Donderdag 09/12/2021

Kunstveiligen

Veilingen breken records, maar maken minder winst door prijsgaranties

'Les femmes d'Alger (Version 0)' van Pablo Picasso. Beeld afp
'Les femmes d'Alger (Version 0)' van Pablo Picasso.Beeld afp

In 2015 haalden recordopbrengsten bij kunstveilingen regelmatig de kranten. En toch ziet de toekomst van die kunstmarkt er niet rooskleurig uit. Vooral prijsgaranties vormen een probleem voor de grote veilinghuizen.

Het was met veel tromgeroffel aangekondigd. Op 4 november zou Sotheby's in New York de privékunstcollectie van de overleden Amerikaanse zakenman Alfred Taubman verkopen. Onder meer originele Picasso's, Modigliani's en Rothko's gingen onder de hamer. Dat zou een gegarandeerd veilingrecord opleveren, geschat op zo'n 450 miljoen euro.

Bepaalde werken braken records, maar het verwachte bedrag bleef uit. De verkoop bracht slechts 377 miljoen dollar (345 miljoen euro) in het laatje. En ook de volgende twee veilingen leverden minder op dan voorzien. Vandaag moet het veilinghuis nog 76 miljoen euro bijeenhalen om de beloofde minimumopbrengst van 470 miljoen voor de erven te behalen. In februari volgt nog een laatste, kleine veiling. De kans is groot dat Sotheby's in het Taubman-verhaal verlies zal draaien.

Problematisch voor de hele sector, schreef The New York Times onlangs. Volgens de krant zit de markt in een neerwaartse spiraal. Zo brachten de veilingen van de grootste New Yorkse huizen in mei dit jaar nog 1,65 miljard euro op. Een half jaar later is dat bedrag al met een derde geslonken, tot 1,09 miljard.

De veilingrecords van 2015

1. Pablo Picasso: Les femmes d'Alger (Version 0) (1955): 164 miljoen euro
2. Amadeo Modigliani: Nu couché (1917-1918): 156 miljoen euro
3. Alberto Giacometti: L'Homme au doigt (1947): 129 miljoen euro
4. Roy Lichtenstein: Nurse (1964): 87 miljoen euro
5. Mark Rothko: No 10 (1961): 75 miljoen euro

Dat is het gevolg van de concurrentiestrijd tussen veilinghuizen, die de verkoop van grootse kunstwerken willen binnenhalen. Zij zwaaien met prijsgaranties naar de rijke verkopers, en dat heeft de markt kunstmatig opgedreven. "We zagen een daling van de verkoopwaarde die gecorreleerd is aan het bedrag van de gewaarborgde verkopen", zei Anders Petterson van het onderzoeksbureau ArtTactic in The New York Times. "Mensen zijn nog steeds bereid om grote bedragen te betalen, maar garantiesommen creëren de perceptie dat de markt sterker is dan ze werkelijk is."

Althans wat de bovenlaag van de markt betreft, de peperdure werken. Die veilingen breken dan wel records, toch zakken de winstmarges voor de veilinghuizen omwille van de garanties die ze bieden. "Toch is onze markt geen garantiemarkt", zegt Emmanuel Van de Putte, directeur Sotheby's Belgium in Brussel. "Bij de verkoop van topwerken worden al eens prijsgaranties gegeven aan de verkoper, maar dat geldt voor slechts een heel klein onderdeel van de markt. Al is het net dat deel van de markt dat natuurlijk het meest tot de verbeelding spreekt."

Maar het merendeel van de kunstverkoop bevindt zich in een andere prijsklasse, ruwweg tussen de 5.000 en de 5 miljoen euro. "Daar gebeurt het zelden dat we een prijs aan de verkoper garanderen", zegt Van de Putte. "Eigenlijk geldt er gewoon de wet van vraag en aanbod, en de geschatte prijs moet reflecteren wat het werk waard is."

Het Belgisch bureau van Sotheby's ziet geen problemen voor de toekomst. Dit jaar boekte het zelfs zijn beste jaarresultaat van de jongste vijf jaren. Zo exporteerde het de collectie van Louis en Evelyn Franck - met werken van Ensor, Van Gogh en Picasso - voor zo'n 100 miljoen euro. Het dubbele van de laagste schatting, klinkt het. Een andere topverkoop was de stripcollectie van Jean-Arnold Schoofs. Een dubbele pagina van het Kuifje-album De scepter van Ottokar bracht 1,56 miljoen euro op, en was maar geschat op 600.000 euro.

Dat het slecht gaat met de kunstmarkt, is dus niet helemaal juist. "Kunst blijft gegeerd", zegt Van de Putte. "Al hangt er natuurlijk vaak ook een prijskaartje aan vast. Maar ik geloof dat we alleen bij opbieding het beste resultaat kunnen boeken, niet bij afgesproken prijsgaranties."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234