Vrijdag 06/12/2019

Theater

Twee theatermakers over hun generatie tussen activisme en twijfel: “Twijfel is dapper, maar enkel als je positie inneemt”

Anne-Laure Vandeputte. Beeld Wouter Van Vooren

Genoeg manieren om de millennial te benoemen – navelstaarder, twijfelaar, ijdeltuit, zwever, idealist – maar hoe staat de millennial op de planken? Generatiegenoten en theatermakers Anne-Laure Vandeputte en Hannah De Meyer reflecteren elk op hun manier over een generatie tussen activisme en twijfel. “Iets niet weten: dat vind ik dapper.”

“Hoe kan je nu een generatie omschrijven die zich nog niet eens voluit gevormd heeft?”, vraagt Anne-Laure Vandeputte zich af, bekend van onder meer de monsterproductie JR. “We proberen het voortdurend, maar dat is ronduit contraproductief.” Samen met acteur Kenneth Cardon werkt ze momenteel aan de voorstelling Millennialism

Voor ons zit trouwens overduidelijk zo’n ongebreideld positieve maar desalniettemin stevig twijfelende millennial. “Ik heb mezelf voorgenomen om na dit interview géén onderzoek meer te doen voor mijn voorstelling – dan is het alleen nog maar spelen geblazen. Anders blijf ik van gedacht veranderen.”

De schoonheid van een geel hesje

“Deze zomer probeerde ik grip te krijgen op wat ik exact wou zeggen over mijn generatie, en verrassing: ik wist het zelf niet zo goed”, vertelt Vandeputte. “Een andere theatermaker vertelde me toen: ‘Anne-Laure, het maakt niet zo veel uit wát je maakt. Zolang je het maar niet hebt over ‘dat ge het niet weet’. Maar als er één ding is dat mijn generatie kenmerkt, dan is het toch wel de twijfel?” 

Vandeputte gniffelt, al is ze bloedserieus. “Ik huiver bij de gedachte aan een theaterstuk dat niet weet wat het zeggen wil. Maar op het podium geniet ik wel van het kijken naar iemand die het niet goed weet. Twijfel is dapper, maar enkel als je ook iets durft te zeggen dat kwetsbaar is, dat weerlegd kan worden.” Een vuist belandt ostentatief op tafel. 

Anne-Laure Vandeputte. Beeld Wouter Van Vooren

“Er wordt erg cynisch gedaan over de navelstaarderij van mijn generatie. Maar wie voortdurend naar zichzelf kijkt, stelt zichzelf ook in vraag, en dan sta je toch automatisch ook meer open voor de inzichten van anderen?”, stelt Vandeputte bevlogen. “Het is volgens mij net níet de tijd voor grote boodschappen, geschreeuw en bangmakerij. En tegelijk vind ik die gele hesjes bijvoorbeeld wel mooi: er worden veel gevechten naast elkaar gestreden, maar iedereen die betoogt, staat eigenlijk met zijn mond vol tanden te schreeuwen: ‘Hoe zijn we in hemelsnaam hier beland?’ 

“We zijn allemaal opgevoed met klimaatproblemen en de financiële crisis, we hebben allemaal weinig vertrouwen in de situatie op lange termijn: dat verbindt ons, en daar zit schoonheid in. Blijkbaar werd in het oude Griekenland ‘hoop’ als iets negatiefs gezien: want wie hoopt, zegt dat hij het nú niet naar zijn zin heeft. Dus maak je er hier en nu iets moois van. Net zoals de twee personages in mijn stuk: een broer en zus in hun huisje, in het nu. Dat vind ik een mooie gedachte.”

‘Joy as a feminist issue’

Theatermaakster Hannah De Meyer lijkt wel Vandeputtes tegenpool: haar zachte stem verraadt een ingehouden intensiteit, en ze is gehuld in donkere, bescheiden kleurtonen. In De Meyers’ performance new skin wordt verwezen naar het ecologisch, feministisch en dekolonialistisch discours van onder anderen Achille Mbembe, Donna Harraway, Anna Tsing en Ursula Le Guin. 

“Ik denk nochtans niet dat je je als kunstenaar noodzakelijk moet verhouden tot die grote thema’s”, zegt ze. “Maar ik werd zelf begeesterd door een aantal denkers en activisten, door het werk dat zij elke dag verzetten: mensen eten en onderdak bieden, rouwen, maar ook groenten verbouwen, dingen uitvinden. Hoe kan je met een performance reageren op de fragiele staat van de wereld? Met welke sfeer en welke beelden? Zorgzaamheid en joy as a feminist issue vond ik enorm belangrijk, new skin is voor mij een ruimte van tenderness. Een afdaling in de aarde waarin dode stukken lichaam weer levend worden gemaakt, opnieuw geboren worden.” 

Beide theatermaaksters wikken en wegen hun woorden voortdurend, De Meyer eerder voorzichtig, Vandeputte twijfelt luidop. De weerwil om zich duidelijk uit te spreken over en voor hun generatie, toont ontegensprekelijk dat ze er deel van uitmaken.

Hannah De Meyer. Beeld Illias Teirlinck

Kronkelen en falen

Waar de taal tekortschiet – Vandeputte en De Meyer zijn het erover eens: dat doet ze in deze tijden wel vaker – gebruiken de acteurs hun lichaam als verteller. Fysieke improvisatie was voor beiden een basiselement in het spel. “Uiteraard liggen de teksten die ik gebruik van bij het begin vast”, vertelt De Meyer. “En ik wil mezelf geen danser noemen – daarvoor ben ik niet opgeleid. Maar de teksten zijn geen theater op zich; ze triggeren mijn bewegingen vanbinnen uit. Dat kronkelend lichaam en de geluidjes die het maakt zijn even belangrijk als de taal.”

Hannah De Meyer. Beeld Illias Teirlinck

“De eerste maand repeteren was voor ons ook pure fysieke improvisatie”, vertelt  Vandeputte. “Ook wij zijn geen dansers, maar die knulligheid maakt het soms net ontroerend. Ik vind het mooi om dingen te doen die je niet goed kunt, ik hoor graag iemand zingen die dat eigenlijk niet kan. In ons creatief onderzoek weten we niet waar we gaan uitkomen, en dat maakt ons kwetsbaar – daar zijn we weer bij mijn stokpaardje. In het begin deden we nog veel tekstimprovisaties, maar toen we die op camera zagen, viel het ons al snel op dat de manier waarop we daar stonden, véél krachtiger was dan wat we zeiden.” 

“In het theater kan je een magnetisch veld creëren tussen performer, tekst en publiek”, besluit De Meyer over de kracht van het lichaam in hun theater. “In dat veld beweeg je samen. In onze westerse oren klinkt dat misschien zweverig, maar in oosterse culturen is het de vanzelfsprekendheid zelve: wij zijn met alles en iedereen verbonden. En kijk, ook dat is een colonialist issue.”

Millennialism speelt vanaf 17/1 in Monty Kultuurfaktorij. new skin speelt in februari nog enkele keren in Antwerpen en Mechelen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234