Maandag 23/09/2019

expo

Victor Hugo in ballingschap Brussel

Victor Hugo op een foto van Étienne Carjat uit 1876. Beeld Bibliothèque nationale de France

Uit afkeer voor Napoleon III emigreerde Victor Hugo naar de Kanaaleilanden, maar het strafste deel van zijn ballingschap speelde zich af in ons land. Een boeiende kleine expo in Brussel vertelt het verhaal.

Toeval kan mooi zijn: vlak bij de Brusselse vestiging van het Museum voor Brieven en Manuscripten in de Konings-galerij woonde Juliette Drouet, minnares van Victor Hugo (1802-1885). In een appartement boven de Prinsengalerij, waar vandaag de uitstekende Franstalige boekhandel Tropismes zit, telde zij de uren af tot haar geliefde eindelijk langs (en klaar) kwam.

Drouet was Hugo in zijn zelfgekozen ballingschap gevolgd. In de loop van de jaren schreef ze meer dan 20.000 brieven aan de man die zij 'liefste Toto' noemde. Dat zij tussendoor zijn geschriften redigeerde en haar bestaan smachtend in zijn schaduw doorbracht, is voer voor de literaire roddelkroniek. Juliette krijgt dan ook terecht een eigen vitrine in de tentoonstelling over Hugo's leven als politiek vluchteling.

Juliette Drouet, minnares van Victor Hugo. Beeld rv

Bolle wangen

Na de staatsgreep van Lodewijk Napoleon III in 1851 vervelde de populaire romantische schrijver tot politiek activist. Uit protest trok Hugo met zijn gezin (en stiekem gevolgd door Juliette) weg uit Frankrijk; hij weigerde zelfs terug te keren toen de intussen tot keizer gekroonde Napoleon III amnestie beloofde.

Vanuit Jersey, Guernsey en Brussel bestookte Hugo zijn aartsvijand met pamfletten. Het beroemdste ervan gaf hij de titel Napoleon le Petit, om het contrast in de verf te zetten met de 'grote' Napoleon, die in Waterloo de duimen moest leggen. Hugo schreef zijn relaas van de staatsgreep in zijn kamer met uitzicht op de Brusselse Grote Markt, waar Juliettes dienstmeisje hem elke dag een kannetje chocolademelk bracht. Je zou voor minder lyrisch worden.

Hugo, die in totaal 1.000 dagen in Brussel verbleef, werd "verblind door de architectuur van de stad" en wist ook de lokale keuken naar waarde te schatten. Zijn zoon Charles stelde vast dat het Belgische bier papa bolle wangen en een zeker embonpoint opleverde. Zowat alles aan Victor Hugo had olympische proporties, zoals de omvang van Juliettes correspondentie, zijn literaire productie en zijn grote seksuele appetijt - al blijft de boekhouding van zijn bezoekjes aan Brusselse prostituees in de expo jammer genoeg onderbelicht. Dat komt doordat het museum zijn verhaal voornamelijk vertelt aan de hand van manuscripten en tekeningen uit de eigen collectie.

Lucratief

Eenmansorkest Hugo was van vele markten thuis. Hij opereerde als een bevlogen schrijver en een scherpzinnig politicus, maar evengoed als een puik tekenaar die verontrustende en sombere aquarellen à la Spilliaert maakte - enkele ervan zijn in Brussel te zien. Hij richtte de interieurs van zijn villa's eigenhandig in.

Daarnaast soigneerde hij als geen ander zijn imago. Tussen de rotsen van Jersey poseerde Hugo als een held die dramatisch in de verte staart. En om de laatste hand te leggen aan zijn meesterwerk Les Misérables was natuurlijk alleen the real thing goed genoeg. De meester resideerde vaak in zijn grote huis op het Brusselse Barricadenplein maar logeerde voor de gelegenheid in een hotel met uitzicht op het slagveld van Waterloo.

Dat er aan zijn Belgische ballingschap ook een lucratief kantje zat, bewijzen Hugo's cont(r)acten met Brusselse uitgevers. Voor 300.000 frank (vandaag bijna een miljoen euro) kocht de nijvere firma Lacroix & Verboeckhoven de rechten van 'Les Misérables' voor twaalf jaar. Terwijl Hugo zijn fortuin belegde bij de Nationale Bank, draaiden de drukpersen overuren.

Tot 29 maart 2015 in het Museum voor Brieven en Manuscripten, Koningsgalerij 1, Brussel, di. tot vr. van 10 tot 18 uur, weekend van 11 tot 18 uur, 7 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234