Zaterdag 06/06/2020

Hiphopexpo

"Vandalisme? Kunst, ja!"

Lefto (achter) en de jongens van collectief De Rand.Beeld Wouter Van Vooren

Een bezoek aan YO. Brussels Hip-Hop Generations in Bozar rond de geschiedenis van de Brusselse hiphop? Graag, maar dan liefst vergezeld door kenner Lefto en het jonge rapgeweld van De Rand.

"AAh, the weapons of choice", roept Lefto, dj, radiomaker, globetrotter en, vooral, Brusselse hiphopveteraan. We lopen langs een etalage waar inderdaad de voornaamste strijdmiddelen van de hiphop liggen: een MPC-drummachine en een vintage mengpaneel waarmee de oude garde vroeger mixtapes maakte. Lefto staart er verlekkerd naar. "Het is misschien Chinees voor wie dat niet kent, maar wel cruciaal voor ons." Hij zwijmelt bij DMC-mixers, de legendarische platendraaier Technics 1200 ("nog steeds elf kilo maar dé referentie!") en een oude Atari-computer "waarmee je beats maakte in softwareprogramma's als Cubase."

In Lefto's kielzog kuieren de vijf rappers van de Brusselse hiphopcrew De Rand mee die nieuwsgierig zijn naar de wortels van hun muziek. "Cool dat Lefto ons rondleidt", zegt Oscar. "Ik hoop veel bij te leren." Op een groot videoscherm buitelen hyperactieve breakdancers over elkaar, op een pleintje aan Brussel Noord. "Het station is een perfecte plek om te breaken", zegt Lefto. "Omdat de grond daar zo glad is. "

Donkere metrotunnels

Achter een lange etalage staan een hele hoop parafernalia, van kledij (een salopette met graffitisymbolen op) tot opnamemateriaal en tv-schermpjes met videoclips. "Oh, kijk, Benny B", lacht Lefto. "De eerste echt belangrijke rapper die in de popmuziek verzeild geraakte, samen met dj Daddy K. Ik herinner me Daddy K nog uit mijn jeugd als de dj die fantastisch kon scratchen en vervolgens op zijn kop draaide, met een helm op. Of hij ging op de grond liggen en liet zijn benen rondzwaaien als helikopterwieken, wat men the windmillnoemt. Die jongens zijn heel belangrijk voor mij geweest."

Salopette met graffitisymbolen.Beeld Wouter Van Vooren

Fuck the police

Een televisiescherm toont een documentaire van RTL over Brusselse graffitiartiesten. Rondom ons prijkt prachtig graffitiwerk van Shake, een bekende kunstenaar van het Brusselse collectief RAB. De verf is nog nat en geurt nog na. "Ik ken die jongens persoonlijk", zegt Lefto. "Ik maakte ooit deel uit van P50, een van de belangrijkste crews van de jaren 90. We zijn ooit in het journaal gekomen vanwege ons zogenaamde vandalisme, maar wij zagen dat als kunst. Nu ja, we hebben de stad een aantal keren helemaal ondersteboven gespoten (grijnst). Een aantal leden hebben er een aantal maanden voor in de gevangenis gezeten. Het was wel spannend hoor. We wandelden met tonnen latex en lange ladders de metrotunnels in, langs de treinsporen. Best eng om in een donker metrostation te staan schilderen en in de verte twee witte lichtjes in hoge snelheid op je te zien afkomen."

"Het is zoveel meer dan vandalisme", zegt Oscar. "Toen wij heel jong waren, hebben we wel wat met stencils geëxperimenteerd, maar echte graffiti is er nooit van gekomen." In een kamer verderop zien we wat Lefto bedoelt: een groezelig filmpje toont gemaskerde graffitispuiters die metrostellen van de MIVB bewerken. "Het gaat vooral om de kick", zegt Lefto. "Het was ook een kat-en-muisspelletje met de politie. Soms ging het er hard aan toe. De boetes zijn evenwel niet te onderschatten, want zo'n trein moest ook weer worden schoongemaakt."

Een gettoblaster, vaste prik in het straatbeeld van de jaren tachtig.Beeld Wouter Van Vooren

We staan stil bij grote zwarte posters die Fuck the policeschreeuwen. "In de jaren 90 ging de hiphop vaak over geweld tegen de flikken", vertelt Lefto. "Niet alleen in Amerikaanse muziek maar ook in Franse hiphop, denk aan Supreme NTM. Ik denk dat de politie tegenwoordig veel minder streng tegen jongeren optreedt dan vroeger, vooral omdat vandaag iedereen het ongeoorloofde politiegeweld met zijn gsm kan filmpen en op YouTube kan smijten."

Malfrats

Door een grote ruimte bonken de beats van de Luikse band Starflam. Lefto en de heren van De Rand staren naar drie etalages waarin de hiphopkeizers van de jaren 90 worden geëerd, met platenhoezen en merchandising. "Akro van Starflam is een van mijn beste vrienden", zegt hij. "Hij heeft mij de naam Lefto gegeven, vanuit lève-tôt, vroege vogel, omdat ik altijd vroeg uit de veren was. Ik herinner me dat in zijn kamer een grote poster hing van zijn collectief Malfrats Linguistiques. Ik sliep meestal bij hem op de grond, met zicht op die poster. "Gek, zei ik op een keer: als je Malfrats omkeert, krijg je Starflam. Hij lachte me uit met die opmerking (grinnikt). Ik ga niet beweren dat ik hun groepsnaam heb uitgevonden, maar wat later moeten de andere leden ook op die naamsomkering zijn gestoten."

"Wij waren toen net geboren", zegt Oscar. "Starflam ken ik vooral van de grootste hits. Ik heb dat van mijn ouders nooit echt meegekregen en ben er nooit echt naar op zoek gegaan. De Amerikaanse hiphop deed mij veel meer."

Alles imago

Zo gaat het van clipfragmenten langs streetart en kadertjes vol hiphopteksten en T-shirtlogo's tot bij een uitstalkast waarin de outfits van Stromae's modelabel Mosaertliggen. Aan het einde van de expo stroomt iedereen samen in een enorme ruimte waar een duizelingwekkende caleidoscoop videofragmenten op de muren projecteert. "Kijk, vandaag is alles imago", zegt Lefto. "Dat is het grote verschil met vroeger. Vandaag draait alles om beelden". Hij wijst op een fragment van een van zijn eigen dj-sets in de Brusselse Boiler Room, het live muziekplatform voor een select publiek, en kan een grijns niet onderdrukken.

Een drummachine en een vintage mengpaneel, de voornaamste strijdmiddelen van de hiphop.Beeld Wouter Van Vooren

"Nu zien we wie er allemaal voor ons is gekomen", zeggen de jongens van De Rand. "Wie de basis heeft gelegd. En we voelen ons opeens heel klein (lachen)."

YO. Brussels Hip-Hop Generations loopt nog tot 17 september in Bozar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234