Donderdag 09/07/2020

Literatuur

Tweede Pulitzerprijs voor Colson Whitehead: ‘En er is niets dat erop wijst dat het hier stopt’

Colson Whitehead. Beeld AP

Het is al de tweede keer dat hij een Pulitzerprijs op zijn schouw mag zetten, iets wat amper drie auteurs hem hebben voorgedaan. Colson Whitehead kreeg de onderscheiding voor zijn boek De jongens van Nickel.

“Een verwoestende verkenning van misbruik op een hervormingsschool in het Jim Crow-tijdperk in Florida, maar vooral een krachtig verhaal van menselijk doorzettingsvermogen, waardigheid en verlossing.” Zo omschrijft de jury The Nickel Boys ofte De jongens van Nickel, het tweede boek waarvoor Colson Whitehead (50) de Pulitzerprijs voor fictie in ontvangst mag nemen. In 2017 werd de New Yorker al bekroond voor De ondergrondse spoorweg, dat momenteel door Moonlight-regisseur Barry Jenkins wordt verfilmd als serie voor Amazon. Allebei de boeken spelen zich af tegen de achtergrond van de slavernij.

“Deze twee zware boeken zijn aansluitend uit mij gevloeid”, zei Whitehead maandagavond bij de uitreiking die door corona volledig online gebeurde. “Ik was eerlijk gezegd opgelucht dat ik er niet meer over moest praten, nu ze verschenen zijn, omdat ze allebei zoveel energie uit mij hebben gehaald. In het volgende boek zullen meer grappen zitten.” Geen boude uitspraak, want eerder schreef de man voornamelijk boeken die inspiratie vinden in de populaire cultuur.

“Whitehead is een zachtaardig man met een afkeer voor complexe ideeën en academische moeilijkdoenerij”, zegt Pieter Vermeulen, docent Amerikaanse literatuur aan de KU Leuven, die hem al verschillende keren heeft gesproken. “Hij wil zijn verhaal zo goed mogelijk vertellen, alle grote gedachten daarachter interesseren hem niet. Alles wat in zijn boeken staat, staat ten dienste van het verhaal.”

In de eerste vijftien jaar van zijn carrière draaide dat vooral rond hippe en eigentijdse thema’s, van zombies tot de teloorgang van de pers in Amerika. Pas de laatste vijf jaar schrijft Whitehead over moreel belangrijke thema’s, zoals geweld tegen Afro-Amerikanen en de slavernij. “Het lijkt of hij de eerste vijftien jaar heeft geoefend met triviale onderwerpen, om het vlot vertellen onder de knie te krijgen”, zegt Vermeulen. “Daar heeft hij de laatste jaren een morele sérieux aan toegekend. Hij had De ondergrondse spoorweg al jaren in zijn hoofd had, maar achtte zich pas later rijp om over zo’n onderwerp te schrijven. Dat maakt hem een goede vakman die weet hoe hij gewichtige zaken moet verpakken.”

Oprah Winfrey

De jongens van Nickel gaat dan weer over de beruchte Arthur G. Dozier School for Boys, waar decennialang veel kinderen verdwenen. “Met grote verbeeldingskracht en een scherp observatievermogen vertelt Whitehead het gruwelijke verhaal van een tuchtschool”, schreef de Volkskrant vorig jaar in zijn vijfsterrenrecensie. “Literair, ethisch, historisch: Whiteheads boek is een victorie op alle niveaus.”

Waar de overleden auteurs Philip Roth en Toni Morrison lang de belichaming waren van dé Amerikaanse schrijver, springt Whitehead nu in dat gat. “Hij positioneert zich ook als Afro-Amerikaanse auteur, zonder het er vingerdik op te leggen”, weet Vermeulen. “Zijn referentiekader is alle vormen van populaire cultuur, talkshows en zelfs videogames. De sporen van die pretentieloosheid lees je in zijn eerste romans. Hij beseft dat je als schrijver geen fount of wisdom moet zijn die boven het gewoel staat. Dat maakt hem heel toegankelijk voor een breed publiek. Zijn werk kun je zonder probleem aanraden, er zitten weinig overbodige complexiteiten in.”

Dat maakt hem een verdiende Pulitzer-winnaar. Al heeft hij veel te danken aan de populaire cultuur die hij zelf omarmt. “Uiteindelijk is zijn carrière gelanceerd toen hij in 2016 zijn vorige boek bij Oprah Winfrey mocht voorstellen en het in haar leesclub werd opgenomen”, zegt Vermeulen. “Dat kan maar lukken met een bescheiden idee van schrijverschap, een besef dat romanschrijvers niet boven andere verhalenvertellers verheven zijn. Hij lijkt vrij jong om al twee keer een Pulitzer te winnen. Maar er is niets dat erop wijst dat het hier stopt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234