Maandag 08/08/2022

AchtergrondStrips

Trend in stripland: klassieke literatuur wordt beeldroman

Het leven van schrijfster Anaïs Nin is het onderwerp van de graphic novel 'Op een zee van leugens'. Beeld Anaïs Nin
Het leven van schrijfster Anaïs Nin is het onderwerp van de graphic novel 'Op een zee van leugens'.Beeld Anaïs Nin

Het genre dat decennialang werd weggewuifd als het bastaardzoontje van de literatuur put steeds vaker uit zowel het persoonlijke leven van bekende klassieke schrijvers als uit hun oeuvre. Anaïs Nin, Baudelaire, Kipling, Herman Melville, Maeterlinck... leiden allen een apart leven in recent verschenen beeldromans. Waar komt die trend vandaan?

Geert De Weyer

In Juffrouw Baudelaire staat de muze centraal die de Franse dichter Charles Baudelaire inspireerde voor zijn in 1857 als controversieel weggezette dichtbundel Les Fleurs du mal. Vrijwel tegelijk verscheen de graphic novel Op een zee van leugens waarin Anaïs Nin zich als schrijfster opwerkt in een door mannen gedomineerd milieu.

Vlamingen Maarten De Saeger en Olivier Schrauwen kozen dan weer voor respectievelijk vrije adaptaties van Maurice Maeterlincks theaterstuk De blinden (1890) en Rudyard Kiplings Jungle book (1894). Ook in de rekken beland in dezelfde periode: De Klerk Bartleby (naar een kortverhaal van Moby Dick-schrijver Herman Melville), De baron (een eigenzinnige adaptatie van Rudolf Erich Raspes Baron von Münchausen), Reinaert van Morlange (naar de roman van Alain Surget)...

De lijst is lang. Zoveel is zeker: nooit eerder verschenen er zoveel strips en beeldromans gebaseerd op enerzijds (klassieke) literaire werken, anderzijds op de schrijvers ervan. Zowel de grote uitgeverijen als Lombard, Casterman of Dupuis, als kleine uitgeverijen zoals het Antwerpse Bries publiceerden recent massaal zulke uitgaven.

Volgens Kim Sanders, uitgeefster bij Standaard Uitgeverij waar de strips van onder meer Casterman, Dargaud of Dupuis uit het Frans vertaald worden, moet je een onderscheid maken tussen stripbiografieën en verstripte romans. ”De stripbio’s van de jongste jaren passen in een algemene trend om historische figuren als kunstenaars, musici of filosofen in stripvorm aan een breed publiek te tonen. Freud, Monet, Van Gogh, Mozart... Noem maar op. In Frankrijk is die catalogus rond dat soort figuren erg groot. Ik weet niet of je al kunt spreken van een megatrend. Vaak komen zulke evoluties in golven, maar inderdaad, het zijn er nu wel erg veel.”

Hoe dat komt? Sanders is niet te beroerd om te stellen dat ook commerciële motieven een rol spelen. Zowel bij uitgevers als bij het publiek. “Het feit dat bepaalde romans en schrijvers zich al bewezen hebben, legt bij een uitgeverij de hoop dat er een publiek voor is en men het sneller zal oppikken. Het publiek kent die romans en schrijvers ook, en koppelt er sneller kwaliteit aan.”

Commercieel interessant

Dieter Van Tilburgh, redacteur bij de Genkse uitgeverij Daedalus, is het er mee eens. “Er lopen evengoed stripscenaristen rond met briljante ideeën, maar het is natuurlijk commercieel interessant om te vertrekken van datgene wat zovelen al kennen. Die bedrijfspolitiek heeft zich al bewezen. Games worden gebaseerd op films en zelfs andersom. Strips liggen dan weer steeds vaker aan de basis van films en series. Netflix en andere streamingdiensten hebben daar ook mee te maken. Ook zij zoeken content. Is dat een verarming? Nee, zo zou ik dat niet noemen. Les Misérables was er al als boek en musical. Wij geven binnenkort deel twee uit van de strip ervan, en dat heeft me doen beseffen wat een prachtverhaal het eigenlijk is. Want ik had er nooit eerder belangstelling voor gehad. Zo’n wisselwerking is dus positief op alle vlakken.”

Van Tilburgh hoeft maar rond te kijken op zijn bureau om de trend te beamen. “Er staan bij ons voor de komende maanden opvallend veel roman-adaptaties gepland: twee romans van de Franse kinder- en jeugdboekenschrijver Jean-Claude Mourlevat, Het weeshuis van Franck Thilliez, Un avion sans elle van Michel Bussi, A fake story van Douglas Burroughs...

'De dood steekt in hetzelfde vel', een adaptatie van de roman van Boris Vian. Beeld RV
'De dood steekt in hetzelfde vel', een adaptatie van de roman van Boris Vian.Beeld RV

Volgens Van Tilburgh kreeg de trend zo’n acht jaar geleden langzaam vorm. “De stripwereld is sindsdien wat aan het veranderen. Er wordt breder gedacht. Waar vroeger vooral werd gekeken naar stripadaptaties van klassieke literatuur, wordt nu steeds vaker opgeschoven naar het betere werk. En dan gaat het lang niet altijd om bekende schrijvers of werken. Zo brachten wij dit jaar twee adaptaties uit van Boris Vians romans Ik zal spuwen op je graf en De dood steekt in hetzelfde vel. In de jaren veertig joeg die fransoos met zijn schandaalromans menig fatsoensrakker de gordijnen in. Niet dat het bestsellers werden. Zijn werk is wat pulp. Cult ook. Superbekend werd hij nooit en een Nederlandse vertaling kwam er nooit. Dus je kunt moeilijk beweren dat wij het commercieel benaderden of uit opportunisme voortborduren op zijn naam. We vinden het gewoon een goed verhaal. Ook van die boeken had ik trouwens nog nooit gehoord. Dankzij deze adaptatie heb ik nu wel de schrijver leren kennen. Dat is toch positief?”

“Toen we beslisten om Franck Thilliez uit te geven, moest ik constateren dat zijn politiethrillers niet makkelijk in het Nederlands te verkrijgen zijn. Met deze stripadaptatie is hij tenminste aanwezig in het Nederlandse literaire landschap. Hij krijgt er ‘ingang’ mee in Vlaanderen en Nederland. Eigenlijk zie ik alleen positieve gevolgen van die huidige trend. De strip maakt literatuur nu toegankelijk, dat is de huidige wisselwerking tussen beiden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234