Woensdag 15/07/2020

Muziek

Vreemd fruit en molotovcocktails: de 10 scherpste Afro-Amerikaanse protestsongs

Een gitarist klaagt de gewelddadige dood van George Floyd aan.Beeld Getty Images

Protest en verzet gaan al lang mee in de Afro-Amerikaanse popmuziek. Naar aanleiding van de onrust in de VS na de dood van George Floyd zetten we de opmerkelijkste zwarte protestsongs uit de popgeschiedenis op een rijtje.

1. Billie Holiday ‘Strange fruit’ (1939)

Het vreemde fruit waarover Billie Holiday zingt in deze ijzingwekkende jazzklassieker zijn gelynchte zwarten die aan een boom hangen. De evergreen werd geschreven door een Joodse Amerikaan, Abel Meeropol, na het zien van een foto waarop twee Afro-Amerikaanse criminelen worden opgehangen door een boze menigte. Billie Holiday nam het controversiële liedje op in 1939 maar voelde zich zelf niet altijd even gemakkelijk bij de tekst. Desondanks werd het een van de eerste zwarte protestnummers die in de mainstream konden infiltreren.

2. Nina Simone ‘Mississippi Goddam’ (1964)

Geïnspireerd door de koelbloedige moord op de zwarte activist Medgar Evers in 1963 en de gruwelijke bomaanslag op vier jonge zwarte meisjes aan hun kerk in Alabama. Voor Nina Simone was het een wake-upcall: “Ik wilde naar buiten gaan en iemand omverknallen maar mijn echtgenoot weerhield mij ervan.” Een uurtje later had de Amerikaanse jazzkoningin ‘Mississippi Goddamn’ neergepend, een ziedende racisme-aanklacht die in de uitvoering een bedrieglijk vaudeville-arrangement aangemeten kreeg. 

3. Marvin Gaye ‘What’s going on’ (1971)

Marvin Gaye schreef dit melancholische soulnummer nadat zijn broer terugkeerde uit de Vietnamoorlog met gruwelijke verhalen. Daarnaast putte hij inspiratie uit de aanslagen op invloedrijke politieke figuren zoals Martin Luther King, president Robert Kennedy en Malcolm X. Ook de gewelddadige rellen uit de sixties zoals de Watts Riots en de protesten tegen Nixons oorlogsbeleid huizen in de song en het gelijknamige album. Na de release van What’s Going On? beantwoordde Marvins collega Sly Stone de vraag met de titel van zijn vijfde album: There’s a Riot Going On

4. NWA ‘Fuck tha police’ (1988)

In 1988 maakten vier ambitieuze straatboefjes hun wijk Compton, in L.A., wereldberoemd met deze striemende aanklacht tegen politiegeweld. ‘Fuck tha Police’ ontstond nadat de jongens één keertje te veel tegen het asfalt werden gesmakt door de paranoïde politieagenten van de wijk. Het werd een hiphopclassic die goed beschouwd de rassenrellen in L.A. van 1992 voorspelde.

5. Public Enemy ‘Fight The Power’ (1989)

Een opgestoken vuist. Deze woeste song van een van de belangrijkste politiek geïnspireerde hiphopbands ooit werd in eerste instantie geschreven voor de film Do The Right Thing (1989) van de cineast Spike Lee, die nog een themasong zocht. De muzikale mosterd haalden de New Yorkse oproerkraaiers bij het funknummer ‘Fight The Power’ van The Isley Brothers. Referenties aan Malcolm X en een tirade tegen Elvis Presley (“Straight up racist that sucker was simple and plain”) joegen bange witte conservatieven de gordijnen in.

6. Kendrick Lamar ‘Alright’ (2015)

Het officieuze lijflied van de #blacklivesmatter-beweging. Nochtans schreef de uit Compton afkomstige Kendrick Lamar het liedje oorspronkelijk als een introspectieve mijmering over identiteit en zelfbewustzijn, geïnspireerd door een trip naar Zuid-Afrika. Hij bezocht er de gevangeniscel op Robbeneiland, waar Nelson Mandela ooit gevangenzat. In de zomer van 2015 begonnen zwarte activisten het nummer te scanderen tijdens een protestactie als reactie op de dood van Sandra Bland en andere slachtoffers van politiegeweld. De rest is geschiedenis.

7. Solange ‘F.U.B.U.’ (2016)

Oftewel ‘For Us By Us’, van het jonge zusje van superster Beyoncé Knowles. Tijdens concerten zingt Solange het expliciet en exclusief voor de zwarte toeschouwers in het publiek. De zangeres klaagt er het geïnstitutionaliseerde racisme mee aan dat ook schatrijke Afro-Amerikaanse beroemdheden zoals Oprah Winfrey en Dr. Dre treft. Ze vraagt er zich af wat het impliceert om een zwarte superster te zijn en wat zulks doet met de perceptie van buitenstaanders.

8. Childish Gambino ‘This is America’ (2018)

Wie had ooit gedacht dat een komisch televisie-acteur een van de meest toonaangevende politieke songs van het voorbije decennium zou creëren? De uit Atlanta afkomstige Donald Glover verraste in 2018 vriend en vijand met de morbide, arty videoclip voor het rapnummer ‘This Is America’, een wrange aanklacht tegen racisme en geweldverheerlijking. “You just a black man in this world”, zingt Glover er, “you just a barcode”.

9. Jamila Woods ‘Baldwin’ (2019)

Geïnspireerd door de brieven die de invloedrijke auteur-activist James Baldwin aan zijn jonge neefje schreef om hem te wapenen als zwarte in een witte maatschappij. Baldwin riep er op tot liefde en mededogen voor die witte medemens, “wat prachtig is maar niet altijd even gemakkelijk in praktijk te brengen”, aldus Jamila Woods. Terloops stelt de zangeres vragen bij witte vrienden die zichzelf onfeilbaar wanen omdat ze naar hiphop luisteren of boeken van zwarte auteurs lezen. “You don’t know a thing about our story, tell it wrong all the time”, croont ze.

10. Terrace Martin & Denzel Curry ‘Pig feet’ (2020)

Vorig weekend verscheen deze explosieve melange van hiphop en jazz, geschreven op de golven van de protestmarsen in Minneapolis en in de rest van Amerika. De koperblazers van Terrace Martin en Kamasi Washington verklanken onpeilbare tristesse, de furieuze raps van onder anderen Denzel Curry doen aan als molotovcocktails. Maar het is de zwarte trots die triomfeert: “I’m here to remind niggas we kings”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234