Dinsdag 29/11/2022

AchtergrondMuziek

Van beschimmelde soezen tot beroemd haar: de lucratieve handel in popmemorabilia

null Beeld rv
Beeld rv

Ze zijn al lang voorbij, de dagen dat muziek een van geld vergeven business was. Maar de handel in muziekmemorabilia – aan popsterren gelinkte hebbedingen, van handtekeningen over huisraad tot hoofdhaar – floreert als nooit tevoren. Anno 2022 behalen die voorwerpen verkoopprijzen die geen enkele link meer hebben met hun intrinsieke waarde. U ontdekt het, ongetwijfeld van de ene ‘Wat?!’ in de andere ‘Dat kan toch niet?!’ vallend, in deze tour d’horizon.

Serge Simonart

Ik heb nooit iemand om een handtekening gevraagd. Correctie: bíjna nooit. Als kind vroeg ik er één aan de legendarische voetballer Pelé omdat mijn vriendjes het deden – zelf wist ik niet eens wie hij was. Jaren later zou ik er één aan David Bowie vragen, om ze te laten veilen voor een goed doel. En Lou Reed schonk me ongevraagd een gesigneerd exemplaar van zijn verzamelde songteksten. Da’s alles, na tweeduizend interviews. Handtekeningen vragen, hebbedingetjes losweken: ik heb het altijd kinderachtig en onprofessioneel gevonden. Als ik zie welke astronomische bedragen de handtekeningen van Bowie, Prince of Mick Jagger nu halen op (online)veilingen, schat ik dat die nobele houding me een miljoen euro heeft gekost.

De ring van de king

Hebt u graag een elpee in edelmetaal aan de muur hangen? Voor 20.000 dollar kunt u al een gouden versie op de kop tikken van John Lennons Walls and Bridges. Niet zijn persoonlijke exemplaar, voor alle duidelijkheid: platenfirma’s laten vaak meerdere van die platen persen – voor in hun eigen kantoren, voor de producer(s) en de muzikanten. Daarom vind je voor 7.300 dollar al een platina Purple Rain, het meesterwerk van Prince. Exile on Main St. in het goud en gesigneerd door Mick Jagger is een stuk duurder: 50.000 euro, alstublieft, maar ook dat exemplaar van de Stones-classic is niet het zijne.

Of u uw memorabilia nu graag klassiek hebt, liever wat persoonlijker of gewoonweg buitenissig: iedereen komt royaal aan zijn trekken. Wat dacht u van een hangertje met een stuk van het Woodstock-podium? (Surf naar peaceofstage.com en scoor er één voor 99 dollar.) Van een baksteen van de Cavern Club in Liverpool, waar The Beatles in 1961 voor het eerst optraden? (Opbrengst: 2.900 dollar – voor een steen.) Een straatnaambord dat in Abbey Road hing toen de groep daar de gelijknamige plaat opnam? (50.000 euro) Een door John Lennon en Yoko Ono gesigneerde pollepel? (1.000 euro, een decennium geleden weliswaar.) Een zelfportret waarop de jonge John zichzelf een hitlersnor heeft aangemeten, gesigneerd met ‘Heil John’? (54.000 euro) Eén van de glitterhandschoenen van Michael Jackson? (114.000 dollar) Het knalrode jasje dat Jackson droeg in de videoclip van ‘Thriller’? (2 miljoen dollar in 2011) Een versleten psychedelisch tapijtje uit het kantoor van Grateful Dead-boegbeeld Jerry Garcia? (10.000 dollar) Een in hanenpoten gekrabbelde setlist van Nirvana? (18.000 dollar) Het intussen opgedroogde sexy T-shirt waarin model Angela Chidnese poseerde voor de afgewezen hoesfoto van Bon Jovi’s Slippery When Wet? (13.000 dollar) Het rode slipje met op de achterkant het woord ‘KISS’ dat Madonna in 1987 droeg tijdens haar Who’s That Girl World Tour? (21.000 euro) Of de blue suede shoes van Elvis Presley? (75.000 dollar)

Zelfportret John Lennon Beeld rv
Zelfportret John LennonBeeld rv

Over Elvis gesproken: één fan, zo gaat het gerucht, zou zijn huis verkocht hebben om de gouden ring van zijn idool met de inscriptie ‘TCB’ – taking care of business, het motto van The King – in, euh, huis te halen. Zoveel manieren om aan 440.000 euro te raken zijn er natuurlijk niet.

Een appartement kun je dan weer aanschaffen met de 243.000 dollar die werd opgehoest voor de jurk waarin Amy Winehouse in 2011 stomdronken en verward haar laatste concert zong.

Nog meer dan voor moderne kunst geldt voor memorabilia: het is waard wat de gek ervoor geeft. Vaak kunnen artiesten zelf niet geloven hoever hun fans willen gaan. “Iemand bood ooit een kwart miljoen dollar voor kostuums die wij één keer gedragen hadden”, vertelde KISS-bassist Gene Simmons me ooit grijnzend. Niet dat het hem tegenhoudt om te cashen.

Neusspray

Geregeld openen artiesten of hun intimi zelf een kraam op de memorabiliamarkt. Voor de goede zaak, bijvoorbeeld. Wilde weldoener David Gilmour veilde twee jaar geleden 126 van zijn gitaren om het gevecht tegen klimaatverandering te sponsoren. Opbrengst: 21 miljoen dollar. Zijn beroemde Black Strat uit 1969, te horen op onder meer Dark Side of the Moon van Pink Floyd, ging voor 4 miljoen onder de hamer. En dat voor een instrument dat vier keer is verbouwd. De (on)logica van memorabilia: hoe versletener, hoe duurder.

Ook geldnood is een motief. Toen countryjunkie Willie Nelson weer eens nooddruftig was, verkocht hij zijn vlechten voor 40.000 dollar. Eén van de vele exen van Jerry Lee Lewis leurde met de neusspray van The Killer. De partner van Sterling Morrison, gitarist van The Velvet Underground, verkocht al zijn bezittingen: zelfs een simpele gitaarband bracht 8.000 dollar op. En waarom wordt het huwelijkscontract geveild dat Van Halen-gitarist Eddie Van Halen en actrice Valerie Bertinelli in 1981 ondertekenden? Simpel: nu Eddie dood is, voelt zijn ex zich vrij om alles wat aan hem herinnert op de markt te gooien – de nieuwsgierigheid van de fans is haar pensioen.

Twee jaar geleden telde een Australische zakenman 6 miljoen dollar neer – een recordbedrag – voor de akoestische Martin die Kurt Cobain bespeelde tijdens de MTV Unplugged-sessie van Nirvana. Die gitaar werd schaamteloos verkocht door de ex van Kurts dochter Frances.

De akoestische Martin van Kurt Cobain Beeld rv
De akoestische Martin van Kurt CobainBeeld rv

Van Bob voor Diane

Zelfs een jaarboek uit de middelbareschooltijd van Bob Zimmerman – die toen nog niet Dylan heette – is in de verkoop gegaan. Misschien na het overlijden van Diane, de vrouw voor wie hij het signeerde? De opdracht is aandoenlijk: ‘Lieve Diane, we hebben het geweldig naar onze zin gehad in deze klas, hè. Ik wil je bedanken voor je hulp met mijn verhaal. Je bent een geweldige schrijver. Op een dag zul je misschien beroemd worden – als ik jouw talent had, zou ik het zeker proberen. Sincerely, Bob Zimmerman.’ Hij voegt nog toe dat hij hoopt muzikant te worden ‘in de groep van Little Richard’. Hoe typerend dat hij zo’n would-beartiest was die een vlijtig meisje het werk liet doen. Een schattig tijdsdocument voor amper 19.000 dollar.

Ringo Starr verkocht recent een vel van de basdrum gebruikt tijdens het optreden van The Beatles in The Ed Sullivan Show, het programma dat in 1964 hun Amerikaanse doorbraak bezegelde. Opbrengst: 1 miljoen dollar. Eerder maakte hij zijn exemplaar (nummer 0000001) van de Dubbele Witte te gelde voor 790.000 dollar. Ook vrouwlief Barbara gooide een pak van zijn bezittingen op de markt: gouden platen, drumsticks, kostuums, zonnebrillen… Heeft Ringo de duiten nodig omdat hij, in tegenstelling tot John Lennon, Paul McCartney en George Harrison, nooit miljoenen aan auteursrechten ving?

Bill Wyman, de enige Stone die besefte dat prullaria gaandeweg zouden veranderen in memorabilia, heeft zijn onmetelijke archief te koop aangeboden. Voor 3.300 dollar heb je al een postertje van een concert uit 1963 (‘Let your hair down with The Rolling Stones’). Tijd maakt inderdaad rijk: elders betaal je 6.000 dollar voor een mooie poster van de relatief recente Stones-plaat A Bigger Bang, netjes in zilveren inkt gesigneerd door alle bandleden. Voor een beschadigd vodje papier met hun handtekeningen, haastig en amper leesbaar gesigneerd in 1966, in intussen halfvergane inkt, betaal je óók 6.000 dollar. Want de sixties waren hun mythische periode.

Zelfs serieuze artiesten verkopen nu de memorabilia van de toekomst. Nick Cave opende recent een webwinkel, Cave Things (slogan: ‘Beyond merchandise, before art’), waar je caveiaanse dingen kunt scoren, van behangpapier over sleutelhangers tot gesigneerde polaroids.

De jurk van Amy Winehouse Beeld RV
De jurk van Amy WinehouseBeeld RV

Dat je niet mag overdrijven, bewijzen – wie we daar hebben! – Gene Simmons en co. KISS heeft al zoveel merchandise geproduceerd dat de waarde dáált. Hun befaamde doodskist uit 2011, de KISS Kasket, heb je tegenwoordig al voor 5.000 dollar.

Misdaad loont

Ook sterren verzamelen. Martin Kemp van Spandau Ballet kocht het afgietsel dat van David Bowies gelaat werd gemaakt tijdens de opnames van de film The Hunger uit 1983. George Michael won de witte piano waarop John Lennon ‘Imagine’ componeerde voor 2,4 miljoen pond – en versloeg daarmee zijn rivalen Noel Gallagher en Robbie Williams.

In het kantoor van Paul McCartney ligt een baksteen van het gesloopte Shea Stadium in New York, waar de Beatles in 1965 optraden. “Ik laat mijn personeel weleens incognito bieden op dingen die ik ooit bezat”, vertelde hij me, “om de prijs niet op te drijven.” O ironie.

Macca is definitief gestopt met signeren: hij wil zwendelaars niet langer in de kaart spelen. Om dezelfde reden is het vruchteloos hengelen naar de poot van Ringo, Keith Richards, Axl Rose en Dave Grohl, behalve wanneer het voor een goed doel is.

Het probleem is: veel voorwerpen die ooit een filantropische bestemming hadden, belanden later opnieuw in het commerciële circuit. Een door Pink Floyd gesigneerde Fender Stratocaster, gedoneerd na hun concert op Live 8 in 2005, is nu een koopje voor 20.000 dollar. Ik weet dat zulk geritsel sterren een zure smaak in de mond bezorgt.

Aan de andere kant: geeft de verkoper van ‘een door Jimi Hendrix gedragen broek, met certificaat van zijn vader en zijn tourmanager’ de opbrengst écht aan ‘arme weeskinderen in India’?

Wat ons bij de gestolen goederen brengt. Hoe komt iemand in godsnaam aan het beeldje dat Madonna in 1987 op de MTV Video Music Awards kreeg voor ‘Papa Don’t Preach’?! Het prul wisselde van eigenaar voor 30.000 euro.

Soms loont de misdaad wel degelijk. Een in 1963 uit de kleedkamer van de Beatles gestolen akoestische Gibson werd veertig jaar later verkocht voor – wait for it – 2,4 miljoen dollar! Yoko Ono tolereerde de verkoop op voorwaarde dat de helft van de opbrengst aan één van haar goede doelen werd geschonken.

Kale John

Van sommige memorabilia is het verhaal evenveel waard als het object. Voor 23.000 euro kun je momenteel bij Paul Fraser Collectibles in Engeland een zilveren aansteker van John Lennon kopen, door een touwtje verbonden met een door hem gesigneerd rood kaartje. Uit zijn groene Rolls Royce Phantom 5. Die hij wit liet verven. Met wit lederen interieur. En met een nieuwe, gouden aansteker, waardoor dat zilveren exemplaar niet meer nodig was. Lennon schonk het ding aan een bevriende mecanicien in Ascot. De koper krijgt er ook een foto bij waarop de Beatles in 1969 – in die periode zogenaamd spiritueel en onthecht – naast de peperdure witte Rolls poseren. De vierwieler zélf werd al geveild voor 2,6 miljoen dollar.

Wie het slim speelt, kan zelfs het DNA van supersterren bemachtigen en hen later, wie weet, klonen. De dochter van Dot Jarlett, de huishoudster van John Lennon, verkocht in 2011 een rotte tand van haar baas voor 31.000 dollar. En ik ken een dienster in Londen die jarenlang het restant heeft bijgehouden van een eclair waarin David Bowie één keer had gebeten.

Van beschimmelde soezen is het maar een kleine stap naar de lucratieve handel in beroemd haar. John Lennon schonk een tijdje lokken aan fans. Bij de laatste lok stopte hij een briefje, gesigneerd met ‘Kale John’. De kapper van Elvis verkocht diens achtergebleven haartjes jarenlang één per één. En Madonna spande vruchteloos een rechtszaak aan tegen een veilinghuis dat een borstel van haar aan de man wilde brengen. Toen een Frans bedrijf begin deze eeuw condooms op de markt bracht met haar naam en beeltenis op de verpakking, had Madge evenmin verweer: ze had de rechten op de foto, genomen tijdens een naaktsessie in 1979, afgestaan voor alle gebruik. De condooms zijn vandaag vooral een collector’s item omdat ze destijds geen aftrek vonden. Wat je snapt zodra je ziet hoe zuur, verveeld en dus terminaal onsexy de latere Queen of Pop je vanaf het doosje aanstaart.

null Beeld rv
Beeld rv

De erven van Michael Jackson slaagden er wél in een verkoop te blokkeren: die van zijn doodsbed. Ook in de categorie ‘Morbide’ treffen we een handelaar aan die tickets aanbood voor de ‘This Is It’-concerten die Jackson in 2009-10 in de Londense O2 Arena zou geven: om bij te sidderen, als je bedenkt waarom die zijn geannuleerd. Nog morbider: een léég pillendoosje waarin de door dokter Nichopoulos voorgeschreven pillen (Benadryl) hadden gezeten die bijdroegen tot Elvis’ voortijdige dood in 1977. De topper: 80.000 dollar voor een kattenbelletje van John Lennon, geschreven op 8 december 1980 – de dag dat hij werd vermoord.

NFT’tje, meneer?

Opgelet: er zijn massa’s vervalsingen in omloop. Vaak worden handtekeningen van overleden sterren nagemaakt met een machine, een zogenoemde autopen. Of wordt een stuk papier gebakken om het ouder te doen lijken en voorzien van een handtekening van pakweg ‘de jonge Bob Dylan’. Zelfs professionals zijn soms ziende blind: in een Hard Rock Café zag ik eens een poster van de ‘Black and Blue’-tournee van de Stones uit 1976, gesigneerd door alle groepsleden, inclusief Brian Jones… die toen al zeven jaar dood was.

En zoals iemand de pijl uitvond en daarna een veel slechter karakter de pijl met weerhaakjes bedacht, zo verschijnen sinds kort NFT’s op de markt. Wie die digitale eigendomscertificaten heeft bedacht, wint de trofee Gebakken Lucht. Ooit kon je de lyrics van pakweg ‘Let It Be’ kopen, met échte inkt geschreven door een échte Beatle, een uniek exemplaar bovendien: de gek betaalt wat de sluwe vos ervoor vraagt, and that’s it. Nu kunnen goedgelovige fans met te veel geld een NFT van zo’n manuscript kopen. Je bent dan met z’n allen (van een handvol tot honderden mensen) de eigenaar van ‘Let It Be’. In theorie. In realiteit betekent het niets. Je krijgt het origineel niet eens te zien.

Maar al het voorgaande verbleekt bij de veiling van het ultieme muzikale collector’s item: een gesigneerde luchtgitaar. Een paar jaar geleden bood een grapjas (of gek) ze aan op eBay, en een andere grapjas (of gek) kocht ze.

Ik heb er ook één te koop, gesigneerd door Prince, Bowie én het monster van Loch Ness. Ik aanvaard elk serieus bod boven de 5 miljoen.

© Humo

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234