Zondag 15/12/2019

NTGent

'To Name Herstory': verknipt punktheater tegen het patriarchaat

Acteurs Risto Kübar en Lien Wildemeersch in een regie van de Duitser Florian Fischer. Beeld Elisabeth Soetaert

Feministisch punktheater: dat is wat regisseur Florian Fischer en zijn team maakten op basis van het werk van de Amerikaanse auteur Kathy Acker. To Name Herstory gaat niet alleen over rauwe eenzaamheid. Het stuk schetst een beeld van een vrouw die weigert zich zomaar neer te leggen bij de werkelijkheid.

Er heerst een verwachtingsvolle spanning in het Gentse Arcatheater. Licht en geluid worden getest, het podium wordt vrijgemaakt en de regieassistent helpt de twee acteurs in de coulissen met hun kostuums. Iedereen is klaar voor de allereerste doorloop. “Het is veel tekst met soms weinig aanknopingspunten”, lacht actrice Lien Wildemeersch terwijl ze snel nog een laatste blik werpt op het script.

Regisseur Florian Fischer Beeld Jules August

Collage

Kathy Ackers boek Don Quixote: Which Was a Dream (1986) naar het podium vertalen is dan ook geen sinecure. De Duitse regisseur Florian Fischer, sinds vorig jaar verbonden aan NTGent, noemt de auteur niet voor niets eerder een dichter dan een fictieschrijver.

Fischer: “De tekst vertrekt vanuit een vrouw die op het punt staat om een abortus te ondergaan. Maar op dat theatrale begin na, onbeert het werk elke eenduidige plot.” Acker, die in 1997 op 53-jarige leeftijd stierf aan borstkanker, verwierf faam met haar collageachtige composities, waarin ze klassieke teksten bewerkt en vermengt met hoogstpersoonlijke ontboezemingen of fragmenten uit pulpromans en handleidingen. Dat resulteert in uitdagende literatuur die Ackers preoccupatie met seks en lichamelijkheid niet verhult.

“Acker gebruikt haar lichaam en seksualiteit als een middel om vorm te geven aan haar identiteit en als het ware heer en meester te worden over haar eigen leven”, vertelt Fischer. “De creatie van een identiteit staat ook centraal in de voorstelling.”

“Bij wijze van overlevingsstrategie kruipt ze in de huid van het personage Don Quichot uit Cervantes’ gelijknamige klassieker. Je zou zo’n terugtrekking uit de realiteit waanzinnig kunnen noemen. Maar ze ontleent net kracht aan het feit dat ze zich als vrouw zo’n mannelijk personage toe-eigent.”

Beeld Elisabeth Soetaert

Cervantes en Sade

Op het podium vertalen Fischer en zijn ploeg de tekst naar twee figuren in latexpakjes die tussen doodlopende trappen een enigmatisch universum in het leven roepen. Terwijl acteurs Lien Wildemeersch en Risto Kübar af en toe nog zoeken naar hoe ze vorm moeten geven aan hun rol, wordt het publiek meegetrokken in Ackers roes. Flarden uit Cervantes en Sade passeren de revue, net als bdsm, macht en pijn. Langzaam tekent zich een beeld af van een vrouw die een stempel probeert te drukken op de wereld.

Als Fischer over Acker spreekt, spat het enthousiasme ervan af. “Ja sorry”, lacht hij, “ik vind haar echt fascinerend. Ze knipt, plakt en herschrijft die klassieke teksten onverbiddelijk. Zo herwerkt ze onze geschiedenis, die altijd geschreven én geïnterpreteerd is geweest door mannen, tot een verhaal dat helemaal van haar is. History becomes herstory, ofte een middelvinger naar het patriarchaat. Er schuilt hoop in haar nihilisme.”

Fischer is bovendien blij dat Acker het realisme als genre overboord gooit. “Lineaire verhalen die een personage van punt A naar B brengen, doen oneer aan de complexiteit van de werkelijkheid. Al besef ik dat dat voor de acteurs niet altijd evident is. Zij zijn getraind om helderheid te brengen”, zegt hij haast verontschuldigend.

Beeld Elisabeth Soetaert

Statement

De acteurs hadden zes weken geleden nog geen afgewerkt script. “We zijn begonnen met het lezen van Ackers werk”, legt Fischer uit. “We moesten immers eerst woord voor woord ontleden waar het over ging.” De regisseur heeft er duidelijk zin in. “Ik vind het op zich al een belangrijk statement om Acker te brengen in een stadstheater als NTGent. Vanuit zo’n instituut kunnen we haar naam beitelen naast al die mannelijke auteurs die er gespeeld worden.”

Dat je een een grote organisatie niet zomaar verandert, blijkt nochtans uit de affiche die gemaakt werd voor To Name Herstory. Daarop is enkel de mannelijke acteur Kübar te zien. Een beetje ongelukkig voor een feministisch pamflet. Fischer: “Ik was teleurgesteld over die poster, maar het fijne is dat ik voel dat ze bij NTGent graag willen bijleren. Mijn doel is dat de programmatie van dit stuk ook binnen de organisatie dingen in beweging zet, en dat lijkt ook te lukken. Er gaan nu twee studenten aan de slag met dat beeld. Ze zullen het overschilderen. Daarmee zijn ze helemaal trouw aan Ackers filosofie van toe-eigenen en herwerken. (lacht)

Van 27/1 tot 24/2 in Arca, ntgent.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234