Woensdag 17/07/2019

Interview Trixie Whitley

Trixie Whitley: “Twee keer werd ik aangerand in een lift. Ik kon alleen maar ineenkrimpen, bevriezen en me laten doen”

“Ik heb als vrouw genoeg situaties meegemaakt waarover ik nog nooit heb gesproken. Niet omdat ik niet durf, maar er is een tijd en plaats voor alles”, zei Trixie Whitley (31) in ons vorige interview, drie jaar geleden. “Ik heb me lang verstopt achter mijn gitaar – als een schild dat mijn lichaam moest beschermen.”

Trixie Whitley interviewen komt met een handleiding: er zijn de vele Engelse woorden en zinnen, altijd met New Yorkse tongval, die ze zwierig tussen haar niet-verleerde Gents draait, maar ook de overpeinzingen en ingevingen die al eens richting esoterie dreigen te zweven. We zien elkaar op een vroege ochtend weer in het café van de AB. Whitley heeft last van een dalende suikerspiegel en snakt naar ontbijt. Ze heeft het ook over de lichte cultuurschok die haar verblijf in het Oost-Vlaamse Hansbeke veroorzaakt, waar ze een weekje bij vrienden logeert.

Laat me raden: je hebt geen rijbewijs?

Trixie Whitley: “Inderdaad. Maar ik heb het nog nooit gemist, ik raak overal. Alleen is dat op het Vlaamse platteland toch even aanpassen vergeleken met New York, het gaat hier net iets minder vlot (lacht).”

Het elektronische geluid van ‘Lacuna’ kwam er in samenwerking met Little Shalimar, co-producer bij Run the Jewels. Voor de video’s werkte je samen met Hannah Marshall, bekend van haar visuele werk voor The XX. Muziek en beeld zijn meer dan ooit één in het universum van Trixie Whitley.

“Ik vond dat ik mijn eigen verscheidenheid nu maar eens moest aanvaarden. Zo rond mijn 16de is die verscheidenheid me voor het eerst duidelijk geworden. Ik dacht toen: fuck, wat wil ik eigenlijk? Is het acteren, of muziek?”

Op je 12de draaide je als dj in het SMAK. Rond die tijd heb ik je ook eens zien zingen op een geïmproviseerd optreden van je vader Chris Whitley in Het Volkshuis, het Gentse café van kunstschilder Dees De Bruyne. Bovendien speelde je als tiener toen ook bij verschillende theater- en dansgezelschappen.

“Het klopt dat ik al heel jong allerlei kansen kreeg. Nog voor ik zelfs maar durfde te denken dat ik enig talent had voor wat dan ook, kreeg ik telefoons van regisseurs. Het begon met Felix van Groeningen, die me vroeg om mee te doen in zijn allereerste voorstelling: Kung Fu. Ik heb ook in stukken van theatergroep Victoria en de Kopergietery (het Gentse kinderkunstencentrum, red.) gespeeld. En dan heb ik ook gedanst bij Sidi Larbi Cherkaoui, bij Les Ballets C de la B.”

“Soit, ik was echt heel jong toen dat allemaal begon, 11 jaar ongeveer. En rond mijn 14de ben ik ook beginnen te draaien als dj. Toen ik 15 of 16 was, had ik het daardoor erg druk, maar wat ik deed was altijd in functie van de visie van een regisseur. Na een tijdje te dansen, voelde ik dat ik de muziek enorm hard miste. En toen ben ik naar New York vertrokken. Ik weet nog goed dat ik dacht: stel dat ik blind word of mijn armen of benen verlies, zonder wat zou ik dan absoluut niet kunnen leven? En ik voelde: muziek.”

“Ik ben al die jaren wel blijven zoeken naar manieren om al die dingen te versmelten, maar in New York zijn er in mijn late tienerjaren een aantal traumatische dingen gebeurd waardoor ik mijn lichaam heel erg ben gaan afsluiten van de muziekindustrie. Ik heb me leren uitdrukken met muziekinstrumenten om zo een schild rond mezelf te vormen – de gitaar als barrière tussen de buitenwereld en mijn eigen kwetsbaarheid.”

“Het heeft 15 jaar geduurd – ik ben intussen 31 – maar ik voel me eindelijk klaar om die barrière te laten vallen. Door de tijden die we beleven, door ouder te worden, door te leren leven en te beseffen: oordelen en veroordelingen dienen uiteindelijk tot niets.”

Drie jaar geleden werd je moeder. Heeft dat je ook geholpen om je lichaam weer te omarmen?

“Misschien wel. Ik ben nu toch mama, dus denk ik weleens dat ze me niet meer louter zien als lustobject of zo. Maar kijk! Nu ben ik wéér bezig met wat anderen van me denken. En daar wil ik net níét meer mee bezig zijn.”

Veel jonge vrouwelijke artiesten worstelen daarmee. Dj Charlotte de Witte zei daarover tegen me: ‘Ik ga nooit draaien met een decolleté, omdat ik niemand een kans wil geven om te bitchen op me. Maar dat is natuurlijk evengoed belachelijk. Als ik een decolleté tot aan mijn navel wil, door wie zou ik me eigenlijk laten tegenhouden?’

(knikt) “Een vrouw die zich zeker voelt over haar seksualiteit, dat wordt vaak als bedreigend ervaren door de maatschappij. Het gekke is: ik vond het idee dat ik die barrière zou laten vallen zélf ook bedreigend.”

“Als ik songs aan het schrijven was, luisterde ik altijd of mijn lichaam erop wilde bewegen of niet. Maar dan was er toch altijd weer die barrière, iets wat me tegenhield om mezelf open te stellen. Ik noem het de barrière van de gitaar.”

‘I too am a survivor of rape and multiple sexual assaults,’ schreef je in oktober vorig jaar op Instagram. Ik ging ze tot nu toe maar even uit fatsoen uit de weg, maar zijn dat die ‘traumatische gebeurtenissen in New York’ waarover je het daarnet had?

“Voor alle duidelijkheid: met ‘rape’ bedoelde ik penetratie. Ik heb de twee ervaringen: verkrachting en aanranding. Ik ben tot twee keer toe in een lift aangerand door iemand. Een situatie waarin ik geen enkele kans had om te ontsnappen. Het enige wat ik kon doen, was ineenkrimpen van de angst, bevriezen, en me laten doen – be licked all over the fucking place. Als een kind van 17. Ik zeg kind, want al voelde ik me op die leeftijd al heel wereldwijs, het knijpt me soms echt de keel dicht als ik nu een 17-jarig meisje op straat zie. Alleen al de gedachte dat iemand op die leeftijd het normaal zou moeten vinden dat dat soort pervers mannelijk gedrag haar of hem overkomt, is onaanvaardbaar. En toch wordt het aanvaard. We hebben dat allemaal zo lang verantwoord. Dan denk ik: we dragen allemaal een verantwoordelijkheid.”

Die Instagrampost kwam er nadat Donald Trump tijdens een toespraak de spot had gedreven met Christine Blasey Ford, de vrouw die de conservatieve opperrechter Brett Kavanaugh had beschuldigd van aanranding. Trump kreeg laaiend enthousiaste reacties van de rednecks in het publiek.

“Ik was letterlijk ziek van de verkiezing van Trump. Heel dit tijdsgewricht is gewoon een constante kotering in die trauma’s. Toen ik die speech van Trump over Kavanaugh zag, met in dat publiek niet alleen mannen maar ook vrouwen die weigeren de kant te kiezen van het slachtoffer, móést het eruit bij mij. Ik kon het niet langer voor mezelf houden. Al was dé trigger eigenlijk een gesprek met één van mijn beste vriendinnen. We kennen elkaar al tien jaar, maar toch hadden we nooit gepraat met elkaar over het seksueel misbruik dat we hebben meegemaakt. Omdat er dus ook onder vrouwen – onder vriendinnen zelfs – een zekere barrière bestaat om het over het misbruik te hebben.”

“En er is natuurlijk ook die tegenzin om constant over je trauma’s te babbelen; het is namelijk te pijnlijk. Dat ken ik ook heel goed: silencing. Het stilzwijgen van mijn eigen bestaan eigenlijk – gewoon om te overleven.”

(Denkt na) “Eigenlijk heb ik lang gesukkeld. Ik kom uit een heel ruimdenkend milieu, bohemien zo je wilt. Mijn ouders zeiden me níét ‘sois belle et tais-toi’, ze lieten me een tomboy zijn, gek op drummen. Maar ik had wél continu te maken met een maatschappij die oordeelde. Eigenlijk heeft #MeToo me dat pas duidelijk gemaakt.”

Bedoel je dat je opvoeding je misschien wat naïever heeft gemaakt?

(schudt het hoofd) “Nee, ik was me op heel jonge leeftijd al bewust van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, zelfs in mijn eigen omgeving. Gewoon al door naar mijn familie te kijken. Mijn beide grootmoeders zijn kunstenaressen geweest...”

Je Amerikaanse grootmoeder ruilde ooit haar bestaan als southern belle in Texas in voor dat van outlaw in Mexico, waar ze pompstations opknapte én grote bronzen beelden maakte. Je Belgische grootmoeder heb je nooit gekend, maar zij was zangeres en zat samen met je grootvader in de Lima-commune van de familie Gevaert in Sint-Martens-Latem.

“Maar er werd bijna nooit over mijn grootmoeders gesproken. Alleen over wat de mannen in de families allemaal verwezenlijkt hadden. Als ik als kind naar mijn eigen moeder (Hélène Gevaert, zus van dEUS-bassist Alan Gevaert, red.) keek, zag ik een ongelofelijke vrouw, maar wel één die als alleenstaande moeder veel minder ruimte had om haar identiteit te onderzoeken. Ik was echt niet naïef hoor, integendeel.”

“Maar ik was wél vaak verward. Ik wilde niet in de val trappen van de veralgemening – ‘Vrouwen zijn altijd het slachtoffer’. Maar ik zag en voelde dingen die niet klopten: dat mannen veel meer vrijheid kregen om zich artistiek uit te drukken. En dat hun daarbij ook geen grenzen worden opgelegd. Ik weet nog hoe muziekleraressen me als kind al op het hart drukten dat ‘zo’n klein meisje nooit drums zou kunnen leren spelen’. Drums en contrabas, dat waren zogezegd veel te grote instrumenten voor mij. Ik moest maar kiezen voor viool of piano, zoals alle meisjes. (Zucht) Die clichés frustreerden me als kind al, maar pas door #MeToo heb ik écht beseft hoezeer we die stereotiepen in leven houden.”

Volgens Shirley Manson van Garbage komen er zo weinig #MeToo-getuigenissen van vrouwelijke muzikanten omdat die veel minder machtig zouden zijn dan actrices. Níét omdat er minder seksuele intimidatie zou zijn in de muziekbusiness.

“Ik ben geneigd haar gelijk te geven. Er moet een reden zijn waarom het relatief stil blijft in de muziek, want het gebeurt niet minder. Van in het begin zijn er in Hollywood bekende acteurs én bekende actrices geweest. De vrouw is er altijd veel meer in the public eye geweest dan in de muziekwereld. Muziek spelen wordt nog altijd als een mannelijk ambacht beschouwd. Dat maakt de slagkracht van vrouwen in de muziek nog altijd te klein.”

Skin van Skunk Anansie vertelde me dat het ook te maken heeft met het soort contracten waarmee de muziekindustrie werkt. ‘Vrouwen die met bloed, zweet en tranen een six album deal in de wacht hebben gesleept zijn bang om die op het spel te zetten met hun bekentenissen.’

“Ik begrijp de overlevingsdrang die de jarenlange stilte verklaart. Maar als de buitenwereld je met die trauma’s confronteert, kun je niet langer zwijgen. De omwenteling die de zaak-Kavanaugh bij me teweegbracht, heeft het trauma letterlijk uit mijn lichaam naar buiten geduwd.”

‘Lacuna’ had eigenlijk al in december moeten verschijnen, maar die release is verlaat door ‘zakelijke problemen’. Hadden die problemen iets met je uitingen op Instagram te maken?

(resoluut) “Neen. Maar het is wél zo dat ik een aantal mensen uit mijn entourage aan de deur heb gezet. Zakelijke partners, géén muzikanten. Als ik integer wil zijn, dan moet ik ook met mensen werken in wier waarden ik me herken. Er moet dan wel brood op de plank komen, maar er is een verschil tussen brood op de plank en in een kasteel willen wonen. Dat kasteel is niet nodig om mijn dochter op te voeden, ik moet me in een gezonde geestestoestand bevinden. Dat is de strijd geweest die ik het afgelopen jaar heb gevoerd.”

“Ik heb het er net nog met mijn partner over gehad. Het voelde ook voor onze relatie aan als een opluchting, alsof een parasiet ons de voorbije tien jaar aan het opvreten was. We kunnen er nu zelfs om lachen, hoe gek is dat? Eigenlijk ben ik enorm optimistisch, ik heb het gevoel dat ik nog een lange weg af te leggen heb. Als ik tegen mijn 80ste eindelijk die vorm heb gevonden waarin ik al die vormen van expressie heb geïntegreerd, zal ik een goed leven hebben geleid.”

Lacuna verschijnt op 29 maart bij Unday. Trixie Whitley speelt op 29 mei in de Ancienne Belgique in Brussel. Info en tickets: abconcerts.be. Op 7 juli speelt Whitley op het Cactusfestival, op 4 augustus op M-idzomer in Leuven en op 7 augustus op de Lokerse Feesten. Alle tourdata: trixiewhitley.com.

© Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden