Zaterdag 27/11/2021

Tv-experts kiezen de 10 meest invloedrijke programma's ooit in Vlaanderen op de buis

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Nederland heeft sinds kort een tv-canon, een lijst van de 60 meest invloedrijke Nederlandse tv-programma's aller tijden. Voor Vlaanderen vroeg De Morgen een panel experts om een eigen canon samen te stellen. En de winnaar is... Het huis van wantrouwen, dat deze week op de kop 20 jaar geleden voor het eerst uitgezonden werd.

Bij onze noorderburen was de tv-canon bedoeld als verjaardagsfeestje voor 60 jaar Nederlandse televisie. 52.000 mensen brachten hun stem uit op de volgens hen meest beeldbepalende programma's in 11 categorieën. Daaruit vloeide een lijst van 60 programma's voort, 'de canon van de Nederlandse televisie'. Barend en Van Dorp waren erbij, Hier is... Adriaan van Dis en Van Kooten & De Bie, maar ook Boer zoekt vrouw, Hello Goodbye en Medisch Centrum West. Volgende week vrijdag kiest Nederland uit die canon het Programma der Programma's. Het gaat nog tussen 12 titels, waaronder Man bijt hond, Sonja op zaterdag en Jiskefet.

Zoals het een canon die naam waardig betaamt, leidde hij tot een stevig potje ouwehoeren over zin en onzin. "Een wonderlijke lijst", schreef tv-recensent Jean-Pierre Geelen in De Volkskrant. "Niet om wat erop staat, maar om wat ontbreekt." En nog: "De uitslag illustreert nu vooral dat de 52.000 stemmers bejaarden zijn bij wie nostalgie het won van kwaliteit of betekenis."

De Vlaamse lijst
De Morgen gingen anders te werk. We gaven enkel tv-makers en -kenners een stem. Elk panellid stuurde een top 10 in van de volgens hem of haar meest invloedrijke programma's ooit getoond op de Vlaamse tv. Meestal ging het om een individuele lijst, maar Jan Eelen en Tom Lenaerts van Woestijnvis stelden hun lijst samen op en Peter Bouckaert van productiehuis Eyeworks liet zich adviseren door zijn collega's. De vermelde programma's kregen punten naargelang hun ranking (10 voor de nummer 1 en 1 voor de nummer 10) en op basis daarvan stelden we een ultieme top 10 samen.

Het is geen in zwart-wittinten gedrenkte lijst geworden, geen vlucht in zoete kinderherinneringen. Programma's als De Kat, Het zwaard van Ardoewaan, Wij, heren van Zichem en Schipper naast Mathilde werden een enkele keer vermeld in een persoonlijke top 10, maar door de bank genomen keek het panel niet met de wazige blik van de nostalgie. Het liet zich vooral leiden door het criterium 'invloed', meer nog dan door dat van 'kwaliteit'. Jambers als peetvader van de Vlaamse human interest, De collega's die de norm bepaalden voor elke sitcom die zou volgen, De slimste mens ter wereld als 'de quiz der quizzen': het was vooral de impact van programma's op het medium televisie in Vlaanderen die een rol speelden in de hoofden van de panelleden.

En de winnaar is... geen verrassing. Het huis van wantrouwen - een programma dat op donderdagavond werd uitgezonden, maar zo gekoesterd wordt dat iedereen nu denkt dat het een zondagavondshow was - staat in het collectieve geheugen gegrift. De magistrale humor, de georkestreerde chaos, het slim uitspelen van de persoonlijkheden van de presentatoren... Mark Uytterhoeven en Wouter Vandenhaute verlieten definitief de platgetreden paden van de Vlaamse talkshow. Pittig detail: in het oorspronkelijke concept van het programma deed Wouter Vandenhaute helemaal niet mee. Dirk Abrams zou zijn rol op zich nemen. Het is een heerlijk 'Wat als?'-gedachte-experiment. Was Wouter Vandenhaute dan wel de tv-messias geworden die hij nu is? Of was Dirk Abrams dan nu baas van VT4? Had Woestijnvis überhaupt bestaan?

Verspreking wordt monument
Het woord is gevallen. Woestijnvis. Wat ooit dreigde de tv-geschiedenis in te gaan als een verspreking uit Het Rad van Fortuin, werd sinds de oprichting van het gelijknamige productiehuis synoniem voor hoogstaande en originele televisie die niet zelden heel Vlaanderen beroerde. Dat er in onze canon 3 Woestijnvisprogramma's prijken - Man bijt hond, In de gloria en De slimste mens ter wereld - verwondert dan ook niet. En als je er de programma's bijtelt van de 'Woestijnvissers voor ze Woestijnvissers waren' - lees: Het huis van wantrouwen van Uytterhoeven en Vandenhaute en Morgen maandag, eveneens van Uytterhoeven - komt de teller zelfs op 5 te staan. Sommigen zullen het misschien te veel eer vinden, maar zelfs vtm-programmadirecteur Jan Segers geeft toe: "Woestijnvis heeft de televisiesmaak van de Vlaming definitief veranderd." Om er wel fijntjes aan toe te voegen: "En niet de VRT, zoals sommigen weleens durven beweren."

De openbare omroep beheerst deze canon en dat is ergens ook logisch. Het scala VRT-programma's gaat terug tot 1953, terwijl vtm nog maar sinds 1989 bestaat en VT4 pas 6 jaar later het levenslicht zag. Bovendien is het minder evident om in een commerciële context in te zetten op innovatieve televisie, op televisie die speelt met het medium en het herdefinieert.
Trouwens: de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa) mag dan maar 2 programma's in de canon hebben staan, Jambers eindigde wel op de tweede plaats. Dat zelfs een scherpslijper als panellid Jules Hanot het heeft over "vernieuwende journalistiek zonder taboes voor een breed publiek", toont hoe zeer de invloed van 'Pieken Paultje' tegenwoordig erkend wordt. Dat ook een omstreden programma als Big Brother de top 10 haalde, bewijst dan weer hoe impact het bij onze panelleden vaak haalde van kwaliteit.

U kan reageren op de canon van De Morgen via watvindtu@demorgen.be. De beste reacties verschijnen volgende week in De Morgen Magazine.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234