Donderdag 06/05/2021

AchtergrondMuseuminstallatie

Voor het audioverhaal ‘Numi Yaldati’ gaat u naar het theater, dat zich even tot museum omvormt

'Numi Yaldati' is een audioverhaal dat zich afspeelt in een appartementsgebouw in Antwerpen. De witte pentekeningen zijn van Tom Clement van MartHa!tentatief. Beeld RV KVS
'Numi Yaldati' is een audioverhaal dat zich afspeelt in een appartementsgebouw in Antwerpen. De witte pentekeningen zijn van Tom Clement van MartHa!tentatief.Beeld RV KVS

Theaters moeten dichtblijven, maar musea mogen wel open. Het Brusselse stadstheater KVS programmeert daarom de museale installatie Numi Yaldati, een audioverhaal van Fien Leysen en Manu Siebens over twee verschopte vrouwen die hetzelfde appartement betrekken. ‘Het kan over eender welk gebouw in eender welke stad gaan.’

“We hadden het goed kunnen vinden, jij en ik. Soms lijken we zo hard op elkaar dat ik denk dat we dezelfde zijn.” Dat vertelt de vrouwenstem in onze oren tijdens het halfuur dat we doorbrengen in de duisternis van Numi Yaldati, een audioverhaal over twee vrouwen wier levens, door zeven decennia gescheiden, zich op een gelijkaardige manier afspelen.

Numi Yaldati, een coproductie van het Brusselse stadstheater KVS en de Antwerpse kunstinstelling deSingel, is een auditieve installatie, geschreven en verteld door Fien Leysen en geënsceneerd door Manu Siebens. Beiden werken regelmatig voor het eigenzinnige theatergezelschap Berlin, dat graag de grens tussen theater en andere kunstvormen uitgomt: hetzelfde gebeurt in Numi Yaldati, een project waarmee de KVS en deSingel toch weer even de deuren kunnen openen, al blijft de bühne in Belgische theaters al sinds eind oktober leeg.

Ieder zijn hokje

Strikt genomen is Numi Yaldati geen theatervoorstelling, maar een museale installatie: zo worden de KVS (deze week) en deSingel (volgende week) even een museum, in plaats van een theaterhuis. Van een echt groot publiek is geen sprake: voor één sessie kunnen vier (individuele) tot acht (in bubbels van twee) toehoorders plaatsnemen. Er zijn vier met plexiglazen wanden van elkaar gescheiden ‘luisterhokjes’, bestaande uit een zwarte monoliet en twee koptelefoons: elke bezoeker of bubbel wordt door een medewerker naar zijn hokje geleid, waar het verhaal van de twee vrouwen uit Numi Yaldati vorm krijgt.

Fien Leysen.  Beeld RV KVS
Fien Leysen.Beeld RV KVS

“De tekst heb ik in 2016 geschreven”, vertelt Leysen. “Ik wilde daar al lang iets mee doen, maar ik vond de juiste vorm niet. In juni zat ik samen met Manu, en hij vertelde dat hij een installatie wilde maken. Zo kwam alles samen.” Voor theaters is Numi Yaldati een manier om toch actief te blijven in coronatijden, maar, zo benadrukken Leysen en Siebens: “We hebben dit niet met corona in ons hoofd gemaakt. We wilden een installatie maken, puur voor musea: dat was ons eerste idee. Maar cultuurhuizen zoeken iets om aan hun publiek te kunnen aanbieden. Dit heeft daarvoor de ideale vorm.”

Slaapliedje

De titel betekent zo veel als ‘Slaap, mijn meisje’, en komt uit een slaapliedje dat een van de twee naamloze vrouwen in Leysens’ verhaal zingt. Het is 1942, en in een appartementsblok in Antwerpen richt een Joodse vrouw haar aandacht op het ongeboren kind in haar buik, niet op de oorlog die in de buitenwereld woedt. “Leven is moeilijk nu”, horen we de vrouw vertellen. “Er zijn mensen die geloven dat we het land worden uitgezet.” Maar, zo vertelt ze haar dochter: “Niet weten wat angst is, is het grootste geschenk dat je kunt krijgen.”

Zeventig jaar later staat het gebouw leeg: het wordt in putje winter gekraakt door een dakloze vrouw, die het dagboek van de vroegere bewoonster vindt en even met haar in dialoog treedt. “Ik hoor de stemmen en de muziek waar u over schrijft”, vertelt ze, “en ik hoor de spelende kinderen op de binnenkoer.” Op de zwarte muur voor ons verschijnt, in witte pentekeningen (van de hand van Tom Clement van MartHa!tentatief), het raam van het appartement, en het uitzicht op de stad, verlaten door de oorlog of door de koude.

De Boerentoren

Met ankerpunten als de kathedraal, de Boerentoren en de politiekazerne van de Oudaan is het de skyline van Antwerpen die we zien. Leysen inspireerde haar verhaal op de Fierensblokken, aan het Antwerpse Zuid. “Die blokken zouden in 2015 worden afgebroken, maar de buurt heeft daar fel tegen geprotesteerd, omdat ze zo iconisch zijn. Dat waren sociale woonblokken, maar voor de oorlog hadden ze ook een luxueus kantje: elk appartement had centrale verwarming en eigen badkamer, dat was uniek toen. Na de oorlog zijn die blokken in verval geraakt. Er gingen veel huurders weg, en er kwamen krakers in de plaats. De spanning tussen die twee tijdperken vond ik heel boeiend.”

‘Numi Yaldati’. Beeld RV KVS
‘Numi Yaldati’.Beeld RV KVS

De kiem van Numi Yaldati ligt dan wel in Antwerpen, maar het verhaal reikt verder dan de stadsgrenzen, zeggen de twee bedenkers. “Het kan over eender welk gebouw in eender welke stad in eender welk land gaan.” Om dezelfde reden zijn de vrouwen naamloos, en koos Leysen voor de vorm van een audio-installatie in plaats van voor een meer klassieke, theatrale voorstelling. “Als je een speler op scène ziet, verbind je een gezicht aan die personages, maar dat wilde ik niet. Daarom kijk je op de tekeningen ook altijd van binnen naar buiten, en nooit omgekeerd. Die vrouwen kunnen iedereen zijn.”

Puur theater

Zonder verdere details te geven, schetst Numi Yaldati in 33 minuten niettemin feilloos de sociale uitsluiting waarin de twee hoofdpersonages verzeild zijn geraakt. De omstandigheden zijn verschillend, de gevolgen zijn dezelfde, en in de stiltes die in de tekst vallen, hoor je de uitzichtloosheid die zich in dat appartement bevindt. Er zijn geen acteurs en er is geen scène, maar de manier waarop Leysen en Siebens twee abstracte personages tot leven wekken, is puur theater. Ook al zijn de KVS en deSingel nu even een museum.

Tot 7 februari in KVS, Brussel. Van 9 tot 12 februari in deSingel, Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234