Woensdag 05/08/2020

Expo

‘Volgend jaar zullen we de broeksriem moeten aanspannen’: musea houden nog stand, maar vrezen wat komt

Bozar berichtte vorige week over recordcijfers voor de Keith Haring-expo, die voor de lockdown opende, tijdens de lockdown online voortliep, en na de heropening nog succes had, goed voor 180.000 toeschouwers.Beeld Bozar

Terwijl de Keith Haring-expo in Bozar recordcijfers optekende, heerst er in Nederland ongerustheid over de lage bezoekersopkomst in de musea. In België is het plaatje meer gevarieerd, al is er ongerustheid over de toekomst. ‘Een tweede lockdown zou een ramp zijn.’

“Het zou van een ongepaste euforie getuigen om in deze omstandigheden te zeggen dat we ‘heel tevreden’ zijn. Maar we zijn ook niet ontevreden.” Dat zegt SMAK-directeur Philippe Van Cauteren als hij naar de recente bezoekcijfers kijkt. Zondag kwamen er 270 mensen over de vloer. In normale omstandigheden zouden er dat tussen 800 en de 1.000 zijn.

Maar de omstandigheden zijn niet normaal. Sinds de heropening op 18 mei kunnen musea maar een beperkt aantal bezoekers toelaten, om de fysieke afstand te garanderen. In het SMAK gaat het om 60 bezoekers per uur, of 450 personen per dag. In die zin is Van Cauteren “niet ontevreden” met 270 museumgangers.

In Nederland is het anders. Vorige week berichtten zowel de Volkskrant als NRC over “dramatische bezoekcijfers”, waardoor de inkomsten met 80 procent waren teruggelopen ten opzichte van voor de coronacrisis. “Zo’n honderd instellingen denken het niet langer dan een jaar te kunnen volhouden als er geen extra financiële steun komt”, schreef de Volkskrant. Vooral het gebrek aan toeristen en de schrik bij 65-plussers leiden tot een terugval.

In België lijkt het zo erg niet. Bozar berichtte vorige week over recordcijfers voor de Keith Haring-expo, die voor de lockdown opende, tijdens de lockdown online voortliep, en na de heropening nog succes had, goed voor 180.000 toeschouwers. De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten voor België (KMSKB) zijn ook behoorlijk tevreden. Vanaf 18 mei tot 30 juni werd enkel het Old Masters Museum geopend, goed voor ongeveer 100 verkochte tickets per dag. Vanaf juli ging ook het Magritte-museum weer open: nu komen er dagelijks gemiddeld 600 bezoekers over de vloer. “Zaterdag hebben we voor het eerst 1.000 bezoekers opgetekend. We zijn heel blij dat de mensen de weg naar het museum terugvinden.”

SMAK-directeur Philippe Van Cauteren: ‘Het zou van een ongepaste euforie getuigen om in deze omstandigheden te zeggen dat we ‘heel tevreden’ zijn. Maar we zijn ook niet ontevreden.’Beeld Eric de Mildt

De maatregelen in acht genomen, kunnen de KMSKB nu tot 1.400 bezoekers ontvangen. “Maar voor de lockdown hadden we gemiddeld 2.500 tot 4.000 bezoekers per dag. Per maand lopen we zo nog gemiddeld een half miljoen euro aan inkomsten mis. De vaste kosten, zoals het personeel en de energie, blijven. Het blijft een moeilijke zaak.”

Toch omschrijven sommigen de cijfers als ‘zeer gering’. “De eerste weken na de heropening haalden we 700 tot 850 bezoekers per week, een derde van wat we normaal hebben”, zegt Dirk Snauwaert van het Brusselse kunstencentrum WIELS. “We staren ons niet blind op cijfers, we zijn tevreden om te zien dat we niet voor niets werken. Maar het is moeilijk om nu een sterk economisch plan op te stellen. Een tweede lockdown zou een ramp zijn. Volgend jaar zullen we de broeksriem moeten aanspannen.”

Het M HKA in Antwerpen, dat slechts deels terug open is en dagelijks een 50-tal bezoekers over de vloer krijgt, houdt de activiteiten bewust beperkt. “Wij hebben meteen een aantal radicale beslissingen genomen”, zegt directeur Bart De Baere. “We hebben een volledig seizoen geschrapt, en de planning voor de zomer naar het najaar verplaatst. Het is onze verantwoordelijkheid om de begroting snel in evenwicht te krijgen. Nu is openheid het belangrijkste: kunst moet toegankelijk zijn voor mensen die daar nood aan hebben.”

Dat is ook de mening van Van Cauteren. “Er gaat niets boven de fysieke ervaring van kunst. Het zou jammer zijn als de bezoekers dat ontnomen wordt, dus we zullen er alles aan doen om open te blijven. De uitdaging, voor musea en voor de hele samenleving, ligt vooral in de lange termijn. Financieel zal dat een zware dobber zijn, maar we moeten ons ook afvragen of blockbustertentoonstellingen nog haalbaar zijn. Corona zal ons verplichten om het succes van een tentoonstelling niet langer enkel op cijfers te beoordelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234