Donderdag 21/11/2019

Interview Sarah Moeremans

Theatermaker Sarah Moeremans: ‘Pek en veren zijn niet het juiste antwoord op pedofilie’

Sarah Moeremans: ‘We willen tonen dat er affectie en genegenheid kan zitten in alle vormen van liefde, ook de vormen die als onecht, abnormaal of zelfs pervers bestempeld worden.’ Beeld Bas Bogaerts

Mensen die met dieren vrijen, aseksualiteit en zelfs pedofilie: in Rijgen onderzoekt Sarah Moeremans de liefde wars van een enge moraal. De voorstelling biedt meteen ook dé kans om het werk van deze in Nederland wonende Belgische regisseur te leren kennen.

Moeremans – dochter van acteurs Gilda De Bal en Walter Moeremans – was in onze contreien immers lange tijd een goed bewaard podiumgeheim. De Gentse bleef na haar Amsterdamse regieopleiding in Nederland plakken en bijgevolg waren haar tegendraadse producties de voorbije vijftien jaar vooral daar te zien. Gelukkig blijft ze haar heimat genegen. In september opende ze het nieuwe podiumseizoen met haar State of the Union op Het TheaterFestival en woensdag gaat Rijgen in première, de eerste productie die ze volledig op Belgische bodem in elkaar bokste.

Het was Milo Rau die vroeg om samen te werken met NTGent. Wie Moeremans’ werk kent, begrijpt al snel waarom. Weinig hedendaagse theatermakers slagen erin om even fris met repertoire om te gaan als zij en haar vaste kompaan, de auteur Joachim Robbrecht. Bij onze noorderburen maakten ze onder meer furore met hun Crashtest Ibsen-reeks. Daarin emanciperen de personages van de klassieke Noorse auteur zich van hun geestelijke vader.

“Als je vandaag iets wil zeggen over de thematiek die in die negentiende-eeuwse stukken vervat zit, moet je ze bijna kapotmaken. Maar precies daarin zit ook de ode vervat aan dat werk”, vertelt Moeremans daarover. “Bij vrijwel elke hedendaagse Ibsen-opvoering staat er op de flyer dat hij nog steeds razend actueel is. Alleen is dat natuurlijk niet zo.”

Voor Rijgen baseer je je op het fin de siècle-schandaalstuk Reigen van de Oostenrijker Schnitzer. Ook nu koos je ervoor om de tekst volledig te deconstrueren.

“Inderdaad. Niet alleen hebben Joachim Robbrecht en ik geen enkele zin uit het oorspronkelijke stuk behouden, we veranderden ook alle situaties en personages. Alleen de structuur en de onderliggende vraagstelling bleven overeind. Vandaar de lange ij in onze titel. Daarmee maken we duidelijk dat de oorspronkelijke tekst weliswaar de inspiratiebron is, maar dat we er tegelijkertijd iets heel anders mee hebben gedaan.”

‘Wist je dat heel ons juridische systeem gebaseerd is op het idee dat twee mensen een relatie aangaan, samen een kind krijgen en een huis kopen? Dat levert een eng kader op van hoe de liefde geconsumeerd moet worden.’ Beeld Bas Bogaerts

Waar gaat de oorspronkelijke tekst precies over?

“Schnitzers Reigen bestaat uit een opeenvolging van korte scènes waarin mensen seksuele ontmoetingen hebben met elkaar. Hij schreef daarmee een aanklacht tegen de liefdesrelaties in de Weense scene die hij hol vond en belust op macht. Maar ik vind het te makkelijk om het failliet van intermenselijke relaties te zien in seksualiteit die buiten een bepaalde norm valt. Tout court is het niet zo boeiend om onenightstands zomaar als een deficit te bestempelen.”

Rijgen is een onderzoek geworden naar vormen van liefde die niet passen binnen het doorsnee beeld van het heterokoppel.

“We willen tonen dat er affectie en genegenheid kan zitten in alle vormen van liefde, ook de vormen die als onecht, abnormaal of zelfs pervers bestempeld worden. Zo hoeft er niks raars te zijn aan een voorkeur voor orgieën en is het best mogelijk dat je tegelijkertijd van twee mensen houdt. We willen dan ook ruimte maken voor de sensitiviteit die bijvoorbeeld deel kan uitmaken van Tinder-liefdes, aseksualiteit of zoöfilie (dierenliefde, CH). Ik zie niet in waarom die definities van liefde moeten onderdoen voor de norm van het standaardgezin. Wist je dat heel ons juridische systeem gebaseerd is op het idee dat twee mensen een relatie aangaan, samen een kind krijgen en een huis kopen? Dat levert een eng kader op van hoe de liefde geconsumeerd moet worden.”

Jullie nemen een aantal gewaagde standpunten in. Zo laten jullie je eerder mild uit over pedofilie. Jullie spreken binnen dat kader ook bewust over geaardheid in plaats van over een ziekte.

“Begrijp me niet verkeerd, als iemand morgen mijn dochter iets aandoet, zou ik dat uiteraard vreselijk vinden. Maar tegelijkertijd denk ik niet dat pek en veren het juiste antwoord zijn. Het taboe omtrent pedofilie en de focus op het seksuele element draagt er niet alleen toe bij dat slachtoffers moeilijk hun weg vinden naar hulpverlening, ook mensen met pedofiele neigingen weten niet waar ze terechtkunnen omdat uit de kast komen simpelweg geen optie is. Veel van die mensen ervaren hun leven als één grote worsteling om geen pedofiel te worden. Dan vraag ik me af hoe zo iemand geholpen kan worden als die per definitie alleen moet blijven met zijn problematiek. Vandaar dat we in Rijgen niet het seksuele misbruik van een kind centraal stellen, maar wel de complexiteit van een relatie waarin een kind en volwassene verliefd worden op elkaar.”

‘Ik vind het fijn om bij NTGent de carnavaleske vreemde eend in de bijt te zijn.’ Beeld Bas Bogaerts

Je bent iemand die confrontaties opzoekt. In een tijd waarin iedereen roept om meer verbinding, pleitte jij in je State of the Union zelfs voor het tegenovergestelde.

“Ik geloof in wrijving. Ook binnen het theaterlandschap bestaan er grote verschillen en als je die ontkent, verstop je levenslust. Ik vind het in die zin fijn om bij NTGent de carnavaleske vreemde eend in de bijt te zijn. Ik ben totaal geen documentaire theatermaker zoals Milo Rau en heb niet zoveel affiniteit met zijn Manifest van Gent waarin hij tien regels opnam voor theatermakers. (lacht) Maar als je extremen bij elkaar zet, kan dat een spannend boeket opleveren.”

Nog tot 11/12 in NTGent en op tournee. Ntgent.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234