedetta waren de afspraken over de seksscènes – en zo zijn er wel wat – alleszins helder, zodat er geen misverstanden konden zijn. “Alle scènes waren uitgetekend op storyboards. De actrices kregen die op voorhand en we hebben er met hen over gepraat. Zij vonden het allemaal prima, er is nooit enige discussie geweest.”

‘Benedetta’ (***) speelt vanaf vandaag in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234