Zaterdag 21/09/2019

Cultuur

Thomas Vanderveken: ‘Van Eyck is onze Michelangelo’

Vanderveken bij ‘De Korenoogst’ van Bruegel, een van de drie wereldberoemde werken waarvan hij op zijn roadtrip het spoor volgt.  Beeld © VRT - Sylvester Productions

‘Van Eyck, Breugel en Rubens zijn ongelooflijke genieën’, zeg Thomas Vanderveken. ‘We moeten hen waar het kan in de schijnwerpers zetten. Ook op tv.’ Dat doet Vanderveken in het nieuwe Canvas-programma Weg van het kunstwerk, waarin hij de bewogen geschiedenis van drie werken van die Vlaamse meesters reconstrueert. 

“Zelfs tv-kijken lukt in mijn living niet meer”, zegt Vanderveken. De schuld van Jan Van Eyck zo blijkt. Sinds kort hangt ten huize Vanderveken immers een replica van Van Eycks Arnolfini-portret aan de muur. “Dat werk is zo goed dat het alle aandacht naar zich toe trekt. Je blik wordt er constant naartoe gezogen. Heel vervelend eigenlijk.” (lacht) 

Het bewuste portret is een van de drie schilderijen die Vanderveken in Weg van het kunstwerk achterna mocht reizen. Een kans die hij met beide handen greep. “Ik kom uit een artistiek gezin en ben van kleins af meegesleurd naar musea allerhande. Dat heb ik nooit vervelend gevonden. Misschien omdat ik goede verhalenvertellers om me heen had, die me hielpen om op de juiste manier naar dingen te kijken.” 

Stikjaloers op ‘Het Lam Gods’

Dat is precies wat Vanderveken nu zelf ook wil doen. “Het werk van die Vlaamse meesters is van een genialiteit waarvan je hersenen uit je kop barsten”, vertelt hij. Alleen is er soms een duwtje in de rug nodig om dat te zien. “Het helpt als er iemand is die je kan vertellen waarom die schilderijen zo briljant zijn. Neem nu Van Eyck. Die man is geboren in 1390, in een donker tijdsgewricht waarin het wat kunst betreft enkel om godsdienst draait. Ondanks die omstandigheden schildert hij griezelig perfecte werken. Die man is onze Michelangelo. Alle kunsthistorici die ik voor dit programma heb gesproken zijn stikjaloers op Het Lam Gods. Dat is het schilderij der schilderijen en het hangt gewoon in Gent.”

‘Weg van het meesterwerk’ met Thomas Vanderveken. Beeld © VRT - Sylvester Productions

Kan Vanderveken zich dan vinden in de passage uit de startnota van Bart De Wever waarin die laat weten dat we als Vlamingen best wat trotser mogen zijn op ‘onze’ Vlaamse meesters? “Er mag inderdaad meer aandacht voor zijn”, vindt de televisiemaker. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Vanderveken vertelt dat het behoorlijk wat voeten in de aarde had om zijn nieuwe programma gemaakt te krijgen. De vele reiskilometers maken van Weg van het meesterwerk immers een dure productie. En geld is er bij een openbare omroep in besparingsmodus niet op overschot. “Bij deze een warme oproep aan de politiek om dit soort programma’s te blijven steunen.”

Of de werken van die Vlaamse meesters heilzaam zijn voor de Vlaamse identiteit waar De Wever het in zijn nota over heeft, durft Vanderveken te betwijfelen. “Het Vlaanderen van Jan Van Eyck zag er toch net iets anders uit dan wat we vandaag onder Vlaanderen verstaan. Wat niet weg neemt dat ieder kind tijdens zijn schooltijd toch minstens één keer Het Lam Gods moet hebben gezien. Niet omdat dat belangrijk is voor hun Vlaams gevoel maar gewoon omdat het een van de grootste kunstschatten van onze planeet is. Dat werk staat qua belang naast de Egyptische piramides. Alleen beseffen we dat niet genoeg.” 

Schilderijen met een verhaal 

De drie schilderijen die in Weg van het kunstwerk aan bod komen zijn niet toevallig gekozen. “Het moesten in eerste instantie schilderijen zijn die in ons collectief geheugen zitten”, vertelt Vanderveken. In het geval van het Arnolfini-portret van Van Eyck en De Korenoogst van Bruegel was dat zeker het geval. Bij Rubens was het iets moeilijker om een geschikt werk te vinden. 

“Rubens heeft uiteraard heel veel iconische werken gemaakt”, verduidelijkt Vanderveken. “Alleen deed hij dat meestal in opdracht van een kerk, waarna het schilderij in kwestie in die kerk werd opgehangen en daar ook bleef hangen. Terwijl wij voor ons programma op zoek waren naar schilderijen met een verhaal die toch een beetje bewogen hadden.” 

‘Weg van het meesterwerk’ met Thomas Vanderveken. Beeld © VRT - Sylvester Productions

Uiteindelijk viel de keuze op Diana en haar nimfen. “Misschien een minder bekend werk, maar wel een schilderij dat tijdens WO II in handen viel van Göring. (lacht) En wanneer er nazi’s aan te pas komen, dan zijn ze bij Canvas meteen enthousiast.” 

Weg van het kunstwerk, woensdag om 21u20 op Canvas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234