Woensdag 08/12/2021

Conflict

Tuymans en Charlie Hebdo, één strijd?

Bovenaan: de foto van Katrijn Van Giel. Onderaan: het schilderij 'A Belgian Politician' van Luc Tuymans. Beeld rv
Bovenaan: de foto van Katrijn Van Giel. Onderaan: het schilderij 'A Belgian Politician' van Luc Tuymans.Beeld rv

De Vlaamse Vereniging van Journalisten schaarde zich in de plagiaatzaak rond Luc Tuymans achter persfotografe Katrijn Van Giel. Tot woede van VTM-hoofdredacteur Kris Holflack. Hij en Pol Deltour van de VVJ proberen elkaar in vier vragen van hun gelijk te overtuigen.

Kris Hoflack vindt het niet kunnen dat de Vlaamse Vereniging van Journalisten, die ook hem vertegenwoordigt, zo nadrukkelijk een vonnis steunt dat de vrijheid van de kunstenaar fnuikt. "Wezenlijk gaat het om dezelfde vrijheid die onlangs bij onze collega's van Charlie Hebdo in de kiem werd gesmoord", schrijft Hoflack in een mail waarmee hij zich distantieert van het VVJ-standpunt.

Pol Deltour, journalist en nationaal secretaris van de Vlaamse Vereniding van Journalisten, kan zich daar niet in vinden: "Ik vind die vergelijking er ver over. De gebeurtenissen in Parijs zijn van een totaal andere orde."

KRIS HOFLACK (VTM): 'Over artistieke vrijheid valt niet te onderhandelen'

Waarom is dit vonnis een inbreuk op de artistieke vrijheid?
"Een kunstenaar maakt nu éénmaal eigen impressies van de werkelijkheid. Of die werkelijkheid nu een foto of een landschap is, maakt eigenlijk niets uit. Als je de redenering van de rechter doortrekt moeten urinoirfabrikanten een vergoeding vragen aan de erven van Marcel Duchamp omdat hij een van hun producten als kunst heeft verkocht. En ook de boer die net zijn land heeft geploegd moet voortaan betaald worden wanneer een schilder dat zicht op doek vastlegt. Waar zijn we dan in godsnaam mee bezig?"

Is er een vergelijking met de gebeurtenissen bij Charlie Hebdo mogelijk?
"Akkoord, de vergelijking is een tikje provocerend. Maar over artistieke vrijheid valt niet te onderhandelen. Die vrijheid is absoluut. Als je ze inroept voor Charlie Hebdo moet ook Tuymans er een beroep op kunnen doen."

Waar ligt de oplossing?
"Tuymans is geen onbemiddelde mens, waarschijnlijk was het voor alle betrokken partijen makkelijker geweest mocht hij de fotografe in kwestie 100 euro hebben betaald."

"Maar eigenlijk is ook dat nefast. Wanneer kunstenaars in het vervolg iedereen die bij het tot stand komen van een werk moeten betalen, dan maken ze geen kunst meer maar doen ze aan commercie. Wanneer Tuymans zich voor een volgend werk op de een nieuwsuitzending van VTM baseert, ga ik hem toch ook geen factuur sturen als bijdrage in de kosten voor de cameramensen en het personeel die de uitzending in kwestie maakten?"

Moet de VVJ zich hierover uitspreken?
"Ik heb vragen bij de werking van de VVJ en de de Raad voor Journalistiek. Ik dring al langer aan op een soort raad van wijzen, waarin journalistieke zwaargewichten onze beroepsgroep waardig kunnen vertegenwoordigen. Niet zoals het nu gebeurt. We moeten als beroepsgroep toch tenminste de fierheid hebben om treffelijk vertegenwoordigd te worden. Of daar een taak voor mij is weggelegd? Ik wil gerust meedenken over hoe het beter kan. Maar bestuurslid worden is misschien een brug te ver."

null Beeld Karel Duerinckx
Beeld Karel Duerinckx

Kris Hoflack

- Is 49 jaar.

- Studeerde geschiedenis in Leuven.

- Werkte onder meer bij Humo en de VRT, waar hij hoofdredacteur was.

- Is sinds eind 2012 algemeen hoofdredacteur bij de VTM-nieuwsdienst.

POL DELTOUR (VVJ): 'Wat als een krant Tuymans' werk zomaar gebruikte?'

Waarom is dit vonnis geen inbreuk op de artistieke vrijheid?
"Dat Tuymans nu op de vingers getikt wordt betekent niet dat er op artistiek vlak plots niets meer kan. De artistieke vrijheid wordt niet substantieel beperkt. Tuymans kan ook na dit proces zijn ding blijven doen. Alleen zijn er een aantal randvoorwaarden opgelegd waarmee een kunstenaar rekening moet houden wanneer hij artistiek werk van een ander gebruikt."

Is er een vergelijking met de gebeurtenissen bij Charlie Hebdo mogelijk?
"Ik vind die vergelijking er ver over. De gebeurtenissen in Parijs zijn van een totaal andere orde. Hier gaat het om pure wetgeving en, zoals ik al zei, de toevoeging van een beperkt aantal randvoorwaarden. Dat is niet te vergelijken met een terroristische actie waarbij een redactie gedecimeerd wordt."

Waar ligt de oplossing?
"Bij wederzijds overleg. Het is toch niet meer dan normaal dat een kunstenaar even terugkoppelt wanneer hij een beeld van iemand anders gebruikt? Stel je het omgekeerde maar eens voor. Een krant die een schilderij van Tuymans als promoaffiche gebruikt zonder daar met de kunstenaar zelf in overleg te treden. Dan is het kot gegarandeerd te klein."

Moet de VVJ zich hierover uitspreken?
"Door uitdrukkelijk een standpunt in te nemen willen we de rechten van de beeldjournalisten verdedigen. Veel van onze leden zijn kwaad over de neerbuigende manier waarop Tuymans met hun werk omgaat. Beeldjournalisten staan onder druk, ook door de uitgeverijen trouwens, die hen niet altijd op een correcte manier vergoeden. Als VVJ is het onze plicht om ons achter hen te scharen."

"Ons standpunt is trouwens zo goed als unaniem goedgekeurd door de raad van bestuur, er was slechts één tegenstem. En als Kris zijn stem wil laten horen, wat trouwens zijn volste recht is, dan nodig ik hem uit om deel te nemen aan de komende bestuursverkiezingen."

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Pol Deltour

- Is 53 jaar.

- Studeerde rechten in Leuven.

- Was van 1990 tot 1998 journalist bij De Morgen.

- Is sinds 1998 nationaal secretaris van de VVJ (Vlaamse Vereniging van Journalisten).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234