Zondag 05/04/2020

Theater

Theatermaker Lisaboa Houbrechts: ‘Ik voer al mijn hele leven een strijd met mijn lichaam’

Lisaboa Houbrechts.Beeld Tim Coppens

Met ‘Bruegel’ maakt Lisaboa Houbrechts haar tot dusver meest persoonlijke voorstelling. Ze onderzoekt de figuur van de Dulle Griet en ontwapent haar tot een kwetsbaar icoon dat twijfelt aan haar betekenis als vrouw.

De naam Lisaboa Houbrechts (°1992, Hasselt) begint voor het eerst te zoemen als onderdeel van het collectief Kuiperskaai, een vierspan van jonge mensen (naast Houbrechts ook Oscar van der Put en Viktor en Romy Louise Lauwers) dat in 2014 studeert aan de kunsthogeschool KASK en een atelier bewoont aan de Gentse Kuiperskaai. Drie van de vier hebben roots in de kunsten maar toch is het Houbrechts, enig kind uit een gezin zonder opmerkelijke cultuurverdiensten, die de eerste opgemerkte creaties van het collectief schrijft en regisseert. In epische tableaus als The Goldberg Chronicles (2014) wordt er mateloos gezongen, gedanst, geroepen, geschilderd, getongd, gevochten, gepist en gekotst, in een ongewoon brutale mix van verschillende disciplines.

Niet alleen de vormentaal is ambitieus, wat vooral opvalt is Houbrechts’ intense schriftuur: een poëtische versmelting van historisch onderzoek en uitzinnige verbeelding, van fictie en realiteit, vaak uitgedrukt in lange muzikale monologen die de kracht hebben van lamentaties. Houbrechts’ voorliefde voor de geschiedenis wortelt in haar verlangen om iets te zeggen over vandaag – maar dan op een minder opzichtige, onnadrukkelijke manier. “Het verleden ligt niet achter ons, het is iets wat we vandaag in ons lichaam meedragen.”

De keuze voor de grote gebaren is daarnaast een manier om te ontsnappen aan de intimiteit van het autobiografische, waarin dingen besloten liggen die ze (nog) niet kan verwoorden. Aan het KASK vindt men “dat het soms wel wat minder mag”, maar voor Houbrechts is dat geen optie.“Als je het met minder probeert te doen, val je al snel terug op je eigen lijf. Ik merkte dat het voor mij onmogelijk was om uit te drukken wat daarin verborgen ligt.”

Grote zalen

Ook Toneelhuis vindt overigens niet per se dat het minder moet. Het Antwerpse stadstheater vraagt Houbrechts in 2017 voor P.U.L.S., een vierjarig ontwikkelingstraject dat moet leiden naar de grote zaal. De grote bühne past Houbrechts als een handschoen. Rauwe voorstellingen als 1095 (2017) en Hamlet (2018) bewijzen bovendien dat de innesteling in een groter instituut de radicaliteit van Houbrechts en haar kompanen niet noodzakelijkerwijs temt. Desondanks slaat ze nu met Bruegel een nieuw pad in, voor het eerst onder eigen naam. 

Houbrechts: “In Bruegel gaat het niet langer over de overdonderende kracht van een groep, maar over mijn eigen radicale zoektocht. De voorstelling spreekt over zaken die ik in het werkelijke leven nog nauwelijks durf te benoemen.”

Houbrechts: “‘Soms ben je in je werk moediger dan in je leven.”Beeld Tim Coppens

In Bruegel reist de Dulle Griet door de tijd, op zoek naar vrouwbeelden van vroeger en nu. Als ‘manwijf’ – in Bruegels tijd werd ze geridiculiseerd om haar onverschrokken gedrag – gaat ze het gesprek aan met oervrouwen als Athena en Maria. Daarbij gebruikt ze de woorden waarnaar Houbrechts zelf al langer op zoek was.

“Ik voer zelf al mijn hele leven lang een strijd met mijn lichaam. Hoe het eruitziet, wat het betekent, hoe het aanvoelt. Tijdens het schrijven van Bruegel heb ik voor het eerst woorden gevonden waarmee ik mezelf kan identificeren, prachtige woorden als ‘fluïditeit’. Daardoor is de mogelijkheid ontstaan om mezelf te aanvaarden, om niet langer weg te duwen wat niet te ontkennen valt. Soms ben je in je werk moediger dan in je leven.”

Bruegel heeft voor zijn regisseur kortom alle verhoudingen opnieuw vloeibaar gemaakt, zowel privé als professioneel. In de scherven die ze met Bruegel slaat, ziet ze nu voor het eerst ook zichzelf, een ervaring waarmee ze haar toeschouwers diep hoopt te raken. Houbrechts: “Zelf heb ik grote kracht geput uit het maken van deze voorstelling. Ik hoop dat de mensen dat herkennen en dat mijn kracht op een bepaalde manier ook die van hen kan worden.”

Bruegel, van 6/12 tot 27/5 2020, toneelhuis.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234