Zaterdag 21/09/2019

Filmfestival Venetië

Verrassende Gouden Leeuw: ‘Joker’ lacht het laatst in Venetië

Regisseur Todd Phillips (l.) en hoofdrolspeler Joaquin Phoenix nemen de Gouden Leeuw voor ‘Joker’ in ontvangst. Beeld AFP

Op het Filmfestival van Venetië won Joker zaterdag de Gouden Leeuw. De donkere karakterstudie met Joaquin Phoenix was een van de weinige uitschieters op een wisselvallige editie van de Mostra, maar veroorzaakte ook veel ongenoegen. Horen filmfestivals grote studiofilms te bekronen?

We voorspelden het vorige week al een beetje in deze krant, maar dat het ook echt zou gebeuren hadden we nooit durven denken: Joker won zaterdagavond de Gouden Leeuw op het Filmfestival van Venetië. Een hoogst ongewone keuze, want niet alleen was regisseur Todd Phillips tot nu toe vooral bekend van de commerciële The Hangover-films, bovendien is Joker ook een dure studiofilm over een legendarische Batman-slechterik. Met andere woorden, dit wordt gegarandeerd de meest winstgevende Gouden Leeuw ooit.

Dienen filmfestivals dan niet om kleine, persoonlijke films een duwtje in de rug te geven? Die reactie is bij veel filmjournalisten te horen. Maar moet een festivaljury wel rekening houden met dat soort criteria? Moet ze niet gewoon de beste, meest integere of avontuurlijke film bekronen? Want er zijn veel argumenten om te zeggen dat dat precies is wat voorzitster Lucrecia Martel – zelf nota bene een diehard arthousefilmmaakster – en haar collega’s gedaan hebben. De competitie was dit jaar nu eenmaal bijzonder wisselvallig, en Joker bleek een van de weinige films die er echt boven uitstaken. Phillips koos namelijk niet voor een escapistisch visual effects-festijn, maar wel voor een aardedonker portret van een getormenteerde figuur. Hij schildert de Joker af als een gefaalde stand-upcomedian met zware psychische problemen, die een gewelddadige uitlaatklep voor zijn frustraties vindt wanneer hij een moord begaat.

Joker is stikdonkere en behoorlijk radicale arthouse, maar dan in een superheldenjasje. De grootste verrassing is niet dat deze studiofilm de Gouden Leeuw wint, wel dat de studio – Warner Bros. – hem überhaupt gemaakt heeft. Een film die in alle opzichten een anomalie is, en dat ook zal blijven wanneer hij binnenkort ook onvermijdelijk richting Oscars gaat. De Joker lacht het laatst.

Joaquin Phoenix in ‘Joker’. Beeld RV

Love story met Hollywood

Met deze Gouden Leeuw breien Lucrecia Martel en co., wellicht onbewust, een nieuw hoofdstuk aan de recente love story tussen Hollywood en Venetië. Het festival wierp zich de afgelopen jaren al op als hofleverancier van de Oscars: heel wat films uit de festivalselectie maakten later de sprong naar de Academy Awards. Kijk bijvoorbeeld naar de Gouden Leeuwen van 2017 en 2018, The Shape of Water en Roma: zij waren samen goed voor zeven Oscars. Als Joker straks ook beeldjes gaat binnenrijven, zullen de sterren met nog meer plezier naar het Lido afzakken. Wees maar zeker dat Alberto Barbera zich in de handen wreef toen Joker zaterdagavond als winnaar uit de bus kwam.

Netflix, dat vorig jaar zijn eerste grote festivaloverwinning behaalde met Roma, moest dit jaar met lege handen naar huis. Enigszins verrassend toch, want Noah Baumbachs Marriage Story was een van de absolute hoogtepunten van de competitie. Scarlett Johansson en Adam Driver – beiden op het toppunt van hun kunnen – spelen Nicole en Charlie. Ze besluiten om te scheiden, en nemen zich voor om dat op een vriendschappelijke en volwassen manier te doen. Maar wanneer er advocaten in het spel komen, wordt plots alles anders. Baumbach speelt slim met niveaus van performance: Nicole is actrice, Charlie theaterregisseur. Maar wanneer hun advocaten elk een eigen narratief rond de scheiding beginnen te spinnen, is het alsof ze zelf ongewild een rolletje spelen in een absurd toneelstuk. De toon van de film balanceert voortdurend tussen komisch en dieptragisch, met een bittere scheldpartij als ijzingwekkend hoogtepunt.

Geen applaus voor Polanski

Wel op het palmares: Roman Polanski. Verbazend is dat, want Lucrecia Martel gaf al vroeg in het festival aan dat ze geen zin had om voor de Frans-Poolse regisseur, die nog steeds het Amerikaanse gerecht ontvlucht in een oude verkrachtingszaak, te applaudisseren. Dat deed ze dan ook ostentatief niet toen haar eigen jury toch de Grote Juryprijs, de zilveren medaille, uitreikte aan J’accuse. Daarin doet Polanski de Dreyfus-affaire uit de doeken: een waargebeurde zaak waarin militaire spionage en antisemitisme elkaar kruisen, maar die door Polanski helder en spannend wordt verteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234