Vrijdag 21/06/2019

Theater aan Zee

Tom Lanoye sterft op scène in 'White Rabbit/Red Rabbit' **

Tom Lanoye. Beeld EPA

De nobele onbekende Nassim Soleimanpour schreef 'White Rabbit/Red Rabbit' omdat hij als 29-jarige graag deel wou uitmaken van het internationale theatergebeuren. Hijzelf mocht zijn land niet verlaten. Dit heeft alles te maken met het leven zoals het is in de Islamitische Republiek Iran en niets met vervolging of censuur. Wie geen legerdienst heeft gedaan, krijgt geen internationaal paspoort. Als dienstweigeraar mocht Nassim het land niet uit.

Hij zette zijn wil door en schreef een experimenteel stuk, vertrouwend op de directheid en het universele karakter van theater.

Het concept van 'White Rabbit/Red Rabbit' is bijzonder en eenvoudig tegelijk. Iedere avond brengt een andere acteur de tekst. Die krijgt hij pas overhandigd als hij of zij op scène staat. Er is geen regisseur, geen tijd om te repeteren, zo goed als geen decor, enkel de speeltekst die in een gesloten envelop wordt overhandigd. "Wat is dit een moeilijk vak", laat Tom Lanoye zich tijdens zijn tekstlezing ontvallen.

Dat het stuk iedere avond zichzelf opnieuw uitvindt omdat een andere acteur vanuit zijn belevingswereld de tekst benadert, is een leuk idee. Jammer genoeg is de partituur niet sterk genoeg om echt te boeien, laat staan te beklijven. De auteur schiet zichzelf in de voet. Die passages waar hij zijn publiek zou kunnen inpakken, laat hij verwateren. Door de instructies vanuit de tekst wordt het publiek dicht bij de voorstelling betrokken. Die interactie zorgt ervoor dat de acteur willens nillens in de positie van een stand-upcomedian gemanoeuvreerd wordt. Weinig aantrekkelijk is de overdreven herhaling van de fabelmetafoor met witte en rode konijnen.

Gelukkig is er Lanoye om de meubels te redden en de steken op te rapen waar die "halvegare Iranese klootzak" ze liet vallen. Geef Tom een tekst en hij wordt master of ceremony. Badinerend, met branie, ironie en zelfspot kruipt hij in de huid van zijn alter ego, de performer die van alle markten thuis is. Dat onderdeel van de avond mag dan geslaagd heten, de onderliggende tekst is te veel gimmick, die je op je honger laat zitten.

Ook Lanoye verlaat met gemengde gevoelens het theater: "Onvoorbereid een tekst brengen, is leuk en ligt in de lijn van wat ik doe als ik spreker ben op literaire avonden. Naargelang de vragen die komen of de stand van de sterren, of bij wijze van spreken op afroep, mogen de mensen vragen wat ze wel eens willen horen. Ik heb daar dus wel een zekere ervaring in."

"In deze tekst zitten er wat beginnersfouten. Er is iets te veel publieksparticipatie. Bovendien, de momenten die het best marcheren, zijn juist die momenten waar de tekst weggaat van het cabaret en echt toespitst op de situatie van vluchtelingen en Iran. Wat ik dan verlang, is dat ik te weten kom wat het is als 29-jarige in Iran, die toneel wil maken enzoverder. Op die piekmomenten kan ik ook geven, dan ben ik aan het vertolken en interpreteren en voor de rest ben ik niet op mijn sterkst, want dan moet ik meer cabaret bedrijven. Ik had het gevoel dat er op beslissende momenten weggevlucht wordt naar meer cabaret en een grap. De metaforen van het witte en rode konijn zijn toch ook wel heel omstandig uitgelegd. Ook die dosering zit niet helemaal goed. Maar voor deze formule zelf mogen ze me altijd opnieuw vragen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden