Vrijdag 13/12/2019

Filmfestival Venetië

Venetië, al jaren dé springplank naar een Oscar

Hong Chau en Matt Damon (eerste en tweede van links) in Downsizing, de openingsfilm van het filmfestival in Venetië. Beeld RV

Venetië trapt af met een gekrompen Matt Damon in de geslaagde ecologische komedie Downsizing. 's Werelds oudste filmfestival verkeert in uitstekende vorm.

"Wel, wat ik denk...", begint Matt Damon zijn antwoord op een vraag over de openingsfilm Downsizing. Sorry, de vraag was voor Chau, klinkt het uit de perszaal in Venetië. "Voor mij, Matt, voor mij", zegt zijn tegenspeelster Hong Chau, ironisch glimlachend. "Pff, zo ging het ook op de set."

De relatief onbekende Amerikaanse actrice, dochter van Vietnamese migranten, oogst het luidste applaus als haar naam wordt afgeroepen in het festivalpaleis, waar regisseur Alexander Payne (Sideways, Nebraska) en zijn cast aanschuiven op de eerste dag van het filmfestival in Venetië.

Kristen Wiig, Matt Damon, Hong Chau en Alexander Payne Beeld EPA

Chau speelt een krakkemikkig doch fel Engelssprekende activist en vluchteling, die als straf door de Vietnamese overheid is gekrompen. Ook het personage van Damon, een sullige Amerikaanse burgerman, is tot miniatuur gemaakt in Paynes satirische sciencefictionkomedie. Maar dan vrijwillig: in Downsizing kunnen mensen zich dankzij een Noorse wetenschappelijke doorbraak tot 12 centimeter doen krimpen, ten bate van een schonere wereld. Kleiner is ook goedkoper: een trumpiaans bestaan inclusief megavilla en kostbare juwelen lijkt ineens voor iedereen weggelegd.

Mini Europa-wereld

Payne, die zijn vorige film Nebraska in een ontwricht Amerika situeerde, wenst niet te speculeren over een mogelijke reactie van Trump-aanhangers op zijn nieuwe komedie. "Het is een film voor iedereen", merkt de regisseur op. "Beantwoord ik de vraag zo voldoende vaag?"

Veel beter dan de echte wereld is de ecologisch verantwoorde utopie in Downsizing niet - ook in de afgeschermde Mini Europa-wereld leiden veel migranten een armzalig bestaan. En bij de resterende, niet gekrompen bevolking leeft onvrede: minimensen dragen onvoldoende bij aan de economie én miniterroristen kunnen zo de grens over glippen.

Een wetenschapper als consulent op de set was onnodig, legt Payne uit. "Al hebben we wel wat wetenschap geraadpleegd. Als je echt zo klein bent, verandert je stem en de wijze waarop je loopt, maar daar hebben we ons niet te veel van aangetrokken."

Anders dan zijn Franse collega's in Cannes weerstaat artistiek directeur Alberto Barbera al jaren de verleiding te openen met een middelmatig arthousedrama van eigen bodem.

Eén vrouw op 21

Zoals bij elk voornaam filmfestival zijn ook in Venetië bezoekers jaarlijks aan het turven. Dit jaar slechts één vrouwelijke regisseur in de 21 films rijke competitie om de hoofdprijs, de Gouden Leeuw. Het is Vivian Qu, uit China, met haar drama over een baliemedewerkster in een motel die getuige is van de aanranding van twee schoolmeisjes. Niet onze schuld, verdedigt Barbera zich tegen de mannelijke dominantie: de productietak van de filmindustrie moet veranderen, zijn programmeurs selecteren zonder sekseonderscheid.

Alberto Barbera Beeld Photo News

Barbera heeft wel, voor het eerst in een jaar of tien, een vrouwelijke jurypresident benoemd: actrice Annette Bening. Samen met de Amerikaanse ster wandelt de directeur woensdagmiddag gemoedelijk over de voor publiek vrij toegankelijke promenade voor het festivalpaleis, kort voor de openingspersconferentie. Ook Venetië kan niet zonder plukjes politie met mitrailleurs en wegversperringen, maar de antiterreurkubusjes voorzien van Gouden Leeuw-logo langs de rode loper ogen eleganter dan de megabloembakken waarmee het afgelopen mei ongekend intensief beveiligde Cannes de wandelpaden afschermde.

Zinkende Italiaanse stad

Er is ook Oscar-geturfd, door de Amerikaanse pers. Sinds 2013 doopt de Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica, zoals het festival officieel heet, consequent de latere winnaar in de Oscarcategorie beste film dan wel beste regie. Birdman, Gravity, Spotlight en La La Land beleefden alle hun première in de zinkende Italiaanse stad. De geselecteerde premièrefilms vergaarden in totaal 72 Oscarnominaties en 23 Oscars.

Zo geldt Venetië in Hollywood als ideale filmspringplank en seizoensaftrap, een positie die een paar jaar voor de inzet van Barbera's succesreeks nog onvoorstelbaar leek. Toen lag het festivalhart op het Lido er armoedig bij: het kapitaalkrachtige Toronto (Canada) en het exclusieve Telluride in Colorado (VS) snoepten veel titels af, terwijl de Italianen kampten met falende projectie, een half braakliggend festivalterrein - iets met asbest - en een perszaal in het vervallen paleis die bij regenval onderliep en geëvacueerd moest worden.

Inmiddels oogt alles opgeknapt, na diverse diepte-investeringen. Minstens zo belangrijk: Barbera stroomlijnde de selectie en zette in op artisticiteit, maar reserveerde de eerste festivaldagen voor de grotere en met sterren gevulde titels. Doordat de Gouden Leeuwen diezelfde edities keer op keer werden toegekend aan minder bekende en eigenzinniger films, zoals The Woman Who Left van de Filipijn Lav Diaz (in 2016) en Desde allá van de Venezolaan Lorenzo Vigas, behoudt het festival zijn imago als primair podium voor filmkunst.

The Woman Who Left Beeld rv

Daarbij is er geen onderscheid tussen speelfilm en documentaire; dit jaar is de Chinese kunstenaar Ai Weiwei een van de kanshebbers op een Gouden Leeuw met zijn vluchtelingendocumentaire Human Flow.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234