Vrijdag 24/05/2019

Erfgoed

Vergeten cinema wordt cultuurtempel: het Brusselse Aegidium wordt eindelijk gereanimeerd

Aegidium in Sint-Gillis. Beeld Geert Braekers

Ooit kwam de bourgeoisie er voor de revolutionaire cinema, intussen staat het Brusselse Aegidium-complex al 35 jaar leeg. Tot nu: na jaren gedraal maakt het Brussels Gewest 4 miljoen euro vrij voor de renovatie. Jonge durvers openen er binnenkort weer een theater, feestzaal en café. 

Je moet al moeite doen om de praal nog door de prak te zien. De balzaal is in tweeën gesneden door een vals plafond, de pilaren werden van hun sier gestript, de muurschilderingen zijn nog maar een vaal pastel. Enkel in de Moorse zaal is het nog even wegdromen naar de tijd van toen – Zelda Fitzgerald of Jay Gatsby, ze hadden niet misstaan in het Brusselse Aegidium. Al zouden ze zich nu vooral ergeren aan de kapotte mozaïeken, spinnenwebben of brokken marmer op de vloer, want al sinds 1985 zijn het enkel duiven die hier bijtijds nog een dansje placeren (op een sporadische Monumentendag na). Keer op keer bestempelden potentiële kopers de renovatie als mission impossible. Als het gebouw emoties had, voelde het zich vast zoals de eenogige asielhond die telkens weer het onderspit moet delven voor de puppy’s in de kooi ernaast.

Verrassend is dat niet: het prijskaartje van de restauratie bedraagt inmiddels zo’n 14 miljoen euro. “4 miljoen krijgen we nu van het Brussels Gewest, maar het blijft een dure grap. Eigenlijk zijn we gek om hieraan te beginnen”, vertelt Malik Dauber. Samen met zijn broer Youri vormt hij Cohabs, een bedrijf dat zich specialiseert in poepchique cohousing in Brussel. Een 120 jaar oud art-nouveaupand restaureren tot cultuurtempel hebben ze nog niet op hun conto, laat staan eentje van deze omvang. 

Beeld Geert Braekers

Maar ze zijn jong, en vooral verliefd. Op de spookachtige magie die hier nog in de gangen hangt, de adrenaline wanneer achter een stuk gyproc alweer een verloren verrassing opduikt. “Niet enkel achter die valse muren of de bergen stof ging het Aegidium verloren, ook in de hoofden van de Brusselaars kwam het in de vergetelheid”, voegt investeerder Maxime Xantippe (Alphastone) toe. “Ze hebben geen flauw idee dat er achter die groezelige gevel een klein Alhambra schuilt.”

Grootste buurtcinema van Brussel

En effectief: een kleine rondvraag bij zowel het bakfietsvolk als de kebabeigenaars van het Sint-Gillis-voorplein levert vooral gefronste wenkbrauwen op. Zelfs de meest loyale pintelierders kennen de gevel van nummer 16 als vaste daklozenspot, maar niet het stukje erfgoed erachter. Nochtans huisde er begin vorige eeuw de grootste buurtcinema van Brussel. Wekelijks bracht Pathé er haar nieuwste films, per trein vanuit Parijs. Eind jaren 20 werd het een iconische feestzaal, om vanaf de jaren 50 te verkommeren tot parochie, bejaardencentrum en zelfs scoutslokaal. Slechts één stokoude man licht helemaal op als we de naam van de vroegere dancing laten vallen. “Op een van die feestjes dansten mijn vrouw en ik voor het eerst samen”, klinkt het nostalgisch. “Ze draaiden er soms ook Amerikaanse muziek. Erg bijzonder.”

Beeld Geert Braekers

Het zijn dergelijke verhalen waarin ook Francis Metzger, de architect die ook al Villa Empain en de Solvaybibliotheek hun glas teruggaf, grasduinde om de vergane glorie te achterhalen. Zijn favoriet: de opening van het complex in 1906, waarover hij ons een beduimeld krantenartikel toont. “Elektriciteit was nog maar net uitgevonden, en enkel de allerrijksten hadden een gloeilamp in hun salon. In het Aegidium fonkelden wel 4.600 lampjes”, vertelt hij, naar het plafond wijzend. “Mensen schreeuwden het uit van verrukking toen ze hier kwamen. Zo revolutionair was het. Het kroonstuk op Sint-Gillis, de nieuwe wijk waar de Brusselse elite naartoe gezogen werd. En dat gaan wij nu in ere herstellen.”

Gyproc miskleunen

Metzger kan zijn enthousiasme nauwelijks bedwingen. Het spiegelpaleis aan de ingang, de mozaïeken in de wintertuin of de neoklassieke zuilen – voor een architect met een passie voor het verleden, is het als grabbelen in een snoeppot. “We moesten bijna archeologisch te werk gaan, op zoek naar de originele kleuren, motieven en materialen”, vertelt hij, strelend over de sierlijk trapleuning. “Ironisch genoeg hielpen die gyproc miskleunen wel  bij het bewaren van de pareltjes erachter.” 

Toch blijft ook voor Metzger de uitdaging groots, zelfs in vergelijking met wat hij bij Villa Empain op zijn bord kreeg. “Die plek was wat somber geworden, maar niet vervallen. Hier gaan mensen een gebouw ontdekken dat ze zich nauwelijks kunnen voorstellen. Dát is magie.”

Wat er na de renovatie juist te doen zal zijn, is nog niet helemaal afgeklopt. Maar het plan om het Aegidium opnieuw om te dopen tot cinema, lieten de mannen wel grotendeels varen. “De films die hier begin 19de eeuw werden vertoond, duurden maar een paar minuten en werden vergezeld van een pianist, zanger, dansers of zelfs acrobaten. Mensen gingen voortdurend binnen en buiten in de zaal, dus isolatie was niet nodig. De huidige geluidsnormen van een cinema vereisen echter heel wat ingrepen. En dat is nefast voor het gebouw”, legt Metzger uit. 

Architect Francis Metzger. Beeld Geert Braekers

Bar in de spiegelzaal

Ook de jongens van Cohabs en Alphastone delen die mening. “Klakkeloos dezelfde invulling als vroeger, klopt niet met het leven van nu. Natuurlijk willen we nog filmvertoningen houden in de Moorse zaal, maar evengoed feestjes, concerten, voorstellingen of expo’s. In de wintertuin denken we aan een coworking en fablab, en in de vroegere tabaksruimte komt een bibliotheek.” 

Dat het hen menens is, bewijzen ze trouwens al heel binnenkort: in april 2019 opent alvast een bar in de kleine spiegelzaal. “Zo zien buurtbewoners dat het Aegidium terug van weggeweest is. Dit wordt sowieso een blijver.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.