Woensdag 23/09/2020

Theater/FilmFamilie

Veelbesproken theaterstuk ‘Familie’ wordt film, maar verwacht geen familiefilm

Filip Peeters, An Miller en hun kinderen Leonce en Louisa. Beeld RV Michiel Devijver

Familie wordt verfilmd. En dan hebben we het niet over de VTM-soap, maar over het veelbesproken theaterstuk van NTGent. Nog voor de tournee wordt hervat, moet de film van Milo Rau in de bioscopen komen. Maar een familiefilm zal het niet worden. ‘De film is misschien nog nihilistischer dan de voorstelling.’

“Het is een tour de force, wat we hier aan het doen zijn.” Op een donderdagavond, iets na zeven, vertelt acteur Filip Peeters ons in de lege zaal van NTGent iets dat iedereen eigenlijk al weet, namelijk: het is niet eenvoudig om in vier dagen tijd een volledige film te draaien. Toch is het exact dat wat Peeters, zijn vrouw An Miller en hun twee kinderen Leonce (14) en Louisa (15) doen, samen met regisseur en NTGent-directeur Milo Rau. Op 24 augustus moet immers Familie in de zalen komen, de verfilming van het gelijknamige, veelbesproken toneelstuk dat in januari in première ging.

“We moeten vroeg beginnen en werken tot laat door”, zegt Rau ons, van achter een mondmasker, na de voorlaatste opnamedag. “Maar als je een scenario hebt, een decor en vier acteurs die goed op elkaar zijn ingespeeld, dan kan het snel gaan. Iedereen weet wat er moet gebeuren. We hebben alles tezamen misschien tien regels tekst veranderd. En we hoeven niet heel lang te discussiëren over elke scène. We moeten de scène gewoon aanpassen aan de camera.”

Even recapituleren: Familie is geïnspireerd op de onverklaarbare zelfdoding van een vierkoppig gezin in Calais. Acteurs An Miller en Filip Peeters en hun twee dochters tonen ons op scène een interpretatie van de laatste avond van die familie, waarbij ze de indruk geven dat geen van hen vindt dat het leven waard is om geleid te worden.

Heel wat voorstellingen van de nationale en internationale tournee van Familie werden vanaf maart geannuleerd door de coronacrisis. Maar het is net die coronacrisis die de voorstelling nog waardevoller maakt, merkte Miller. “Hele zinnen uit de voorstelling kwamen tijdens de lockdown terug in mijn hoofd. En als ik die nu, tijdens de coronacrisis, opnieuw uitspreek, hebben ze een heel andere betekenis dan voordien. In zekere zin gaat Familie over hoe je omgaat met zo’n crisis.”

Dat heeft ook Rau gemerkt: “Deze film was voor mij ook de kans om nog een beetje aan het stuk te sleutelen. Na de lockdown had ik heel wat ideeën over wat er is gebeurd.” Die ideeën hebben ook hun weg gevonden naar de voorstelling. “Maar het is niet zo dat we de woorden ‘corona’ of ‘lockdown’ expliciet uitspreken.”

Hardcore arthouse

Het was overigens niet Raus idee om Familie te verfilmen. “Tijdens de lockdown dachten we: hoe stom is dit nu?”, vertelt Miller. “De voorstelling is overal uitverkocht, er is heel veel belangstelling. Hoe gaan we dat inhalen? De voorstelling gewoon streamen? Dat is nooit wat het moet zijn. Dus: een film.” Bijkomend voordeel: de cast is één familie, en dus één bubbel. Bovendien spelen ze het gros van hun scènes in een glazen huis: het lijkt wel alsof Familie werd uitgewerkt met de coronamaatregelen in het achterhoofd. Rau: “Zij zijn dan ook de enigen die tijdens de opnames geen mondmasker dragen.”

Blijft de vraag: zal de film veel verschillen van de voorstelling, waarin vooral de banaliteit van een mensenleven centraal stond? “Dit is een hardcore arthousefilm, met een heel traag ritme”, zegt Rau. “Er zit nauwelijks actie in. De personages leren Engels, nemen een douche, kijken naar een video. Ik heb van bij het begin duidelijk gezegd: we gaan géén actie toevoegen omdat het een film is. Ik denk dat de film iets menselijker is. Je kunt dichter op de personages gaan zitten. Maar misschien is de film daarom ook nog nihilistischer.”

Familie toonde de zelfdoding van de vier personages zeer expliciet, en in de film zal het niet anders zijn. “We doen exact hetzelfde als in de voorstelling. Alles hangt af van dat moment. Het zal wel anders overkomen in de film. In het theater zie je die vier personages opgehangen, op vijf meter van je neus: dat is een heel ander soort shock dan wanneer je het op een scherm ziet gebeuren. Maar we gaan die scène tonen zonder enige cuts.”

Copycats

De kritiek van onder andere het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP) – zij noemden de enscenering “problematisch” omdat het zou kunnen aanzetten tot copycatgedrag – heeft dus niet tot een drastische verandering geleid. “Ik denk wel dat de reacties bij de film beter zullen meevallen”, zegt Miller. “Dat is trouwens een discussie die bijna alleen maar in België geleefd heeft. In de buitenlandse recensies werd daar geen woord over gezegd. Barbara Schneider, het hoofd van de Duitse tegenhanger van het VLESP, is na de voorstelling in Frankfurt met ons komen praten om ons te feliciteren wegens de openheid en het bespreekbaar maken van het thema. Zij was ons juist heel dankbaar. Het is dus een voorstelling die veel heeft teweeggebracht.”

Of de film veel zal teweegbrengen, zal vanaf 24 augustus duidelijk worden. Rau: “Het wordt een evenement, zoals er soms opera’s of concerten worden getoond in de bioscopen. Dat doen we samen met Kinepolis. Tegelijk brengen we de film ook naar NTGent, en naar theaters die het stuk moesten annuleren door corona. Daarnaast wordt de film ook vertoond in gewone bioscopen.”

Dat wil overigens niet zeggen dat de voorstelling nergens meer te zien zal zijn. Onder andere Rome en New York staan nog op het programma. “Van zodra we weer kunnen spelen,” belooft Miller, “zullen we dat ook doen.”

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de site zelfmoordlijn1813.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234