Dinsdag 31/03/2020

Musea

Vakbonden ten strijde tegen bundeling Antwerpse musea

Het ModeMuseum zit samen met het FotoMuseum en het Diamantmuseum in De Museumstichting. Beeld Boy Kortekaas

Vakbonden ACV en ACOD dienen een klacht in tegen het groeperen van het FotoMuseum, ModeMuseum en Diamantmuseum in De Museumstichting. Ondemocratisch en het begin van een privatisering van cultuur, vinden ze. Nonsens, reageert de provincie. "Dit garandeert net de continuïteit."

Het FotoMuseum, ModeMuseum en het Museum voor Edelsmeedkunst, Juwelen en Diamant DIVA vallen sinds jaar en dag onder de bevoegdheid van de provincie. Alleen moeten de provincies op 1 januari 2018 alles wat cultuur is afstoten. En dus moest er een oplossing worden gevonden voor de drie Antwerpse musea. Binnen de stad Antwerpen zou een optie zijn. "Maar als dat gebeurt, dreigen ze hun eigenheid te verliezen", zegt Willem Migom, woordvoerder van de bevoegde gedeputeerde Luk Lemmens (N-VA). 

De oplossing volgens de provincie is De Museumstichting. Sinds begin dit jaar fungeert die als een extern verzelfstandigd agentschap (EVA) van het provinciebestuur. "De musea zijn zelf dan ook vragende partij voor dit scenario, liever dan een deeltje te worden van de grote stedelijke machine."

Onbegrijpelijk, vinden ACV Openbare Diensten en ACOD Cultuur. De vakbonden hebben nu samen een klacht ingediend bij de minister van Binnenlandse Zaken. "De oprichting is onvoldoende gemotiveerd", zegt Kirsten Casteleyn (ACV). "De stichting is in de eerste plaats opgericht uit eigenbelang en niet uit algemeen belang. De overdracht van de musea naar de stad zou het zuiverste model zijn. De stad is ook een goede werkgever. Maar men heeft wat extra postjes voor zichzelf willen creëren."

Pottenkijkers

De overheveling van de drie musea heeft verschillende nadelen, zeggen de vakbonden. Nieuw personeel zou andere arbeidsvoorwaarden krijgen, en het is volgens hen een begin van een privatisering: "Musea als showroom voor merken en als veredelde verkoopzaal." Controle daarop zal er volgens hen niet meer zijn. "De musea komen in een geprivatiseerde structuur, losgezogen van de democratische controle van het stedelijke of Vlaamse bestuur", schrijven Casteleyn en haar ACOD-collega Robrecht Vanderbeeken. "Maar wel in de greep van een beheersraad waar vooral de N-VA de pet op heeft, zonder pottenkijkers."

Sommelière Sepideh Sedaghatnia zit in de raad van bestuur van de Museumstichting.Beeld Bas Bogaerts

Zware beschuldigen, waar men bij de Antwerpse provincie niet mee kan lachen. Omdat ze feitelijk fout zijn, zegt Willem Migom. Zo is de raad van bestuur hoofdzakelijk uit politici samengesteld, op basis van de politieke machtsverhoudingen, aangevuld met zeven externen. "De democratische controle blijft dus. En niemand krijgt zitpenningen om in de raad te zetelen." 

Detail: een van de externen is Sepideh Sedaghatnia, de sommelier die onder meer bekend is van het VTM-programma Mijn Pop-uprestaurant. Zij haalde het onder meer van Robrecht Vanderbeeken, de man die nu een klacht indient tegen De Museumstichting. Volgens de vakbonden is haar benoeming "nuttig voor zakenrecepties, maar wie bewaakt dan de autonomie van het kunstwetenschappelijke programma?" 

Commerce

De Museumstichting is volgens de provincie de beste oplossing om de continuïteit te garanderen. "Als die bij de stad horen, wordt bijvoorbeeld hun financiering overgedragen in één grote pot. Nu blijft de financiering gegarandeerd. Dankzij De Museumstichting behouden deze musea hun (artistieke) zelfstandigheid en is er zekerheid voor het personeel dat er voor hen weinig tot niets verandert." 

Ook de dreigende privatisering klopt niet, zegt Migom. "De Museumstichting is bestuurlijk een EVA in privaatrechtelijke vorm en juridisch gezien een Stichting van Openbaar Nut. In Antwerpen zijn onder meer Het Paleis en het Toneelhuis een EVA/Stichting van Openbaar Nut. Niemand die eraan twijfelt dat het weghalen van deze cultuurhuizen uit de stedelijke ambtenarij net een hele vooruitgang was voor hun werking, hun artistieke vrijheid en kwaliteit."

De vrees dat de drie musea overgeleverd zullen worden aan de commerce klopt dus niet, zegt Migom. "Natuurlijk zijn het drie vakmusea die naast een historische collectie ook veel contacten hebben met modehuizen, foto-agentschappen of de diamantwereld. Die kunnen input leveren. Maar een expo over Dries Van Noten een 'showroom' noemen? Dat laat ik voor rekening van de vakbonden."

De Museumstichting dus als definitieve oplossing voor de drie musea? Dat nu ook weer niet. Enter Stad Antwerpen, die vanaf 1 januari de bevoegdheid krijgt. En die blijkt ook nog niet zeker te zijn of De Museumstichting de beste keuze is. "We zijn er nog niet uit wat de beste constructie is", zegt schepen van Cultuur Caroline Bastiaens (CD&V). "Alle opties liggen open, maar we kiezen liefst voor een zo integraal mogelijk beleid. De gesprekken met de gedeputeerde lopen nu en die zijn constructief. We zullen er samen wel uitraken. Maar de musea zullen in ieder geval een warme ontvangst krijgen bij ons."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234