Zaterdag 10/12/2022

NieuwsFilm

Verrassende winnaar in Venetië: Gouden Leeuw voor documentaire over dodelijke opiatencrisis

Regisseur Laura Poitras won de Gouden Leeuw voor haar documentaire 'All the Beauty and the Bloodshed.' Beeld ANP / EPA
Regisseur Laura Poitras won de Gouden Leeuw voor haar documentaire 'All the Beauty and the Bloodshed.'Beeld ANP / EPA

Een ijzersterke editie van het filmfestival Venetië kreeg zaterdagavond een verrassende winnaar: de geëngageerde documentaire All the Beauty and the Bloodshed, over fotografe Nan Goldin en haar strijd tegen een steenrijke farmafamilie. Laura Poitras is de derde vrouw in evenveel jaar tijd die de Gouden Leeuw wint.

Lieven Trio

De 58-jarige Laura Poitras keek zelf enigszins verbaasd op toen juryvoorzitter Julianne Moore de documentaire All the Beauty and the Bloodshed uitriep tot de grote winnaar van het 79ste filmfestival van Venetië. De concurrentie was ook niet min: No Bears van de gedetineerde Iraanse regisseur Jafar Panahi had zich op de laatste dag van het festival als favoriet opgeworpen. Maar ook TÁR, met Cate Blanchett als een wereldberoemde dirigente die haar boekje te buiten gaat, kon op veel lof rekenen, net zoals het Franse rechtbankdrama Saint Omer.

Dat All the Beauty and the Bloodshed niet tot dat kransje van topfavorieten werd gerekend, heeft wellicht te maken met de ondergewaardeerde status van documentaires, die nog te vaak als een apart genre worden gezien. Het is nog maar de tweede keer in de geschiedenis van het filmfestival van Venetië dat een documentaire met de hoofdprijs aan de haal gaat.

Het eerste wat Laura Poitras deed toen ze haar gouden beeldje in handen kreeg, was dan ook het festival bedanken om documentaires als volwaardige cinema te beschouwen.

Half miljoen doden

Poitras won in 2015 al een Oscar voor Citizenfour, waarin ze klokkenluider Edward Snowden volgde bij zijn gevecht om illegale afluisterpraktijken door het Amerikaanse NSA aan het licht te brengen. All the Beauty and the Bloodshed is intiemer – een deel van de film bestaat uit interviews met de bekende Amerikaanse fotografe Nan Goldin over haar bewogen leven en haar uiterst persoonlijke werk –, maar daarom niet minder politiek geëngageerd. Poitras filmt ook Goldins strijd tegen de steenrijke Sackler-familie, die met het bedrijf Purdue Pharma verantwoordelijk wordt geacht voor de verwoestende opiatencrisis, die in de VS nu al meer dan een half miljoen levens eiste.

All the Beauty and the Bloodshed springt heen en weer tussen heden en verleden. Gaandeweg worden linken zichtbaar tussen Goldins jeugdtrauma’s, haar artistieke ontbolstering in het ruige New York van de jaren zeventig en negentig, en de opvallende protestacties die Goldin vandaag in musea voert om er de naam van de Sacklers – die hun blazoen oppoetsen met gulle schenkingen aan kunstinstituten – neer te halen. Het levert een pijnlijk eerlijke, gelaagde film op, over een vrouw die zowel in haar werk als met haar activisme de waarheid wil blootleggen.

Opvallend: na Chloé Zhao (Nomadland) en Audrey Diwan (L’Evènement) is Laura Poitras de derde vrouw op rij die de Gouden Leeuw wint. Ook de Grote Prijs van de Jury, de tweede prijs van het festival, kwam in vrouwelijke handen terecht: de Franse Alice Diop werd bekroond voor het complexe Saint Omer, waarin een zwangere schrijfster het proces bijwoont van een Senegalese vrouw die haar 1-jarige kind in zee verdronk.

Juryvoorzitter Julianne Moore toonde zich na de ceremonie optimistisch over gendergelijkheid in de filmwereld. “Er is de afgelopen jaren echt iets veranderd. Ik denk dat we deze kwestie nu stilaan kunnen laten rusten. We moeten vooruitgaan, zonder het voortdurend over gender te hebben.”

Alomtegenwoordige Panahi

All the Beauty and the Bloodshed heeft zijn overwinning niet gestolen, maar No Bears van Jafar Panahi zou een minstens even verdiende winnaar geweest zijn. De dissidente Iraanse regisseur kreeg al in 2010 een werk-, spreek- en reisverbod opgelegd, maar zit sinds juli van dit jaar ook effectief in de cel. In No Bears reflecteert hij op briljante wijze over zijn penibele situatie, en de grote risico’s waaraan hij zichzelf en anderen blootstelt door toch clandestien verder te filmen. Tegelijk blijft hij de beklemming van religieuze tradities en de Iraanse controlestaat aan de kaak stellen. No Bears is Panahi’s scherpste en beste film in jaren: een Gouden Leeuw was meer dan alleen een sterk politiek statement geweest.

Lees ook

Iraanse filmmaker kreeg met elke prijs nieuwe vijanden: ‘Volgens overheid ben ik spion van VS’

No Bears moest het uiteindelijk stellen met een Speciale Prijs van de Jury, maar Panahi was wel alomtegenwoordig tijdens de ceremonie. In haar overwinningsspeech riep Laura Poitras de filmwereld op om Panahi massaal te steunen, en ook de Italiaan Luca Guadagnino, die tot Beste Regisseur werd verkozen voor Bones and All, droeg zijn prijs aan Panahi en zijn lotgenoot Mohammad Rasoulof.

Wijn voor Blanchett, dorst voor Netflix

Bones and All, een kannibalenromance met Timothée Chalamet, was trouwens een van de grote slokoppen van de avond: naast Guadagnino werd ook de 28-jarige hoofdactrice Taylor Russell bekroond met de Marcello Mastroianni-award voor de beste jonge acteur. Martin McDonaghs heerlijke tragikomedie The Banshees of Inisherin verzamelde eveneens twee onderscheidingen: Beste Scenario en Beste Acteur, voor Colin Farrell. Bij de vrouwen werd Cate Blanchett gelauwerd voor haar veelzijdige vertolking in TÁR. “Ik ga straks heel veel rode wijn drinken uit dit ding”, grapte ze, verwijzend naar de enorme gouden beker die ze als trofee ontving.

Bij Netflix bleef men dan weer dorstig achter. De streamingreus werd de grote verliezer van het festival: vier films in de competitie, geen enkele prijs. Het ziet er dan ook naar uit dat Netflix zijn Oscar-ambities voor Marilyn Monroe-biopic Blonde en Alejandro G. Iñárritu’s persoonlijke mijmering Bardo enigszins zal moeten terugschroeven.

All the Beauty and the Bloodshed heeft voorlopig geen Belgische distributeur.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234