Donderdag 24/10/2019

Festivalseizoen

Tien geboden voor duurzame festivals

Beeld Paradise City

De toekomst van Belgische festivals oogt groener dan ooit, nu kleine en grote evenementen duurzaamheid omarmen. Een trend die we toejuichen, maar hoe kunnen onze festivals écht milieuvriendelijk worden? En hoe kunt ú bijdragen aan een groen event?

Vanavond schiet de derde editie van Paradise City uit de startblokken. Het festival in het Vlaams-Brabantse Perk is, naast een schatkist voor elektronicafans, een proeftuin voor duurzame initiatieven. Paradise City draait drie dagen lang op generatoren die geen CO₂ uitstoten, de klassieke vetzakkerij ruimt er plaats voor duurzame voeding, en met dank aan een uitgekiend afvalplan kunt u er haast van de grond eten. Het zijn kleine inspanningen met grote gevolgen voor de natuur.

Veeg uw vooroordelen van tafel: Paradise City is géén geitenwollensokkenfeest, maar een trendy festival dat duurzaamheid aan de betere beats koppelt. Er zijn dezer dagen wel meer evenementen met de groene vinger aan de pols. Niet omdat het hip is, wél omdat ze duurzaamheid als een kernwaarde beschouwen. Best Kept Secret, Boomtown, Esperanzah, Sfinks en het veelbesproken Ieperfest bewijzen dat het mogelijk is om een festival te organiseren met respect voor onze planeet.

Jammer, maar helaas: een festival kan nooit 100 procent duurzaam zijn. De duurzaamste oplossing is het schrappen van festivals. Organisatoren zijn verplicht om zorgvuldig te sorteren, maar er staan verder geen regels rond evenementen en ecologie in de wetgeving. De sleutel tot duurzaamheid ligt dus bij de organisatie. Ze moeten uit eigen beweging stappen ondernemen om de ecologische voetafdruk te laten krimpen, maar die groene aanpak zorgt er evengoed voor dat ook de festivalgangers bewuster gaan nadenken over het milieu. Het is zelfs al bewezen dat festivals die vlees van de menukaart weren, het eetgedrag van hun bezoekers in het dagelijkse leven beïnvloeden.

“Festivals zijn de katalysator van de duurzaamheidstransitie”, sloeg de Volkskrant nagels met koppen. Evenementen, klein of groot, hebben een voorbeeldfunctie – een grote verantwoordelijk die ze niet altijd willen, kunnen of durven dragen. Maar de duurzame kaart trekken, vraagt niet per se enorme inspanningen. Ook kleine initiatieven kunnen het verschil maken. Hoe? We stelden met de hulp van enkele milieuexperts groene tips samen om uw evenement – voor en achter de schermen – groener te maken.

1. Gij zult proper zijn

Het lijkt simpel: wie genoeg vuilnisbakken en schreeuwerige signalisatie plaatst, krijgt daarvoor een propere weide in ruil. Nah! Het lijkt misschien een slopende opdracht om die gigantische afvalberg op een festival weg te werken, maar het ís haalbaar. Alleen al door met herbruikbare bekers te werken, kan het afval tot 80 procent afnemen. Als er een waarborg wordt gevraagd voor herbruikbare bekers, dan draagt de bezoeker daar zorg voor. Kijk maar naar Best Kept Secret, Boomtown, Dranouter en Paradise City. Wegwerpbekers daarentegen belanden werkelijk overal, maar zelden waar ze thuishoren.

Best Kept Secret bewijst dat een festival ook proper kan zijn. Beeld Wouter Van Vooren

Ook een duidelijk en efficiënt afvalplan werpt, voor en achter de schermen, vruchten af. Als organisator heb je in de hand wat voor soort afval vrijkomt. Een homogene afvalstroom maakt het – in tegenstelling tot een vervuilde stroom - makkelijk om achteraf te recycleren. Het helpt daarom om een duurzaamheidscharter op te stellen voor alle betrokken partijen. Daarin kunnen duidelijke eisen (suggesties voor materiaalgebruik, weigeren van plastiek en gadgets, …) staan, maar het is evengoed een uitnodiging tot bewustwording.

2. Gij zult respect tonen

De cijfers liegen er niet om: 42 procent van het afval op Pukkelpop wordt veroorzaakt door wat kampeerders laten liggen. Ze zijn lang niet de enigen die te kampen hebben met sluikstorten. Hoe ze het probleem kunnen verhelpen? De gemiddelde festivalganger heropvoeden is een optie, maar organisatoren kunnen ook slimme trucs toepassen om te voorkomen dat de bezoeker zijn hele huishouden meezeult. Paradise City laat zelfs gewoon geen eigen tenten toe, maar legt alle kampeerders te slapen in een recycleerbare of herbruikbare, waterdichte kartonnen tent. Dat zorgt voor een homogene afvalstroom én vergemakkelijkt het recyclageproces.

3. Gij zult van spijs veranderen

Carnivoren beginnen te duizelen van het idee, maar vlees van de menukaart schrappen, laat de ecologische voetafdruk van een festival drastisch zakken. Wie het goede voorbeeld geeft, kan het eetgedrag van de festivalgangers zelfs beïnvloeden. Het Britse festival Shambala weerde in 2016 vlees én vis. Achteraf gaf 33 procent van de bezoekers aan duurzamer om te springen met voeding. Toen het tweedaagse Nederlandse festival DGTL zijn terrein vleesvrij maakte, leverde dat een besparing op van zo'n 53 ton CO2 en 14 miljoen liter water. Ook in België zijn er goede voorbeelden. Het mondiaal festival Ottertrotter in Mechelen heeft een volledig vegetarisch aanbod, en Ieperfest is zelfs 100% veganistisch. Sommige festivalcharters eisen tegenwoordig minstens één vegetarisch gerecht van cateraars. Weet echter dat ook frieten en een pizza mozzarella veggie zijn.

Paradise City in Perk kiest resoluut voor een groene camping Beeld Paradise City

Vlees de toegang weigeren is één oplossing, samenwerken met lokale partners is een tweede. Door de handen in elkaar te slaan met plaatselijke handelaars, zal de CO₂-uitstoot van een festival zienderogen dalen én de lokale economie gaat erop vooruit. Dat geldt zowel voor catering, sponsors en leveranciers van energie en materiaal. Festivals hebben begrepen dat lokaal hip én goed is. 

4. Gij zult van de bomen blijven

Steeds meer Belgische festivals worden cashloos. Je betaalt er niet langer met jetons of bonnetjes, maar met je polsbandje of bankkaart. Een elektronisch betaalsysteem vraagt een grote financiële inspanning, maar het is wel een duurzamere oplossing. Wanneer grote festivals als Rock Werchter en Pukkelpop honderdduizenden eet- en drankbonnen laten drukken, sneuvelen daar duizenden bomen voor. Daarnaast is ook de luxueuze afwerking nadelig voor de natuur. Grote festivals beweren soms dat een papierloos systeem niet waterdicht is, maar het tegendeel wordt elk jaar bewezen. Tomorrowland ontvangt al jaren bezoekers die cashloos betalen. Over de grens zijn Rock En Seine, Best Kept Secret en Lollapalooza succesvolle voorbeelden. Het bekende Deense festival Roskilde probeert het systeem dit jaar voor het eerst uit.

5. Gij zult spaarzaam omgaan met energie

Tegen 2020 moet ongeveer 20 procent van België op groene energie draaien. Grote evenementen zijn energievreters. Ze voelen de druk dus toenemen, maar hoe kunnen ze verbeteren? De toekomst oogt groen(er), maar duurzame energie is een dure grap. Er zijn generatoren die geen CO₂ uitstoten (zie Paradise City) of op biodiesel draaien, en ook zonne-energie biedt een innovatieve, milieuvriendelijke uitweg. Festivals kunnen daarnaast, net als Dranouter en Sfinks, energie aftappen van een lokale elektriciteitskast en zo de vervuiling in zekere mate beperken.

Ook ledverlichting is een dure investering die loont, net als lampen met bewegingssensoren die enkel werken wanneer het nodig is. Een andere optie is om inventief om te springen met energie. De Gitannekesfoor in Herselt composteert ter plekke zijn composttoiletten om warm water te verkrijgen, nodig om de herbruikbare bekers af te wassen. Op Ieperfest gebruiken ze dan weer ecologische pelletkachels om warm water voor de douches te genereren.

6. Gij zult creatief omspringen met kraanwater

Belgen drinken gemiddeld meer dan 1,4 miljard liter flessenwater per jaar. Ook de meeste festivals verkiezen water in petflessen boven leidingwater. Esperanzah biedt evenwel gratis kraanwater aan, en Boomtown – een koploper in duurzaamheid – gaat nog een stap verder. In 2015 lanceerde het Gentse stadsfestival een duurzaam, mobiel en modulair barsysteem. Met kraanwater en natuurlijke grondstoffen als hoofdbron, serveren ze water en zelfgemaakte gezonde limonades. Met haar ecologische en economische voordelen kan de BoomBar zomaar uitgroeien tot dé duurzame bar van de toekomst. Het concept slaat ook aan buiten de Gentse stadsmuren: Pukkelpop, Rock Landen en Deep in the Woods ontvingen de BoomBar al met open armen. Binnenkort staat de bar op Boomtown en Ieperfest.

Ook Dranouter is een koploper in duurzaamheid. Beeld Wouter Van Vooren

7. Gij zult een proeftuin zijn

Dat afval wordt gerecycleerd weet u, maar Dranouter, Ieperfest en Boomtown doen er nog een schep bovenop. De drie festivals testen deze zomer een nieuwe waterzuiveringsinstallatie uit. Het afvalwater komt er in een tank terecht en zal ter plekke worden gezuiverd door planten. Het propere water kan nadien opnieuw gebruikt worden door het festival of terugkeren naar moeder natuur. Eerste tests wezen uit dat het water zelfs zuiverder vertrekt dan dat het aankomt.

8. Gij zult niet wildplassen

Het lijkt onschuldig, maar wildplassen kan nefast zijn voor de natuur. Volgens onderzoek en vooral ervaringsdeskundigen loopt een boom sneller schade op dan je zou verwachten. Hoe mooier de omgeving, hoe groter de drang om te wildplassen. Het is daarom belangrijk om de bezoeker te sensibiliseren. Organisatoren kunnen wildplassen vermijden door het plaatsen van voldoende (gratis) sanitair. Maar ook dranghekken bieden een uitweg. Zo moest de organisatie van Parkpop in Mechelen in het verleden ingrijpen om de bomen te redden. Denk dus drie keer na voor u deze zomer bomen besproeit met uw urine.

9. Gij zult uw naasten helpen

Voor grote evenementen is het makkelijker om een elektronisch betaalsysteem of herbruikbare bekers te introduceren, organisatoren van kleine festivals hebben niet altijd dezelfde werkmiddelen. Het is daarom belangrijk om de krachten te bundelen. Door deeleconomie te stimuleren, en materiaal en kennis ter beschikking te stellen, kunnen ook de kleinere spelers profiteren en zo een duurzaam beleid voeren. Jetons en bekers uitwisselen is voordelig voor de kassa én voor het milieu. Zo leent Brackrock in Duffel nadarhekken en festivaltenten van het naburige Sfinks.

10. Gij zult de boodschap verspreiden

Wie een ecologisch festival organiseert of een duurzaam project uittest, mag – correctie: moet – trots zijn. Het gebeurt nog te vaak dat we niet geïnformeerd worden over de groene initiatieven van onze Belgische festivals. Wie wil weten wat Rock Werchter, Tomorrowland, Pukkelpop en Dour zoal uitspoken, moet een beroep doen op zijn innerlijke Sherlock, terwijl we net overladen moeten worden met informatie over duurzaamheid. Paradise City, Esperanzah en Ieperfest hebben dat wél begrepen.

Niet enkel voor het evenement, ook tijdens het festival is het de kunst om uw milieuvriendelijke filosofie over te brengen. Gebruik daarvoor alle beschikbare middelen: website, nieuwsbrieven, ledschermen, app, signalisatie. Vergeet ook de behaalde resultaten niet te delen met het publiek. Als een evenement in vergelijking met de voorgaande edities zijn afvalberg heeft gehalveerd, wil de bezoeker dat weten. Communiceren is goud.

Dit artikel kwam tot stand met de hulp van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) en het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (FIDO). OVAM onderzoekt en bekroont de duurzaamste festivals in Vlaanderen met een GroeneVent Award.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234