Maandag 25/05/2020

Erfgoed

Vlaamse Primitief Dieric Bouts schittert weer in Leuven

Het meesterwerk Het laatste avondmaal is weer in vol ornaat te zien in de Sint-Pieterskerk. Een iPad leert de bezoeker dingen bij over de aanwezige werken.Beeld Francis Vanhee

Gent heeft Van Eyck, Leuven heeft Dieric Bouts. Na een renovatie van 35 jaar is de Sint-Pieterskerk weer helemaal toegankelijk met de permanente opstelling Tussen hemel en aarde. Het meesterwerk Het Laatste Avondmaal is weer in vol ornaat te zien. Aangevuld met digitale verrijking.

“Dat hangt hier toch nog maar pas”, vraagt een oudere dame zich luidop af. In het licht van de geschiedenis heeft ze natuurlijk gelijk. Het meesterwerk Het laatste avondmaal hangt nog maar 550 jaar op precies deze plek in de Leuvense Sint-Pieterskerk. Exact zoals Vlaamse Primitief Dieric Bouts het bedoeld had.

De schatten van de kerk nu terug in de spotlight plaatsen, is het doel van de nieuwe permanente tentoonstelling: Tussen hemel en aarde. “We zijn als Vlamingen niet fier genoeg op het erfgoed dat we hebben”, vindt curator Peter Carpreau, die de opstelling namens M Museum Leuven realiseerde. “Wij hebben wereldklasse in huis, maar als mensen er niet fier op zijn, zal er ook geen moeite in gestoken worden.”

Fiere Margriet

In Leuven was het een werk van lange adem: 35 jaar geleden werd het startschot gegeven voor een grondige renovatie van de kerk. Tot voor kort was de Sint-Pieterskerk in twee gedeeld, het religieuze deel en het erfgoedluik achter het altaar. De glazen wand die beide scheidde, is weg. “We wilden beide functies weer in elkaar schuiven”, vertelt Carpreau. “Er zijn andere kerken waar je bij het binnenkomen moet kiezen: wie wil bidden moet naar een achterafkappelletje, wie de volledige kerk wil bezoeken, moet betalen. Maar dat wringt met de functie van het gebouw. Daarom kan iedereen hier binnen, en wordt er geen museale informatie in de kerk aangebracht. Alleen de scenografie en belichting hebben we aan de museumwereld ontleend. En wie meer wil weten, kan een boekje kopen of een iPad huren voor een aanvullende digitale beleving.”

De tablet herkent twaalf belangrijke werken en laat ze tot leven komen. Zo verschijnen er virtuele canvassen voor een werk van Jan Rombouts die de verschillende onderlagen van het werk tonen, wordt de stadslegende van Fiere Margriet via animatie uit de doeken gedaan en kan u tussen Christus en zijn twaalf apostelen plaatsnemen in het pronkstuk van de kerk.

Diepte

Het laatste avondmaal van Dieric Bouts is de eerste keer dat dit bijbelse tafereel op doek werd gezet, zelfs dertig jaar voor de versie van Da Vinci. Maar het werk is ook om een andere reden belangrijk voor de kunstgeschiedenis. Jan Van Eyck perfectioneerde het gebruik van olieverf. Van der Weyden ontwikkelde iconografische schema’s en werkte met emoties. En Dieric Bouts combineert beide.

“Hij dacht na over dimensies”, zegt Carpreau. “Voor ons is dat normaal, wij zijn gewend aan afbeeldingen in twee dimensies. Maar toen was dat nieuw, omdat de meeste kunst gelieerd was aan het kerkgebouw, met beeldhouwwerken en reliëfs in 3D. Bouts creëerde diepte met een mathematisch perspectief, of met landschappen.” De kerk heeft nog een Bouts, De marteling van de heilige Erasmus, waar de bezoeker met zijn neus tot op een centimeter van het doek kan staan om zo de onwaarschijnlijke details van dichtbij te zien.

De renovatie van de Sint-Pieterskerk duurde 35 jaar.Beeld Francis Vanhee

Vier hertogen

Voorts leverde de binnenrenovatie nog een bijzonder verhaal op. Zo opende men het grafmonument van Hendrik I, de eerste hertog van Brabant. Alleen, in de zinken box binnenin zat Hendrik II, zijn zoon. Carpreau: “Nu bleek dat er ooit iets was ingemetseld in de muur van de crypte. Daar vonden we drie zinken dozen: de overblijfselen van Godfried II en III, hertogen van Lotharingen, en Hendrik I. Plots hadden we vier hertogen, die een nieuw monument hebben gekregen.” Dat hele verhaal is ook gedocumenteerd in de podcast Moving Henry.

Dat de opening samenvalt met het Van Eyckjaar in Gent, is toeval. “Dat kon men niet inschatten toen de renovatie van de kerk 35 jaar geleden begon”, zegt Carpreau. “Ik vind het juist goed dat dit jaar de vijftiende-eeuwse schilderkunst onder de aandacht komt. Dat versterkt elkaar. We zijn geen concurrenten, maar we zijn in Leuven wel eerst om het in de kerk te ontsluiten.”

mleuven.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234