Woensdag 14/04/2021

AchtergrondDigitaal toneel

Toneel op de planken én bij u thuis: online theater wordt een blijvertje

'Wie heeft mijn vader vermoord' van ITA. Beeld RV © Jan Versweyveld
'Wie heeft mijn vader vermoord' van ITA.Beeld RV © Jan Versweyveld

Afgelopen vrijdag keken ruim 1.200 toeschouwers uit 30 landen naar Medea, een voorstelling van Internationaal Theater Amsterdam. Ze zaten niet in de schouwburg, maar in hun eigen woonkamer. Ook in België zal theater steeds vaker online bij te wonen zijn – ook ná corona.

In de grote zaal van Internationaal Theater Amsterdam (ITA) staan 650 stoeltjes, in de kleinere zaal staan er 550. Toch werd Medea afgelopen vrijdag opgevoerd voor ruim 1.200 toeschouwers, die elk 12,50 euro betaalden – en dat terwijl het maximum aantal toeschouwers in Nederlandse toeschouwers toen was vastgelegd op 30.

Hoe dat kan? Streaming. Al anderhalf jaar, nog van voor de coronacrisis theaters in het voorjaar én het najaar op slot deed gaan onderzoekt ITA de mogelijkheden van streaming. “Ik geloof heel sterk in het potentieel van livestreaming, niet als vervanging van de theaterervaring, maar als uitbreiding ervan”, zeg Wouter van Ransbeek, creatief directeur bij ITA. “Wij waren heel gelukkig met het aantal toeschouwers afgelopen vrijdag.”

Lege zaal

De ticketverkoop voor de volgende voorstelling – Wie heeft mijn vader vermoord is deze vrijdag te zien – loopt inmiddels nog vlotter. Acteur Hans Kesting zal de monoloog spelen voor een lege zaal, maar voor de rest verandert er niets aan de voorstelling. Behalve dan dat ze door een professioneel videoteam met een handvol camera’s wordt opgenomen en live wordt gemonteerd.

'Medea' van ITA. Beeld RV © Sanne Peper
'Medea' van ITA.Beeld RV © Sanne Peper

“Tijdens de eerste coronagolf kwam er een storm van eerder opgenomen theatervoorstellingen op het internet”, legt Van Ransbeek uit. “Wij hebben van die maanden gebruikgemaakt om de nodige knowhow te ontwikkelen om een professionele, artistieke, filmische livestream te ontwikkelen. Het is een andere ervaring van theater, maar blijft theater. En het is een manier om je publiek te verbreden en te verdiepen.” De tickets zijn goedkoper, en de ervaring is laagdrempeliger. “Veel van onze kijkers hadden voordien nog geen contact met het theater.” Daarom moet de online theaterervaring ook na corona blijven bestaan: je bereikt er immers een breder, nieuwer én internationaler publiek mee.

Gratis oude voorstellingen

Ook in België kwamen er tijdens de eerste lockdown heel wat captaties van theatervoorstellingen online. Zo was er Podium Aan Huis, een platform van Cultuurconnect waarop gratis oude voorstellingen te bekijken waren. Eind augustus werd het platform offline gehaald, en voorlopig wordt het niet opnieuw online geplaatst. In de plaats daarvan wordt gezocht naar een online structuur die op lange termijn, ook na corona, kan blijven bestaan, met een concreet verdienmodel. Zowel de gezelschappen, de cultuurhuizen als het publiek moeten er beter van worden, is de redenering.

Bij de start van het nieuwe theaterseizoen lanceerde het Brusselse stadstheater KVS dan weer KVS 24/7, waarop onder andere de openingsvoorstelling Jonathan live werd gestreamd. Momenteel is een opname van het stuk Mrs. Dalloway gratis te bekijken. “We hebben van de coronanood gebruikgemaakt om dat platform op te starten, omdat verschillende mensen in deze situatie niet naar het theater kunnen komen.”

Michael De Cock, artistiek leider van de KVS. Beeld Marc Baert
Michael De Cock, artistiek leider van de KVS.Beeld Marc Baert

Tot 13 december op slot

Ook de komende weken, nu de theaters nog zeker tot 13 december op slot blijven, heeft de KVS nog plannen met het platform. Dat gaat van begeleidende podcasts – “die worden tussen de vijfhonderd en duizend keer beluisterd” en interviews tot voorstellingen zelf. “Vrijdag plaatsen we een gesprek online over het politieke stuk Onbezongen, met politiek journalist Ivan De Vadder en makers Valentijn Dhaenens en Vincent Stuer”, legt artistiek leider Michael De Cock uit. “Vanaf woensdag komt de voorstelling online.” Ook uit de archieven van Wim Vandekeybus zal geput worden, en er zijn planneen met Chileense en Libanese coproducties. “Toen Mrs. Dalloway online werd geplaatst, kregen de acteurs berichten van mensen uit Argentinië die de voorstelling hadden gezien. Zo’n platform kan zowel hier als internationaal werken.”

Dat is ook Van Ransbeek niet ontgaan. “Een livestream kan ook je internationale reputatie versterken. Medea werd in 30 landen bekeken, tot in Japan. Dat biedt veel mogelijkheden, zeker omdat het ook lang zal duren vooraleer we weer internationaal kunnen touren op hetzelfde niveau als voor de coronacrisis.” Zo zal een livestream van Medea binnenkort te zien zijn in het kader van een Australisch theaterfestival.

Internationaler

Bij NTGent vallen de internationale mogelijkheden op. Zo maakte artistiek leider Milo Rau onlangs de voorstelling Every Woman in Duitsland. “Die werd bekeken door honderd mensen in de zaal, en door duizend mensen online”, klinkt het bij NTGent. “Online kun je niet alleen een groter publiek bereiken, maar ook een internationaler publiek.”

Tijdens de eerste lockdown zette NTGent onder andere opnames van oudere voorstellingen als Platonov en Platform gratis online. Het idee is om nu ook meer recentere voorstellingen op het wereldwijde web te plaatsen, tegen betaling. Bij KVS willen ze hun online voorstellingen gratis houden.

Of het internet ook een oplossing kan bieden voor de voorstellingen die de komende anderhalve maand geannuleerd worden? Voorlopig niet: in België kan er voorlopig ook niet gerepeteerd of opgevoerd worden. In Nederland kan dat wel, en zullen na Wie heeft mijn vader vermoord opvoeringen van De stille kracht gestreamd worden. Dat het gaat om livestreams, en niet om vooraf gemaakte opnames, vindt Van Ransbeek overigens erg belangrijk. “Ik geloof heel sterk in de live-ervaring van theater. Dat blijft de kracht van theater: dat het maar één keer gebeurt, en dat je daar collectief getuige van bent.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234