Dinsdag 22/09/2020

BoekenRecensie

‘Utopia Avenue’: opzichtige cameo’s van vrijwel iedereen die ertoe deed in de sixties

Beeld Redferns

Tot de vele aantrekkelijke ­kanten van het schrijverschap van David Mitchell (51) behoort het feit dat al zijn boeken ­bruisen van het schrijfplezier. Zo ook Utopia Avenue, de achtste ­roman van de Britse auteur.

Utopia Avenue speelt zich af tussen januari 1967 en oktober 1968 en vertelt het verhaal van de opkomst en ondergang van de Britse popgroep uit de titel. Het boek bestaat uit drie delen, elk vernoemd naar een album van de groep, terwijl de hoofdstukken zijn vernoemd naar de songs op die albums. Telkens is de schrijver van de song de hoofdpersoon van het betreffende hoofdstuk, namelijk een van de bandleden van Utopia Avenue.

Hoogste tijd om het viertal voor te stellen. Zangeres en toetsenist is de in folkkringen al tamelijk bekende Elf Holloway. De rossige, tegelijkertijd welbespraakte en zwijgzame Jasper de Zoet (Nederlandse vader, Britse moeder) is de gitaarvirtuoos van de groep. Op bas treffen we de woest-aantrekkelijke working class hero Dean Moss. De ritmesectie bestaat uit drummer Griff Griffin, afkomstig uit het ruige Yorkshire en eveneens een jongen van de gestampte pot. Griff is de enige van de vier die geen songs schrijft en dus niet zijn ‘eigen’ hoofdstukken heeft. Hij figureert in die van de anderen, maar blijft het minst uitgewerkte personage van de band.

Opzichtige cameo’s

Kort nadat manager Levon Frankland het viertal bij elkaar heeft gebracht, krijgen ze een gig in The Marquee in Soho, waar ze optreden met enkele andere opkomende bands, luisterend naar namen als Traffic, Pink Floyd en Cream. Daarmee zijn de eerste van de vele pop- en culthelden uit de jaren zestig (en later) genoemd die de pagina’s van deze roman bevolken. We zijn dan al de hoopvolle jonge artist at large David Bowie tegengekomen, die de nacht daarvoor van de Berlijnse Muur heeft gedroomd en hoopt het te gaan maken met zijn ‘vaudeville psychedelica’ The Laughing Gnome.

Het is een van de speelse genoegens van deze roman: de opzichtige cameo’s van vrijwel iedereen die ertoe deed of zou gaan doen in de popscene van die dagen. Mitchell schrijft erover alsof hij er zelf bij was. Dat hij pas in 1969 werd geboren, is daarbij geen enkel bezwaar: deze auteur schrijft ook overtuigend over Nagasaki anno 1799 of Ierland anno 2043.

Mitchells grote stilistische vaardigheden komen onder meer tot uiting door de manier waarop hij elk hoofdstuk de hartenklop geeft van het personage dat erin centraal staat. In de hoofdstukken gewijd aan de met relaties worstelende Elf is de toon ingetogen (‘Mona Lisa Sings the Blues’).

Als de met psychische problemen kampende Jasper het hoofdpersonage is, is de sfeer duister (‘Jasper heeft zich teruggetrokken in Jasper’). Volgen we Dean, dan zijn branie, onbezonnenheid, woede en humor de sleutelwoorden (als Elf over een van zijn songteksten opmerkt dat hij het ritme van de ‘trocheïsche tetrameter’ heeft gebruikt, antwoordt hij: ‘Ik heb daar een middeltje voor, maar je kunt, nadat de symptomen zijn verdwenen, een week geen seks hebben’).

David Mitchell, Utopia Avenue. Sceptre. 570 p., 19,95 euro. Op 29 september verschijnt bij ­uitgeverij ­Meulenhoff de Nederlandse ­vertaling. Dit boek is een nieuw onderdeel van de überroman waaraan Mitchell al sinds zijn debuut werkt.Beeld RV

Eeuwige strijd

Van de vier bandleden is Jasper de Zoet de meest fascinerende. Hij stamt uit een rijke familie van scheepsbouwers uit Domburg en heeft in zijn jeugd de nodige tijd doorgebracht in een Nederlandse psychiatrische inrichting. Natuurlijk zal hij een nazaat blijken van de hoofdpersoon uit The Thousand Autumns of Jacob de Zoet en uiteraard is dat niet de enige knipoog naar andere Mitchell-romans.

Verreweg de belangrijkste oude bekende is dr. Marinus (Thousand Summers, Bone Clocks). Via hem en Jasper belanden we opnieuw in de eeuwige strijd tussen de Chronometristen (mensen die telkens reïncarneren) en de Anachoreten (die sterfelijken vermoorden om zelf eeuwig te kunnen leven). De passages die hieraan zijn gewijd, vormen de enige sf/fantasy-elementen in deze verder realistisch opgezette roman.

Utopia Avenue is een nieuw onderdeel van de veelkleurige überroman waaraan David Mitchell, aanvankelijk onbewust maar gaandeweg steeds bewuster, al sinds zijn debuut Ghostwritten (1999) werkt. Wanneer we aan het eind van de roman afscheid moeten nemen van de musici die ons na honderden pagina’s dierbaar zijn geworden, is er één troost. Goede kans dat we een of meerderen van hen, in een andere roman, een ander tijdperk en een andere incarnatie, nog eens zullen tegenkomen. (VK)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234