Dinsdag 02/06/2020

Literatuur

Uitgevers twijfelen aan Boekenbeurs: ‘Een dansje met de K3-meisjes, zie jij dat gebeuren?’

De Boekenbeurs lokte vorig jaar 123.000 bezoekers naar Antwerpen.Beeld Benoit De Freine

Steeds meer Vlaamse uitgevers houden er rekening mee dat de Antwerpse Boekenbeurs dit jaar in het water tuimelt. ‘Onze investering is enorm, maar de return is onzekerder dan ooit.’

Een selfie met kookdiva Pascale Naessens of met choreograaf Ish Ait Hamou? Aanschuiven voor een signeersessie met Herman Brusselmans? Of gewoon ongedwongen snuisteren tussen de honderdduizenden boeken? Het staat dit najaar wellicht niet in het draaiboek van de modale Boekenbeurs-liefhebber. Het grootste Vlaamse boekenevenement, vorig jaar goed voor 123.000 bezoekers, is koortsachtig op zoek naar een veilige, coronavrije formule. Maar steeds meer standhouders twijfelen hardop of ze mee in het Boekenbeurs-bad springen. 

“De voorbereidingen zijn in ieder geval opgestart”, bevestigt Jeroen Overstijns, CEO van Standaard Uitgeverij, die onlangs stripuitgeverij Ballon Media binnenrijfde en dus zowel Suske en Wiske als Jommeke onder de vleugels heeft. “Maar er is op dit moment nog geen knoop doorgehakt, omdat de situatie in november moeilijk valt in te schatten. Natuurlijk is de Boekenbeurs voor ons promotioneel ontzettend belangrijk. De economische waarde overstijgt veruit die elf beursdagen, het effect zindert lang na.” 

Toch beseft Overstijns dat de mix tussen jongeren, scholieren, gezinnen en een ietwat ouder publiek van boekenkopers een ernstig gezondheidsrisico inhoudt. “Als het medisch antwoord neen is, dan moeten we passen. Het comfortgevoel moet overwegen.” 

Ook CEO Thom Pelckmans van grote speler Pelckmans Uitgevers (met fondsen als Polis en Van Halewyck) trapt op de rem. “Ja, we hebben ons voorlopig ingeschreven. Maar zolang we niet weten wat het toekomstperspectief is van massa-evenementen kijken we de kat uit de boom. Normaal starten wij nu met de inhoudelijke voorbereidingen. Dat staat allemaal on hold.”

Voorschot van 10.000 euro

Andere uitgevers en standhouders zijn categorischer. Dat de Boekenbeurs dit jaar zijn loper uitrolt? Nee, daar geloven ze niet in. Marc Grossen, directeur van L&M Books dat in Vlaanderen de Singel Uitgeverijen verspreidt en met Xander Uitgevers verkoopstopper Lucinda Riley (De zeven zussen) in portefeuille heeft, veroverde een steeds prominentere plek op de beursvloer. Hij haakt wellicht af. “Nu inschrijven betekent voor ons een voorschotfactuur van 10.000 euro. Die moet deze maand betaald worden. Dat doen wij niet. Omdat je niet weet wat je ervoor in de plaats krijgt.” 

Grossen denkt dat de overheid nooit groen licht zal geven. “Een Boekenbeurs is toch bij uitstek een warm publieksfeest? Kinderen zullen er niet veel aan hebben. Een dansje met de K3-meisjes, zie jij dat gebeuren? En signeersessies en schrijversontmoetingen, de kurk waarop de beurs drijft, vallen moeilijk te organiseren.” Volgens Grossen zijn diverse standhouders doodsbang voor het financiële risico. “Je moet evenveel investeren als anders, maar je return is veel minder. Al bij al kost zo’n stand ons 100.000 euro en draaien we in een goed jaar break-even. Dat zal nu beslist niet het geval zijn.” 

Kinderen lachen bij de stand van Kapitein Winokio. Dat zal dit jaar allicht niet het geval zijn.Beeld Benoit De Freine

Een eventuele afgelasting van de beurs heeft een zware impact op Boek.be. Als organisator zijn ze voor een groot gedeelte financieel afhankelijk van de standgelden voor hun jaarlijkse werking, zegt Grossen. “Stel dat de beurs helemaal niet kan doorgaan of het publiek wegblijft, wat betekent dat voor hun solvabiliteit én voor de uitgevers die zich financieel al geëngageerd hebben? Risico’s die je als bedrijfsleider in deze tijden niet kunt nemen.”

Finale beslissing in juni

Zo dreigt er een domino-effect. Ook bij Borgerhoff en Lamberigts, dat zich wél aanmeldde, vragen ze zich af of het sop dit jaar de kool waard is. “Dat standgeld is een ferme dobber. Een boekenbeurs is uiteraard een fantastische etalage, maar als die band met auteurs en publiek ontbreekt, wat heeft het dan voor zin?”, zegt Christophe Lamberigts. 

Ronald Grossey van uitgeverij Vrijdag en distributeur Elke Dag Boeken houdt eveneens een flinke slag om de arm. “Boek.be verzekert ons dat ze er organisatorisch alles zullen aan doen: van temperatuurscanners, handgels en handschoentjes tot stewards en timeslots. Maar dit blijft een beurs waar mensen dicht bij elkaar drommen. Kun je buitenlandse grote namen naar hier halen? Mij slaat de schrik om het hart.” 

Volgens Grossey moet er dringend worden uitgekeken naar kleinschaligere initiatieven. “Laten we dit najaar intens samenwerken met de boekhandels. Je kunt er beperkte maar aantrekkelijke dingen doen mét auteurs, dicht bij je lezers.” Overstijns van Standaard Uitgeverij denkt dan weer aan een grootscheepse promotie of campagne voor het boek.

Bij Boek.be proberen ze de uitgeversneuzen alsnog in dezelfde richting te krijgen. Lannoo wil bijvoorbeeld geen commentaar geven. Volgens Vé Bobelyn, directeur van VBK Uitgevers en verantwoordelijke voor de Boekenbeurs, valt de finale beslissing in juni. “We geven de standhouders langere bedenktijd om in te schrijven. Ook zijn we met een inspiratieplatform bezig voor een frisse invulling in coronatijden. Hoe kunnen we auteurs toch podia bieden? Het kan uitdraaien op een Boekenbeurs light.”

Een plan B is niet uitgesloten, geeft ze toe. “Valt er digitaal iets aan te reiken met webinars? Moet een Boekenbeurs wel elf dagen duren? Kan het ook op diverse locaties? Het zijn pistes die we kunnen verkennen.” 

Bobelyn geeft tot slot toe dat Boek.be, waar nu veertien personeelsleden werken, financieel te afhankelijk is van de Boekenbeurs. “Dat moet veranderen in de toekomst.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234