Woensdag 19/06/2019

Festivals

Vier op de tien artiesten Best Kept Secret waren vrouwen. Hoe zit dat in België?

Mattiel op Best Kept Secret, een van de vele vrouwen op een podium. Beeld Damon De Backer

Het Nederlandse Best Kept Secret kon uitpakken met een affiche die voor 40 procent vrouwelijk kleurde, maar hoe is de situatie in België? Zeer gemengd, zo blijkt. Sommige festivals halen bijna 40 procent, op andere is niet eens één op de tien geprogrammeerde artiesten een vrouw. 

Wie afgelopen weekend ronddwaalde op Best Kept Secret zou kunnen denken dat vrouwen hun plaats veroveren op festivals. Of je nu hield van de zwoele postpunk van Warpaint, de zomerse poprock van Waxahatchee of de opzwepende synthpop van CHVRCHES, op elk moment van de dag en op elk podium kwam je vrouwelijke artiesten tegen. 

In totaal besloegen (deels) vrouwelijke artiesten zo'n 40 procent van de affiche. “Dat is heus geen beleidskeuze geweest”, vertelde Roosmarijn Reijmer van BKS-organisator Friendly Fire aan De Morgen. “Maar de meest innovatieve muziek wordt de laatste jaren door vrouwen gemaakt. En Best Kept Secret is juist een festival voor vernieuwende muziek.”

Maar hoe zit dat op de grote festivals in België? De Morgen telde het aantal (deels) vrouwelijke artiesten van negen (middel)grote zomerfestivals (zie grafieken onderaan). De beste leerlingen van de klas zijn Couleur Café (38 procent) en Cactusfestival (37 procent), het minst goed scoren Graspop Metal Meeting (13 procent) en de dancefestivals Extrema Outdoor en Tomorrowland (beide 8 procent). 

Rock Werchter en Pukkelpop behoren met respectievelijk 25 en 23 procent tot de middenmoot. Belangrijke noot: de affiches van Pukkelpop en Tomorrowland zijn nog niet volledig.

Natuurlijke evolutie

“Ik denk dat we met artiesten als Arcade Fire en Dua Lipa en net geen 25 procent vrouwelijke artiesten heel tevreden mogen zijn. We komen van ver”, legt Pukkelpop-organisator Chokri Mahassine uit. “In de jaren 90 ging het bij wijze van spreken om 1 of 2 procent van de artiesten. Dat is volledig natuurlijk geëvolueerd. En dat gaat de komende jaren nog meer evolueren. Bij de nieuwe generatie artiesten die nu komen bovendrijven, zitten veel vrouwen, zeker op het vlak van gitaarmuziek. Dat zal zich de komende jaren ook vertalen in de programmering van festivals.”

Maar zo ver is het nog niet. Er zijn stappen in de goede richting, bewijst Cactusfestival, dat dit jaar uitpakt met Charlotte Gainsbourg en Emeli Sandé. Maar er zijn veel factoren die ingrijpen in de programmering. 

“In de eerste plaats zoeken we naar een combinatie van verschillende genres en van jonge artiesten en groepen die al langer relevant zijn”, duidt organisator Patrick Keersebilck. “De verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke artiesten houdt ons wel bezig: vorig jaar was het in dat opzicht niet goed, dus hebben we daar meer rekening mee gehouden. Maar het is niet onze prioriteit."

"Een radicale 50/50-verhouding is sowieso moeilijk om in de praktijk waar te maken. Er is altijd een groot verschil tussen de affiche die je voor ogen hebt en het uiteindelijke programma. Dat hangt van veel factoren af: wie kunnen we betalen, wie is er op het juiste moment op tournee, wie wil voor ons festival kiezen? Wij zijn een redelijk kleine speler, we kunnen de lijnen niet uitzetten.”

Sudan Archives op Best Kept Secret. Beeld Damon De Backer

Maar ook bij grote festivals zijn er geen expliciete streefquota. “Een vrouw programmeren omdat ze een vrouw is, vind ik beledigend”, zegt Mahassine. “Dat is achterhaald. Wij programmeren iemand omdat we die goed vinden." 

Hetzelfde verhaal klinkt bij de collega's van Rock Werchter, waar onder anderen CHVRCHES, London Grammar en Angèle aantreden. “Wij voeren geen specifiek beleid”, legt woordvoerster Nele Bigaré uit. “Wie goed is, van welk gender dan ook, heeft zijn of haar plek op onze festivals. Wij juichen natuurlijk toe dat er een kentering is en dat er meer aandacht naar vrouwelijke artiesten gaat. Dat zal zich op termijn wellicht nog meer vertalen in de programmatie. Goed zijn, een publiek kunnen begeesteren, sterk werk brengen: dat zijn onze criteria.”

Die criteria gelden logischerwijs op elk festival, ook op dancefestivals zoals Extrema Outdoor en Tomorrowland, die het moeilijker vinden om vrouwelijke artiesten te boeken. 

“Wij hebben daar nooit bij stilgestaan”, verklaart Ugur Akkus, organisator van Extrema Outdoor. “Als een artiest goed is, proberen we die te boeken. We kijken niet naar het geslacht. En de house- en techno-wereld wordt vooral door mannen gedomineerd.” 

“Wij willen een goede line-up aanbieden, en houden daarbij niet echt rekening met het geslacht", zegt Tomorrowland-woordvoerster Debbie Wilmsen. "We gaan niet per se meer vrouwen programmeren, en in onze sector is er ook veel minder keuze. Er zijn minder vrouwelijke dj's. Veel van de vrouwelijke artiesten die op onze affiche staan, zoals Coely en Dua Lipa, zijn dan ook geen dj.”

Toch is er ook in de dj-wereld verbetering merkbaar, ziet Wilmsen. “Toen ik begon, waren er nauwelijks vrouwen in ons artiestendorp: toen had je enkel Ida Engberg en Monika Kruse. Sindsdien stonden onder anderen Daoud, Vaal, Charlotte de Witte, Nina Kraviz en nog een hoop andere vrouwelijke artiesten bij ons. Dit jaar hebben we met DJ Mandy zelfs een vrouw uit de hardstyle-scene.”

Melanie de Biasio staat straks op Couleur Café, het 'vrouwvriendelijkste' Belgische festival. Beeld BELGAIMAGE

Showcasefestivals

Loopt het ene genre dan voor op het andere? Scoort Couleur Café, waar onder anderen Selah Sue, Melanie De Biasio en Ibeyi aantreden, beter omdat reggae, hiphop en urban meer vrouwelijke artiesten telt dan dance of electronica? 

“Er is een nieuwe golf van vrouwelijke artiesten, in alle genres, ook bij dj's”, duidt Irene Rossi van Couleur Café. “In hiphop is het bijna moeilijk om een keuze te maken, en hetzelfde geldt voor r&b. Op het vlak van reggae ligt dat iets moeilijker, maar we zijn altijd op de uitkijk. We zullen nooit zomaar een vrouw programmeren, je kiest altijd voor kwaliteit, maar gender equality is wel belangrijk. Er zijn nu meer vrouwen die kansen krijgen, en dat willen we zo veel mogelijk aanmoedigen.”

Dat gebeurt nu vooral op showcasefestivals, zoals het Amerikaanse South By Southwest en het Nederlandse Eurosonic Noorderslag, waar jonge artiesten aan het begin van hun carrière een kans krijgen om zich in de kijker van het publiek en de sector te spelen. 

Eurosonic werkt ook mee aan Keychange, een Europees initiatief dat ernaar streeft tegen 2022 een 50/50-verhouding te bereiken op zo veel mogelijk festivals – tot nu toe is geen enkel Belgisch festival daarin meegegaan.

Bij Couleur Café en Pukkelpop kregen ze een uitnodiging binnen, maar ze houden de boot af. “We moeten artiesten ook zo veel mogelijk kansen geven, maar je kunt die 50/50-verhouding niet van boven uit forceren”, stelt Mahassine. “Vroeg of laat wordt die doelstelling gehaald, maar ze moet van onder uit groeien, vanuit de artiesten en vanuit het publiek. Maar die perfect evenwichtige verhouding, dat komt eraan. Wij programmeren wat leeft en waar we vernieuwing in zien. En de ontdekkingsreis die we nu maken, is heel hoopgevend.”

Met medewerking van Ben Van Alboom, Ruben Matthys en Glen Van Muylem.

1% mix

7% (overwegend)

vrouwelijk

TOMORROWLAND

92%

(overwegend)

mannelijk

8%

EXTREMA OUTDOOR

92%

2%

GRASPOP

11%

87%

19%

9%

GENT JAZZ

72%

9%

28%

CACTUSFESTIVAL

63%

11%

14%

Rock Werchter

75%

13%

10%

PUKKELPOP

77%

10%

7%

DOUR

83%

24%

COULEUR CAFé

14%

63%

24%

16%

BEST KEPT SECRET

60%

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden